Áo mưa cánh dơi là kiểu áo mưa một mảnh, không có ống tay hoặc chỉ có tay rất rộng, khi người lái giơ tay cầm lái thì hai bên áo căng ra như đôi cánh, phủ kín cả người, đùi, chân và phần lớn đầu xe. Ưu điểm lớn nhất là mặc rất nhanh, che được cả túi đồ để ở sàn xe và giỏ trước; nhược điểm là vạt áo rộng, gặp gió thì lật, gặp bánh xe thì có thể cuốn vào.
Kiểu áo này hợp với quãng đường ngắn trong phố, tốc độ thấp, mưa không quá lớn. Đi đường dài, đi tốc độ cao hoặc đi trong gió mạnh, cánh dơi bắt đầu lộ điểm yếu. Bài dưới đây đi qua từng chi tiết cấu tạo, ai nên chọn, ai nên tránh, lỗi hay gặp và cách tự kiểm một chiếc áo cánh dơi trước khi trả tiền.
Cấu tạo một chiếc áo mưa cánh dơi
Nhìn trải phẳng trên sàn, áo cánh dơi gần giống một hình thang lớn có khoét cổ và gắn mũ trùm ở giữa. Phần thân trước dài hơn thân sau để phủ được đầu xe; mép trước thường có vạt che đầu xe, nhiều mẫu khoét thêm một ô nhựa trong để đèn pha vẫn chiếu qua và người khác vẫn thấy xe. Hai bên sườn không may kín mà để hở hoặc chỉ có dải bấm, nên khi người lái đưa tay lên ghi đông, vải căng ra thành hai cánh.
Mũ trùm là chi tiết quyết định độ khô của cổ và gáy. Mẫu tốt có dây rút quanh mặt và có phần vành cứng phía trước để nước không chảy xuống mắt. Một số áo có túi nhỏ ở ngực, có khuy bấm ở cổ tay để khép tay áo khi dừng xe, có dải phản quang ở lưng. Phần thân sau thường ngắn, chỉ phủ tới yên hoặc dài hơn một chút để che người ngồi sau một phần, nhưng đó không phải là áo hai đầu thật.
Chất liệu phổ biến là nhựa PVC hoặc EVA cho áo rẻ, vải dù phủ lớp chống thấm cho áo dùng lâu. Tấm áo càng rộng thì càng nặng, càng khó gấp gọn, và quan trọng hơn, càng nhiều diện tích cho gió đẩy. Đó là lý do áo cánh dơi đẹp trên mẫu treo trong cửa hàng nhưng khác hẳn khi chạy xe ngoài đường.
Vì sao người đi xe máy trong phố thích cánh dơi
Mặc nhanh khi mưa bất chợt. Chỉ cần chui đầu qua cổ, kéo mũ trùm lên và trùm vạt trước qua đầu xe. Không phải cởi giày, không phải xỏ ống quần bên lề đường như áo bộ, nên với cơn mưa rào ập đến lúc đang dừng đèn đỏ, cánh dơi là thứ nhanh nhất.
Che được đồ ở sàn và giỏ xe. Túi chợ, cặp sách đặt ở sàn xe tay ga hoặc giỏ xe số đều nằm dưới vạt trước. Áo bộ chỉ che người, đồ trên xe phải tự bọc riêng.
Thoáng hơn áo bộ. Hai bên sườn hở nên hơi ẩm từ người thoát ra ngoài, quãng ngắn mười lăm phút ít bị ướt mồ hôi bên trong như mặc bộ nhựa kín.
Một cỡ dùng được cho nhiều người. Vì không có ống tay và ống quần chuẩn, một chiếc cánh dơi cỡ lớn dùng được cho cả người cao lẫn người thấp trong nhà, tiện để một chiếc dự phòng trong cốp.
Che chân tốt khi xe đứng yên. Lúc dừng đèn đỏ hay kẹt xe, vạt áo phủ xuống tận mắt cá, nước từ trên trời không rơi thẳng vào đùi như với áo bộ có quần ngắn.
Điểm yếu và tình huống áo cánh dơi gây nguy hiểm
Nhiều điểm yếu của cánh dơi chỉ lộ ra khi xe chạy nhanh hoặc khi có gió. Bảng dưới gom các tình huống thường gặp và cách giảm rủi ro.
