Áo mưa poncho là một tấm vải hoặc nhựa chống thấm hình chữ nhật hay hình tròn, có lỗ chui đầu ở giữa kèm mũ trùm, hai bên sườn để hở hoặc chỉ cài vài khuy; khi mặc, tấm áo rủ xuống phủ thân, hai tay và cả đồ đeo trên lưng. Đặc điểm của poncho là không có ống tay thật sự và không cài kín phía trước như áo choàng.
Poncho rộng, mặc nhanh, phủ được cả túi xách hay ba lô, và thoáng hơn áo kín. Nhưng chính vì rộng và hở, nó bay mạnh trong gió và không hợp để lái xe. Bài này giải thích poncho khác áo choàng, áo cánh dơi ra sao, khi nào poncho là lựa chọn đúng ở thành phố, và vì sao không nên dùng khi điều khiển xe máy hay xe đạp.
Poncho, áo choàng và áo cánh dơi: ba khái niệm hay bị lẫn
Trong cách gọi đời thường ở Việt Nam, ba kiểu áo này hay bị gọi lẫn. Phân biệt rõ giúp bạn mô tả đúng khi hỏi mua và hiểu vì sao chúng phục vụ những việc khác nhau.
| Đặc điểm | Poncho | Áo choàng (măng tô) | Áo cánh dơi |
|---|---|---|---|
| Hình dạng trải phẳng | Hình chữ nhật hoặc tròn, lỗ cổ ở giữa | Hình áo khoác dài, có tay | Hình thang lớn, thân trước dài hơn |
| Ống tay | Không có hoặc chỉ là phần vải rủ | Có tay áo đầy đủ | Không có hoặc tay rất rộng |
| Phía trước | Kín, không mở | Mở và cài bằng khuy, khoá | Kín, trùm qua đầu xe |
| Hai bên sườn | Hở hoặc vài khuy | Kín | Hở thành cánh |
| Dùng chủ yếu cho | Đi bộ, đứng ngoài trời, che cả ba lô | Đi bộ, đi làm, đi xe buýt | Lái xe máy quãng ngắn |
| Điểm yếu | Bay mạnh trong gió, tay không có chỗ khép | Vạt xẻ trước khi ngồi xe | Vạt rộng vướng bánh xe |
Áo cánh dơi về hình dạng gần giống poncho kéo dài phía trước để trùm xe. Vì vậy những gì nói về rủi ro gió ở poncho cũng đúng với cánh dơi, chỉ là cánh dơi được thiết kế để có thể gom vạt khi chạy xe, còn poncho thì không.
Khi nào poncho là lựa chọn đúng
Đi bộ có mang ba lô, túi đeo. Poncho phủ được cả người lẫn túi trên lưng hoặc túi đeo chéo, không cần thêm bọc ba lô riêng. Người đi học, đi chợ bằng chân, khách du lịch dạo phố rất hợp.
Đứng ngoài trời lâu khi mưa nhỏ hoặc vừa. Xem diễu hành, đi lễ hội, chờ đón người ở cổng trường, đứng xếp hàng: poncho thoáng hai bên sườn nên ít bí, mặc lâu dễ chịu hơn áo nhựa kín.
Cần mặc thật nhanh và cởi thật nhanh. Chui đầu qua là xong, không khoá kéo, không khuy. Cởi ra cũng chỉ một động tác, hợp với người vào ra toà nhà liên tục.
Dùng chung cho nhiều người. Một cỡ poncho vừa với khá nhiều vóc dáng, nên các đơn vị tổ chức sự kiện ngoài trời hay phát poncho cho khách.
Đi bộ đường mòn ngắn, đường bằng. Đi bộ dạo trong công viên, khu sinh thái đường bằng, poncho đủ dùng. Còn trekking đường dài, đường núi có yêu cầu riêng, được bàn trong chuyên mục đồ mưa đi phượt và trekking của trang.
Vì sao không nên mặc poncho khi lái xe máy hay đạp xe
Poncho được thiết kế để rủ xuống quanh người đang đứng hoặc đi bộ. Khi bạn ngồi lên xe và chạy, gió từ phía trước thổi luồn vào dưới tấm áo, làm nó phồng lên như cánh buồm. Không có ống tay và không cài hai bên sườn, bạn không có cách nào gom được phần vải đó. Gió càng mạnh, áo càng bay, kéo người và tay lái về sau hoặc sang bên.
Phần vải hai bên rủ xuống ngang hông, ngay sát bánh sau và xích. Với xe đạp, khoảng cách giữa vạt áo và nan bánh xe chỉ vài chục phân; một cơn gió hay một cú nghiêng người là vạt bị cuốn vào. Mép trước của poncho cũng có thể bị thổi lật lên che mặt trong tích tắc, đúng vào lúc bạn cần nhìn đường nhất.
