EVA là ethylene vinyl acetate, một loại nhựa dẻo tự thân mềm mà không cần thêm chất hoá dẻo như PVC; PEVA là cách gọi phổ biến cho màng làm từ polyethylene pha EVA. Áo mưa EVA, PEVA nhẹ, mềm, ít sột soạt, thường ít mùi hơn áo PVC, trông trong mờ như phủ sương.
Nhược điểm chính của EVA là chịu xé kém hơn PVC cùng độ dày, mềm ra và biến dạng ở nhiệt độ cao, và đường nối khó làm kín bằng phương pháp hàn cao tần như PVC. Bài dưới giải thích EVA khác PVC ở đâu, khi nào áo EVA là lựa chọn tốt, vì sao nó rách ở góc và cách chọn, dùng cho bền.
EVA là gì, vì sao mềm mà không cần chất hoá dẻo
EVA là một copolymer, tức là chuỗi polymer được ghép từ hai loại đơn vị: ethylene, đơn vị tạo nên polyethylene quen thuộc của túi ni lông, và vinyl acetate. Các đơn vị vinyl acetate chen vào chuỗi làm cấu trúc kém trật tự hơn, nhựa vì thế mềm và dẻo hơn polyethylene thuần. Tỷ lệ vinyl acetate càng cao, nhựa càng mềm, càng giống cao su. EVA được dùng làm đế dép, thảm xốp, màng bọc và tấm áo mưa.
Vì độ mềm đến từ chính cấu trúc chuỗi, EVA không cần chất hoá dẻo trộn thêm như PVC. Đây là lý do áo EVA thường được giới thiệu là ít mùi, không dính theo thời gian như PVC cũ, và không chứa clo. Những đặc điểm này có thật về mặt chất liệu, nhưng không có nghĩa là mọi áo EVA trên thị trường đều giống nhau: phụ gia màu, độ dày, cách làm đường nối khác nhau giữa các sản phẩm.
PEVA trên nhãn thường chỉ màng polyethylene pha một phần EVA, mềm hơn PE thuần, rẻ hơn EVA cao. Trong thực tế mua bán, người bán dùng EVA và PEVA khá lẫn lộn. Với người dùng, hai loại có đặc điểm gần nhau: nhẹ, mềm, trong mờ, không cứng khi lạnh như PVC, và chịu xé không bằng.
EVA và PVC: so sánh từ góc người mặc
Bảng dưới so hai chất liệu phổ biến nhất của áo mưa nhựa, giả định cùng kiểu áo và độ dày tương đương.
| Tiêu chí | EVA, PEVA | PVC dẻo |
|---|---|---|
| Trọng lượng | Nhẹ hơn | Nặng hơn |
| Cảm giác | Mềm, mịn, hơi giống cao su, ít sột soạt | Bóng, trơn, cứng hơn, sột soạt |
| Khi trời lạnh | Vẫn khá mềm | Cứng lại, dễ nứt ở nếp gấp |
| Khi nóng | Mềm ra, có thể biến dạng, dính nếu quá nóng | Dính dần do chất hoá dẻo, chịu nóng khá hơn một chút |
| Chịu xé, chịu thủng | Kém hơn, rách lan nhanh khi đã có vết | Tốt hơn ở cùng độ dày |
| Mùi khi mới | Thường ít mùi | Có thể có mùi nhựa rõ |
| Đường nối | Thường hàn nhiệt | Thường hàn cao tần, kín và chắc |
| Độ trong | Trong mờ như sương | Có thể trong vắt |
Không chất liệu nào tốt hơn ở mọi tiêu chí. EVA hợp khi bạn cần áo nhẹ, mềm, gấp gọn, mùa lạnh không cứng; PVC hợp khi bạn cần áo chịu mưa lớn, mưa lâu, chịu cọ xát và có đường nối thật kín.
Khi nào áo EVA là lựa chọn tốt
Áo dự phòng mang theo người. Áo EVA mỏng gấp nhỏ, nhẹ, để trong cặp, túi xách không thấy nặng. Đây là việc EVA làm tốt nhất.
Áo cho người không chịu được mùi nhựa. Người nhạy cảm với mùi áo mưa PVC mới thường thấy áo EVA dễ chịu hơn. Dù vậy, vẫn nên để áo mới thoáng trước khi dùng.
Mùa mưa lạnh. Ở miền Bắc mùa rét, áo EVA không cứng đơ như PVC, mặc và gấp dễ hơn, ít nứt ở nếp gấp.
Áo cho trẻ em đi bộ quãng ngắn. Nhẹ và mềm giúp trẻ dễ tự mặc. Vẫn cần chọn theo tiêu chí an toàn: không dây rút cổ, mũ trùm không che mắt, có phản quang.
Người cần áo gấp thật gọn. EVA mềm nên cuộn được nhỏ hơn PVC cùng độ dày và không để lại vết gấp trắng. Áo dự phòng để trong ngăn bên của ba lô, hộc bàn làm việc, cốp xe nhỏ đều vừa.
Poncho và áo choàng đi bộ. Áo đi bộ không chịu gió mạnh như khi chạy xe, nên điểm yếu chịu xé của EVA ít lộ ra hơn.
Điểm yếu của EVA và cách dùng để áo bền hơn
Biết EVA yếu ở đâu giúp bạn tránh những tình huống làm áo hỏng sớm.
- Rách lan ở góc và chỗ khuy: EVA một khi có vết rách nhỏ thì vết rách dễ chạy dài. Mặc nhẹ tay, không giật ở cổ và nách; vết rách nhỏ dán ngay ở mặt trong.
