Cột nước, ghi bằng milimét (mm), là chiều cao của cột nước mà một mẫu vải chịu được trước khi nước bắt đầu thấm qua trong phép thử áp lực tĩnh; ví dụ vải ghi 5.000 mm nghĩa là trong phòng thí nghiệm, mẫu vải chịu được áp lực tương đương một cột nước cao năm mét trước khi xuất hiện giọt thấm. Con số càng cao thì tấm vải càng khó bị nước ép qua.
Con số này hữu ích nhưng hay bị hiểu sai. Nó chỉ đo tấm vải, không đo đường may, khoá kéo hay cổ áo; nó đo vải mới, không phải vải sau một mùa; và các nhà sản xuất có thể đo theo những cách khác nhau. Bài dưới giải thích phép đo, các mốc thường gặp, những gì con số không nói và cách dùng nó khi chọn áo mưa.
Cột nước được đo như thế nào
Phép thử cơ bản như sau: kẹp một mẫu vải tròn vào một khung kín, một mặt vải hướng về phía nước. Nước được bơm vào và áp lực tăng dần, tương đương với việc nâng một cột nước cao dần lên trên tấm vải. Người thử quan sát mặt kia của vải; khi xuất hiện một số giọt nước thấm qua theo quy định của phương pháp, ghi lại áp lực lúc đó và quy ra chiều cao cột nước tính bằng milimét hoặc centimét.
Phương pháp này được chuẩn hoá trong nhiều tiêu chuẩn. Tiêu chuẩn quốc tế hay được nhắc là ISO 811, về xác định khả năng chống thấm nước của vải bằng phép thử áp lực thuỷ tĩnh; ngoài ra còn có các tiêu chuẩn quốc gia và ngành khác với chi tiết riêng về tốc độ tăng áp, diện tích mẫu, số giọt tính là thấm. Vì vậy, hai sản phẩm ghi cùng một con số nhưng đo theo cách khác nhau có thể không hoàn toàn so sánh được.
Một số phép thử để áp lực đứng yên một khoảng thời gian thay vì tăng dần, để xem vải có rỉ dần theo thời gian không. Một số nhà sản xuất đo vải mới, một số đo sau một số chu kỳ giặt. Thông tin chi tiết thường không ghi trên nhãn bán lẻ, nên khi đọc con số, nên hiểu nó là chỉ dấu tương đối về độ kín của vải, không phải lời hứa chính xác về việc áo có thấm hay không.
Các mốc cột nước thường gặp và cách hiểu
Không có một tiêu chuẩn chung bắt buộc nói bao nhiêu mm là "áo mưa". Bảng dưới gom các mốc hay được các nhà sản xuất đồ đi mưa và dã ngoại dùng để mô tả sản phẩm, chỉ mang tính tham khảo.
| Khoảng cột nước ghi trên nhãn | Thường được mô tả là | Gợi ý dùng |
|---|---|---|
| Dưới khoảng 1.000 mm | Chống nước nhẹ, trượt nước | Mưa phùn, mưa rất ngắn |
| Khoảng 1.000–5.000 mm | Chống thấm cơ bản | Mưa vừa, đi bộ, quãng ngắn |
| Khoảng 5.000–10.000 mm | Chống thấm tốt | Mưa lớn, chạy xe, mặc lâu hơn |
| Trên khoảng 10.000 mm | Chống thấm cao, thường dùng cho đồ dã ngoại | Mưa lớn kéo dài, ngồi quỳ trên nền ướt, mang ba lô nặng |
| Tấm nhựa PVC, EVA, TPU liền | Thường không ghi cột nước | Tấm nhựa nguyên vẹn tự thân không cho nước qua; điểm yếu là đường nối |
Các khoảng trên là cách mô tả phổ biến trên thị trường, không phải ngưỡng chính thức. Điều đáng nhớ là sự chênh lệch giữa 3.000 mm và 20.000 mm chỉ có ý nghĩa khi áo được làm đúng ở mọi chỗ khác: đường may, khoá, cổ. Ví dụ giả định: một áo vải 20.000 mm đường may trần có thể ướt vai sớm hơn một áo 5.000 mm dán băng kỹ.
Cũng nên nhớ rằng áo và quần trong cùng một bộ có thể dùng vải khác nhau, hoặc chỉ ghi thông số của phần áo. Quần mưa chịu áp lực ép ở mông và đùi lớn hơn áo, nên nếu thông tin cho phép, hãy xem thông số của cả quần. Với người chạy xe nhiều, phần đùi và đũng quần thường là nơi lộ điểm yếu đầu tiên chứ không phải ngực áo.