| Tình huống | Chuyện gì xảy ra | Cách giảm rủi ro |
|---|---|---|
| Chạy nhanh trên đường thoáng, đi cầu cao, đường ven biển | Gió luồn dưới vạt, áo phồng như cánh buồm, đẩy người và kéo tay lái, vạt trước có thể bay lên che mặt | Giảm tốc, gài các khuy bấm hai bên sườn, ưu tiên áo bộ cho quãng đường này |
| Vạt sau dài buông thõng xuống gần bánh | Vạt bị hút vào khe bánh sau, xích hoặc nan hoa, giật người về phía sau | Gom vạt sau lên yên, ngồi đè lên mép áo, chọn áo có vạt sau ngắn |
| Vạt trước che đèn và gương | Xe khác không thấy đèn, người lái không thấy gương bên | Chọn áo có ô nhựa trong ở đúng vị trí đèn, kéo vạt tránh khỏi gương |
| Mũ trùm rộng xoay lệch khi quay đầu | Người lái quay đầu nhìn sang bên nhưng mũ trùm không quay theo, góc nhìn bị che | Rút dây mũ trùm vừa sát, thử quay đầu trước khi chạy |
| Mép áo chạm ống xả | Áo nhựa chảy, dính, có mùi khét, có thể bắt cháy nếu chạm lâu | Gom mép bên phía ống xả, tránh dừng xe lâu khi áo đang chạm vào |
Điểm chung của các tình huống trên là diện tích vải thừa. Áo càng rộng thì càng che kín nhưng cũng càng nhiều chỗ để gió và bánh xe bắt lấy. Khi mua, đừng chỉ hỏi "có che kín không" mà hỏi thêm "phần thừa nằm ở đâu và gom lại bằng cách nào".
Ai nên chọn cánh dơi, ai nên chọn kiểu khác
Không có kiểu áo nào hợp cho mọi người. Cánh dơi phát huy tốt trong một số hoàn cảnh cụ thể và gây phiền trong những hoàn cảnh khác.
- Nên chọn: người đi xe tay ga hoặc xe số trong phố, quãng đường dưới nửa giờ, tốc độ chậm, hay chở đồ ở sàn xe hoặc giỏ trước.
- Nên chọn: người cần một chiếc áo dự phòng để sẵn trong cốp cho cả nhà dùng chung, chấp nhận áo không vừa khít.
- Cân nhắc kỹ: người thấp, chân ngắn — vạt trước dễ quá dài, mũi giày chạm vạt khi chống chân; nên chọn cỡ nhỏ hoặc áo có thể gấp mép.
- Nên tránh: người đi đường dài, đi quốc lộ, cao tốc dành cho xe máy hoặc thường xuyên qua cầu cao gió lớn — áo bộ an toàn hơn.
- Nên tránh: người đi xe số có xích hở, xe đạp điện có bánh nhỏ nhiều nan — vạt áo có đường vào bánh và xích ngắn hơn.
- Nên tránh: người làm nghề chạy xe cả ngày như giao hàng — áo cánh dơi mỏi tay, nhanh rách mép, và rủi ro vướng cộng dồn theo số giờ.
Nếu nhà có nhiều người với nhu cầu khác nhau, phương án hợp lý thường là một bộ áo cho người đi xa và một chiếc cánh dơi dự phòng cho quãng ngắn, thay vì cố tìm một chiếc làm được mọi việc.
Tự kiểm một chiếc áo cánh dơi ngay tại cửa hàng
Áo cánh dơi thường được gấp sẵn trong túi nhựa, nhìn ngoài không biết gì. Nếu được phép mở ra, năm phút kiểm tra dưới đây giúp bạn tránh phần lớn lỗi khó chịu.
- Trải áo ra, mặc thử, giơ hai tay như đang cầm lái. Nhìn xuống: vạt trước có dài quá đầu gối khi ngồi không, mép áo có chạm sàn khi đứng không.
- Kiểm mũ trùm: đội mũ bảo hiểm của bạn vào (nếu mang theo), xem mũ trùm có đủ rộng mà không bị kéo lệch mũ bảo hiểm, dây rút có kéo khít được quanh mặt.
- Tìm ô nhựa trong ở vạt trước, áp áo lên một xe trưng bày cùng cỡ với xe của bạn xem ô đó có nằm đúng chỗ đèn pha không.
- Xem đường nối mũ trùm với thân, đường nối vai. Áo nhựa nên có đường hàn đều, không bọt, không chỗ mỏng; áo vải nên có băng dán đường may ở mặt trong.
- Bấm thử các khuy hai bên sườn và cổ tay. Khuy lỏng, bấm không ăn thì khi gió lên không gom được vạt.
- Ngửi và sờ: áo có mùi nhựa quá nồng, bề mặt dính tay thì nên chọn chiếc khác hoặc phơi ở nơi thoáng vài ngày trước khi dùng.
Nếu cửa hàng không cho mở gói, ít nhất hãy hỏi chiều dài thân trước và thân sau, chất liệu, có ô đèn hay không, rồi so với chiều cao của bạn.
Mặc và chạy với áo cánh dơi sao cho an toàn
Trước khi nổ máy, gom vạt sau lên yên rồi ngồi đè lên mép áo. Việc này làm áo bớt phồng khi chạy và giữ vạt sau tránh xa bánh xe. Vạt trước kéo trùm qua đầu xe nhưng không phủ lên gương; nếu áo có dải hoặc khuy cài vào chân gương, cài vào để cố định. Hai bên sườn có khuy bấm thì cài lại, áo sẽ bớt thành cánh buồm.
Khi chạy, giữ tốc độ vừa phải. Người mặc cánh dơi thường cảm thấy tay lái nặng hơn khi gió ngang thổi tới; đó là tín hiệu nên giảm tốc chứ không phải gồng tay. Lúc dừng đèn, chống chân cẩn thận để mũi giày không giẫm lên vạt trước, vì khi xe chạy tiếp, chân kéo vạt áo theo, áo căng lệch và che mắt trong tích tắc.