Nếu bạn chỉ có poncho mà buộc phải dắt xe đi một đoạn, hãy dắt bộ thay vì chạy. Nếu thường xuyên đi xe trong mùa mưa, đầu tư một bộ quần áo mưa hoặc áo cánh dơi có cách gom vạt là an toàn hơn nhiều so với poncho. Tương tự, với người ngồi sau, poncho cũng không phù hợp vì vạt rộng nằm ngay cạnh bánh sau.
Có những mẫu được bán với tên gọi poncho đi xe đạp, có vòng xỏ ngón tay và dây buộc quanh eo để giữ vạt trước trên ghi đông. Thiết kế này giảm bớt phần nào chuyện bay vạt, nhưng vẫn kém kín và kém ổn định hơn áo bộ khi chạy nhanh hay gặp gió ngang. Nếu dùng loại này, chạy chậm, chỉ đi đoạn ngắn, kiểm vạt không chạm nan bánh trước khi đạp, và không dùng khi gió mạnh. Đồ mưa cho xe đạp đường dài được bàn kỹ trong chuyên mục đồ mưa đi phượt.
Những kiểu poncho thường gặp trên thị trường
Poncho có nhiều biến thể, mỗi kiểu được làm cho một mục đích. Biết các kiểu giúp bạn đọc đúng mô tả khi mua.
- Poncho mỏng dùng một lần: nhựa PE mỏng, thường trong suốt hoặc màu, gấp nhỏ trong túi. Hợp cho sự kiện ngoài trời, dùng một hai lần. Dễ rách khi vướng, nên coi là đồ tạm.
- Poncho nhựa dày dùng nhiều lần: PVC hoặc EVA dày hơn, có mũ trùm dây rút, khuy bấm hai bên sườn để khép lại. Bền hơn, nặng hơn.
- Poncho vải dù: vải mỏng phủ chống thấm, gấp gọn, mềm, ít sột soạt. Thường có khuy hoặc dây ở góc để căng làm mái che tạm khi dừng nghỉ.
- Poncho có tay: phần vải hai bên may thành ống tay rộng, che tay tốt hơn và ít bay hơn. Gần với áo choàng nhưng vẫn chui đầu, không mở phía trước.
- Poncho có phần lưng dài: thân sau dài hơn thân trước để phủ ba lô. Khi không đeo ba lô, phần lưng thừa dài, có thể vướng khi ngồi.
- Poncho trẻ em: cỡ nhỏ, màu sáng. Cần xem kỹ không có dây rút ở cổ và mũ trùm không che mắt, theo tiêu chí an toàn áo trẻ em.
Với người ở thành phố chỉ cần một chiếc poncho để trong túi xách, loại vải mỏng hoặc EVA có khuy hai bên sườn thường là điểm cân bằng tốt giữa gọn, bền và kiểm soát được khi có gió.
Mặc và giữ poncho gọn khi trời có gió
Đi bộ trong mưa có gió với poncho vẫn ổn nếu bạn biết vài thao tác gom áo đơn giản.
- Chỉnh mũ trùm và rút dây quanh mặt trước, để mũ không bị gió lật ra sau kéo cả áo theo.
- Cài các khuy hai bên sườn nếu có. Nếu không có khuy, dùng một sợi dây hoặc đai mềm buộc nhẹ ngang eo bên ngoài poncho.
- Nếu đeo ba lô, đeo ba lô bên trong poncho và để phần lưng áo phủ qua. Ba lô bên ngoài poncho thì nước chảy theo dây đeo vào vai.
- Khi gió mạnh, giữ mép trước bằng một tay hoặc kẹp vào túi quần, đi sát tường nhà, tránh khu vực trống trải.
- Khi có sấm sét, rời khỏi bãi trống, bờ sông, đồi cao; vào trong toà nhà kiên cố, không trú dưới cây đơn độc.
- Cởi ra thì gấp mặt ướt vào trong, cho vào túi riêng, về nhà phơi khô trước khi gấp cất.
Một chiếc poncho không có khuy sườn, không có dây rút mũ trùm thường khó dùng khi có gió; khi mua, những chi tiết nhỏ này đáng giá hơn độ dày của vải.
Poncho dùng một lần và chuyện rác nhựa
Poncho mỏng dùng một lần rất phổ biến ở các sự kiện ngoài trời, khu du lịch và điểm tham quan. Nó rẻ, gọn, nhưng sau một buổi thường rách hoặc bị bỏ lại. Nhựa mỏng như vậy khó thu gom tái chế vì bẩn, ướt và nhẹ, nên phần lớn đi vào rác chung hoặc trôi ra môi trường.