Vì sao vải chịu áp lực khi mưa nhiều hơn bạn nghĩ
Hạt mưa rơi có lực. Mỗi hạt mưa rơi xuống không chỉ đặt nước lên vải mà còn đập vào vải. Mưa càng to, hạt càng nặng và rơi càng nhanh.
Tốc độ xe cộng thêm vào. Khi bạn chạy xe máy, hạt mưa đập vào ngực, đùi với vận tốc cộng thêm tốc độ của xe. Đây là lý do áo đi bộ khô nhưng chạy xe thì thấm.
Chỗ bị ép. Quai ba lô ép lên vai, đùi đè lên yên, đầu gối quỳ xuống nền ướt: ở những chỗ này, nước trên vải bị ép với áp lực lớn hơn nhiều so với nước chỉ nằm trên bề mặt.
Nước đọng. Nước đọng thành vũng trên đùi khi ngồi xe hay trên vai khi đứng lâu tạo áp lực liên tục trong nhiều phút, đủ để tìm ra chỗ yếu.
Gió tạt ngang. Mưa có gió lớn không rơi thẳng mà quất xiên vào vải, dồn nước vào các nếp gấp, khe giữa vạt áo và khe khoá. Áp lực lúc đó không đều: có chỗ chịu gấp nhiều lần chỗ khác, và nước tìm đúng chỗ yếu nhất để vào.
Vải mòn theo thời gian. Lớp phủ, màng chống thấm mòn dần do cọ xát, giặt, gập. Con số đo trên vải mới sẽ giảm dần qua các mùa.
Những gì cột nước không nói cho bạn
Hiểu giới hạn của con số giúp bạn không chọn áo chỉ dựa trên một thông số.
- Đường may và đường hàn: cột nước đo trên tấm vải, không đo đường nối. Đường may không dán băng là những hàng lỗ kim, nước qua đó dễ dàng.
- Khoá kéo, cổ, cổ tay, mũ trùm: nước vào qua khe hở thiết kế, không liên quan đến độ kín của vải.
- Độ thoáng khí: vải cột nước cao nhưng không thoáng sẽ làm bạn ướt mồ hôi bên trong; cảm giác ướt có thể bị nhầm là thấm.
- Độ bền theo thời gian: con số thường đo trên vải mới. Sau một mùa dùng, vải có thể chỉ còn một phần khả năng ban đầu.
- Lớp trượt nước mặt ngoài: cột nước không cho biết mặt ngoài có làm nước lăn thành hạt hay ngấm thành mảng.
- Phương pháp đo: hai sản phẩm đo khác cách có thể không so sánh được với nhau.
Con số cột nước là một phần của bức tranh. Khi chọn áo, kết hợp nó với việc kiểm đường nối, thiết kế cổ và khoá, độ thoáng khí và nhu cầu thật của bạn.
Dùng cột nước khi chọn áo mưa: một quy trình ngắn
Vài bước dưới giúp bạn dùng con số cột nước đúng chỗ khi đứng trước nhiều lựa chọn.
- Xác định nhu cầu: đi bộ quãng ngắn, chạy xe trong phố, chạy xe đường dài, hay làm việc ngoài trời cả ngày.
- Với áo nhựa nguyên tấm (PVC, EVA, TPU), bỏ qua cột nước; tập trung kiểm đường hàn, độ dày, thiết kế.
- Với áo vải, đọc cột nước nếu có. Nhu cầu càng nặng, chọn mức càng cao trong khả năng chi trả.
- Kiểm ngay đường may có dán băng hoặc hàn kín không. Không có thì con số cột nước gần như vô nghĩa ở vai và đũng.
- Kiểm nẹp che khoá, cổ cao, cổ tay khép, mũ trùm có dây rút.
- Xem thông số thoáng khí nếu bạn mặc lâu hoặc vận động nhiều.
- Cân nhắc giá và cách dùng: áo dự phòng ít dùng không cần thông số cao nhất.
Theo quy trình này, cột nước trở thành một tiêu chí để chọn giữa những chiếc áo đã đạt các điều kiện cơ bản, chứ không phải tiêu chí duy nhất. Người bán đáng tin thường sẵn lòng giải thích con số trên nhãn đo theo cách nào, đo trên vải hay trên áo; câu trả lời mơ hồ cũng là một thông tin.