Khi mưa chuyển thành giông, có sấm sét, gió giật mạnh hoặc nước ngập ngang bánh xe, không có kiểu áo nào giúp bạn đi tiếp an toàn. Lúc đó nên dừng ở nơi có mái che chắc chắn như cửa hàng, nhà chờ, tránh đứng dưới cây to đơn độc, cột điện hay biển quảng cáo, và chờ qua cơn. Đi đêm thì thêm một dải phản quang hoặc chọn áo màu sáng; áo cánh dơi màu tối gần như nuốt mất người lái trong mưa.
Nhựa hay vải: chất liệu nào hợp với áo cánh dơi
Cùng kiểu dáng cánh dơi nhưng chất liệu khác nhau làm áo nặng nhẹ, bền và an toàn khác nhau. Bảng dưới so ba nhóm thường gặp, nhìn từ góc người mặc hằng ngày.
| Chất liệu | Cảm giác khi mặc | Điểm cần để ý với kiểu cánh dơi |
|---|---|---|
| Nhựa PVC dày | Nặng, cứng, kín nước, mùa lạnh hơi cứng đơ | Tấm áo lớn càng nặng, gió đẩy mạnh; mép cứng dễ cọ vào ống xả và chảy nhựa |
| Nhựa EVA, PEVA mỏng | Nhẹ, mềm, gấp gọn, ít mùi hơn PVC | Dễ rách ở cổ và góc vạt khi gió giật; hợp dự phòng hơn là dùng cả mùa |
| Vải dù phủ chống thấm | Mềm, rủ, ít sột soạt, bền khi gấp nhiều | Đường may phải có băng dán; vạt vải ướt nặng, rủ xuống nhiều hơn, cần gom kỹ |
Với áo cánh dơi dùng hằng ngày, nhiều người chọn vải dù phủ chống thấm vì bền ở các góc chịu lực. Với áo dự phòng để trong cốp, EVA mỏng là đủ. PVC dày hợp với người cần áo thật kín cho mưa lớn nhưng chỉ đi quãng ngắn, chấp nhận nặng và khó gấp. Chi tiết từng chất liệu, cách đọc độ dày và cột nước có ở các bài riêng trong chuyên mục chất liệu của trang.
Dù chọn loại nào, màu sáng như vàng, cam, xanh nhạt giúp người khác thấy bạn trong mưa tốt hơn màu đen hay xanh đậm. Áo cánh dơi phủ kín người và xe, nên màu áo gần như chính là màu bạn hiện ra trong mắt người lái xe phía sau.
Câu hỏi thường gặp
Áo cánh dơi có tay khác áo cánh dơi thường thế nào?
Áo cánh dơi có tay được may thêm ống tay rộng hai bên, cổ tay có chun hoặc khuy. Tay áo giữ cho cánh tay khô hơn và gom bớt phần vải thừa hai bên sườn, nên áo ít phồng hơn khi có gió. Đổi lại, mặc chậm hơn một chút và khó dùng chung cho người có tay dài ngắn khác nhau.
Mặc áo cánh dơi đi xe số có nguy hiểm hơn đi xe tay ga không?
Thường là có. Xe số có xích hở, bánh lớn và khe giữa bánh với thân xe rộng hơn, nên vạt áo có nhiều chỗ để bị cuốn vào. Nếu đi xe số, nên chọn áo vạt sau ngắn, gom vạt lên yên và kiểm tra hộp xích có kín không.
Áo cánh dơi có dùng chở trẻ em ngồi sau được không?
Áo một đầu chỉ che người lái. Để trẻ ngồi sau chui vào trong vạt sau là cách nhiều người làm nhưng không an toàn: trẻ bị che mặt, khó thở khi áo bết vào, không nhìn thấy gì và khó bám. Trẻ ngồi sau nên có áo riêng vừa người, mũ trùm không che mắt.
Vì sao áo cánh dơi mới mua đã có vết nứt ở góc cổ?
Góc cổ và chỗ gắn mũ trùm chịu lực kéo mỗi lần chui đầu vào và mỗi khi gió giật mũ trùm. Áo nhựa mỏng, đường hàn yếu thường nứt ở đây đầu tiên. Khi mua, kiểm kỹ chỗ này và đừng giật mạnh khi mặc vội.
Có nên cắt ngắn vạt áo cánh dơi cho đỡ vướng không?
Cắt được với áo nhựa PVC, EVA vì mép cắt không tưa, nhưng nên cắt thử ít một và để lại đủ dài để vẫn che đùi khi ngồi. Với áo vải dù, mép cắt sẽ tưa sợi và thấm nước, cần may viền lại. Đừng cắt mất ô nhựa trong ở vạt trước.
Áo cánh dơi có hợp để đi bộ không?
Không thật sự hợp. Khi đi bộ, hai tay buông xuống thì vải dồn lại thành một khối rộng, gió thổi phồng, vạt trước dài vướng bước chân. Đi bộ nên dùng áo choàng có tay, poncho cỡ vừa hoặc áo khoác chống nước.