Nếu bạn thường xuyên có mặt ở các sự kiện ngoài trời mùa mưa, một chiếc poncho dùng nhiều lần gấp gọn trong túi sẽ giảm đáng kể lượng nhựa bỏ đi. Nếu đã dùng poncho mỏng, có thể lau khô và giữ lại cho lần sau; nhiều chiếc vẫn dùng được thêm vài lần nếu không bị rách. Khi bỏ, bỏ đúng chỗ thu gom rác, không vứt lại ở bãi cỏ hay bờ sông.
Với đơn vị tổ chức sự kiện, việc chuẩn bị poncho cho khách là một quyết định cần cân nhắc cả chi phí lẫn rác thải. Chọn loại dày hơn để khách mang về dùng tiếp, hoặc bố trí điểm thu gom poncho sau sự kiện, là các cách giảm rác đã được nhiều nơi áp dụng. Phần áo mưa làm quà tặng, in nhận diện cho sự kiện được bàn ở chuyên mục áo mưa in logo của trang.
Chọn cỡ poncho cho đúng người
Vì poncho rộng, nhiều người nghĩ cỡ nào cũng được. Thực tế poncho quá rộng thì bay và vướng, quá hẹp thì không che được tay và túi. Vài điểm cần đối chiếu khi chọn:
- Chiều dài: khi đứng thẳng, gấu poncho nên ngang hoặc quá gối một chút. Dài tới bắp chân thì vướng khi bước lên bậc, ngắn trên gối thì đùi ướt.
- Chiều rộng: giang hai tay ngang vai, mép poncho nên phủ tới cổ tay. Rộng hơn nhiều thì thừa vải, gió bắt nhiều hơn.
- Mũ trùm: đủ sâu để che trán khi cúi đầu, có dây rút và tốt nhất có vành. Mũ trùm nông bị gió lật ngay.
- Có mang ba lô hay không: nếu có, chọn loại có phần lưng dài hơn; nếu không, chọn loại hai thân dài bằng nhau để không thừa vải phía sau.
- Người thấp: poncho cỡ chung thường quá dài cho người thấp, gấu chạm bắp chân hoặc mắt cá. Chọn cỡ nhỏ hoặc cỡ trẻ lớn, hoặc dùng đai buộc ngang eo để kéo gấu lên.
- Người to cao: kiểm lỗ cổ và chiều dài thân trước; lỗ cổ chật khó chui, thân trước ngắn để lộ đùi.
Nếu mua cho cả nhà dùng chung, chọn hai cỡ thay vì một cỡ to nhất. Trẻ nhỏ nên có áo mưa riêng đúng cỡ, không dùng poncho người lớn: tấm áo quá rộng vướng chân, mũ trùm quá to che mất tầm nhìn của trẻ. Đi bộ bên đường lúc trời tối, poncho màu sáng hoặc có dải phản quang giúp người lái xe thấy bạn sớm hơn, nhất là khi mưa làm mờ kính xe.
Câu hỏi thường gặp
Poncho có che được chân không?
Poncho người lớn thường dài đến gối hoặc quá gối một chút, che được đùi khi đứng. Phần dưới gối vẫn ướt khi đi bộ, nhất là khi gió tạt. Mưa lớn mà phải đi bộ lâu, nên mang thêm bọc giày hoặc mặc quần chống nước.
Poncho và áo mưa cánh dơi có dùng thay cho nhau được không?
Chỉ trong một số trường hợp. Cánh dơi có thể dùng đi bộ quãng ngắn, nhưng vạt trước dài vướng chân. Poncho không nên dùng để lái xe vì không có cách gom vạt. Mỗi kiểu được làm cho một việc chính.
Mặc poncho có bí hơn áo mưa bộ không?
Thường ít bí hơn, vì hai bên sườn hở cho không khí lưu thông. Đổi lại, mưa tạt ngang có thể lọt vào qua hai bên. Poncho có khuy sườn cho phép bạn chọn mở cho thoáng hoặc khép khi mưa tạt.
Có nên mua poncho cỡ thật to để đeo được cả ba lô lớn?
Nếu thường đeo ba lô lớn, nên chọn poncho có phần lưng dài thiết kế cho ba lô. Một chiếc poncho thường cỡ thật to sẽ thừa vải ở trước và hai bên, bay nhiều hơn khi gió và vướng chân khi đi.
Poncho có làm mái che tạm được không?
Một số poncho vải có khuy hoặc vòng ở các góc để căng làm mái che tạm khi dừng nghỉ ngoài trời. Đây là tính năng của đồ dã ngoại; poncho nhựa mỏng thường không chịu được lực căng. Đừng căng mái che ở nơi trống trải khi có sấm sét.