Cột nước trên nhãn bán lẻ ở Việt Nam: nên tin đến đâu
Trên thị trường, đặc biệt là hàng bán online, bạn có thể gặp những con số cột nước rất cao trên áo giá thấp, hoặc những ký hiệu như "PU 3000" mà không có giải thích. Người bán có thể sao chép thông số từ nơi khác, ghi thông số của vải nền chứ không phải của áo hoàn chỉnh, hoặc dùng con số như một từ khoá quảng cáo. Người mua không có cách kiểm chứng tại chỗ.
Cách ứng xử hợp lý là coi con số như một tuyên bố cần được củng cố bằng các dấu hiệu khác. Áo ghi cột nước cao thường đi kèm các chi tiết tương xứng: đường may dán băng đều, nẹp che khoá, vải có cảm giác dày dặn, mặt trong có lớp phủ hoặc màng rõ ràng. Áo ghi cột nước rất cao mà đường may trần, khoá trần, mặt trong không có lớp phủ rõ thì có lý do để nghi.
Nếu bạn mua số lượng lớn, như doanh nghiệp đặt áo cho nhân viên, có thể yêu cầu nhà cung cấp cho biết phương pháp đo, kết quả thử nghiệm của vải và thử thực tế mẫu áo dưới vòi nước trước khi nghiệm thu. Phần đặt áo số lượng và áo in logo được bàn trong chuyên mục áo mưa in logo của trang.
Tự thử độ kín tại nhà, không cần thiết bị
Bạn không đo được cột nước ở nhà, nhưng có thể thử áo có kín trong điều kiện gần với thực tế. Treo áo lên móc dưới vòi sen, cho nước chảy vừa lên vai, mũ trùm và ngực trong vài phút, lộn ra kiểm mặt trong. Chú ý vai, đường nối mũ trùm, khoá kéo. Với quần, đặt một chiếc khăn khô bên trong phần đùi, đổ một ít nước lên mặt ngoài đùi và ấn nhẹ bằng tay trong một phút, xem khăn có ẩm không.
Phép thử này mô phỏng chỗ bị ép như khi ngồi xe. Nếu áo khô sau vài phút xả và ấn, nó đủ kín cho phần lớn tình huống thường ngày. Nếu ẩm ở đường may, vấn đề nằm ở đường nối, không phải vải. Nếu ẩm loang đều cả mảng, lớp chống thấm của vải đã yếu.
Thử vào một ngày khô ráo, đủ thời gian phơi lại cho khô trước khi cất. Đầu mỗi mùa mưa thử một lần là thói quen tốt, giúp bạn biết áo còn dùng được hay cần sửa, thay trước khi bị ướt giữa đường. Ghi lại kết quả mỗi năm cũng cho bạn một ý niệm thực tế về tuổi thọ của loại áo mình đang dùng.
Câu hỏi thường gặp
Áo mưa nhựa PVC có cột nước bao nhiêu?
Áo nhựa nguyên tấm thường không ghi cột nước vì tấm nhựa liền tự thân không cho nước qua khi còn nguyên vẹn. Câu hỏi đúng với áo nhựa là độ dày, chất lượng đường hàn và thiết kế cổ, khoá, mũ trùm.
Cột nước 2.000 mm có đủ để đi xe máy không?
Với mưa vừa và quãng ngắn, vải ở mức này có thể đủ nếu áo được làm tốt. Với mưa lớn, chạy lâu, đùi bị nước đọng và ép, vải có thể bắt đầu thấm. Đường may có dán băng hay không quan trọng ngang con số.
Vì sao áo cột nước cao vẫn ướt bên trong?
Nguyên nhân thường gặp là nước vào qua đường may, khoá, cổ, hoặc mồ hôi ngưng tụ vì áo không thoáng khí. Cũng có thể lớp chống thấm đã mòn sau thời gian dùng. Kiểm từng khả năng theo thứ tự đó.
Cột nước có giảm sau khi giặt không?
Có thể giảm, vì giặt làm lớp phủ, màng và băng dán đường may mòn dần, nhất là khi giặt nước nóng, chất tẩy mạnh, sấy nóng. Giặt nhẹ và ít lần giúp giữ khả năng chống thấm lâu hơn.
Có nên chọn áo có cột nước cao nhất trong tầm giá?
Chỉ khi những thứ khác cũng tương xứng. Giữa hai áo cùng giá, một áo cột nước thấp hơn nhưng đường may dán băng, khoá có nẹp, thường khô hơn áo cột nước cao mà làm ẩu. Hãy chọn theo tổng thể.