- Mềm và biến dạng khi nóng: không để áo EVA trong cốp xe nắng nhiều ngày, không phơi nắng gắt lâu, không để gần ống xả. Áo bị nóng có thể co rút hoặc dính.
- Chịu gió kém khi chạy xe: áo cánh dơi EVA mỏng dễ toạc ở góc vạt khi gió giật. Người chạy xe nhiều nên chọn EVA dày hoặc vải phủ chống thấm.
- Đường hàn nhiệt: đường hàn nhiệt trên EVA chắc vừa phải; kiểm kỹ khi mua và tránh kéo căng dọc đường hàn.
- Khuy bấm kim loại trên nền mềm: chân khuy dễ xé nhựa quanh nó sau nhiều lần bấm mạnh; bấm bằng cách ép hai mặt vào nhau thay vì giật kéo.
- Bám bụi: bề mặt mềm hơi bám bụi, lau bằng khăn ẩm, tránh chà cát vào áo.
Với những điểm yếu này, áo EVA hợp làm áo nhẹ, áo dự phòng, áo đi bộ hơn là áo chạy xe cả ngày. Người cần áo cho công việc ngoài trời thường cần chất liệu dai hơn, như PVC dày hoặc vải phủ chống thấm có đường may dán băng.
Chọn áo EVA, PEVA khi mua
Áo EVA thường được bán gấp sẵn trong túi. Nếu được mở ra, vài bước dưới giúp bạn chọn chiếc bền hơn.
- Cầm áo lên cảm nhận độ dày: áo quá mỏng mềm như túi ni lông sẽ rách nhanh; áo có độ dày vừa phải còn giữ được dáng khi treo.
- Kiểm đường hàn ở vai, nách, mũ trùm: đều, không có chỗ quá mỏng hay chỗ hở.
- Kiểm chân khuy bấm: EVA mềm dễ bị xé quanh khuy; áo tốt có miếng gia cố quanh chân khuy.
- Xem mũ trùm có dây rút và có vành không; áo EVA mềm mà mũ trùm không có khung thì gió lật liên tục.
- Ngửi mùi: áo EVA thường ít mùi; nếu mùi nồng bất thường, cân nhắc chọn áo khác.
- Hỏi chất liệu chính xác nếu nhãn ghi chung chung "nhựa cao cấp": áo ghi rõ EVA, PEVA, PVC giúp bạn biết cách dùng và bảo quản.
Nếu mua cho trẻ em, chọn màu sáng, có phản quang, cỡ vừa người, và kiểm không có dây rút ở cổ.
EVA và môi trường: không chứa clo không có nghĩa là không thành rác
EVA thường được nhắc đến như lựa chọn thay PVC vì không chứa clo và không cần chất hoá dẻo. Điều này có ý nghĩa khi áo bị đốt ngoài ý muốn hay khi bàn về chất phụ gia. Nhưng EVA vẫn là nhựa, không tự phân huỷ nhanh ngoài môi trường. Một chiếc áo EVA mỏng dùng vài lần rồi bỏ vẫn là rác nhựa như mọi áo mỏng khác.
Áo EVA bỏ đi cũng không nên đốt. Dù không chứa clo, đốt nhựa ở nhiệt độ thấp, không kiểm soát vẫn tạo khói và chất cháy không hoàn toàn. Bỏ áo hỏng vào rác sinh hoạt theo cách phân loại ở địa phương. Áo còn lành một phần có thể dùng lại làm tấm che yên xe, túi đựng đồ ướt.
Cách giảm rác hiệu quả nhất vẫn là dùng áo lâu hơn: chọn áo có độ dày vừa phải thay vì loại mỏng nhất, phơi khô trước khi gấp, cất ở nơi mát. Một chiếc áo EVA được giữ kỹ có thể dùng cả mùa mưa, thay cho hàng chục chiếc áo mỏng dùng một lần.
Ước lượng độ dày áo EVA khi không có thông số
Phần lớn áo EVA bán lẻ không ghi độ dày, hoặc chỉ ghi chung chung "dày dặn". Bạn có thể ước lượng bằng vài cách đơn giản. Cách thứ nhất là soi áo lên đèn: áo rất mỏng gần như trong suốt, thấy rõ ngón tay phía sau; áo dày hơn chỉ thấy bóng mờ. Cách thứ hai là cầm một góc áo treo lơ lửng: áo mỏng rủ sụp xuống như túi ni lông, áo dày giữ được nếp và có độ đứng.
Cách thứ ba là kéo nhẹ một mép áo giữa hai ngón tay: áo quá mỏng giãn ra và để lại vết trắng mờ, áo đủ dày đàn hồi lại. Đừng kéo mạnh ở mép áo của cửa hàng; một lực vừa phải là đủ để cảm nhận. Cách thứ tư là so trọng lượng hai chiếc áo cùng kiểu: chiếc nặng hơn rõ thường là chiếc dày hơn, nếu không có lớp lót hay phụ kiện khác.
Không có độ dày nào đúng cho mọi người. Áo dự phòng đi bộ dùng EVA mỏng vừa là hợp lý; áo cho người chạy xe mỗi ngày cần EVA dày hơn hẳn hoặc một chất liệu dai hơn. Điều nên tránh là mua áo EVA mỏng nhất để chạy xe hằng ngày rồi thất vọng vì nó rách sau vài tuần: đó là đặt chất liệu vào sai việc.
Cất áo EVA qua mùa nóng và mùa nồm
EVA nhạy với nhiệt hơn PVC. Cách cất áo trong những tháng không mưa quyết định áo còn dùng được ở mùa sau hay không.
- Phơi khô hoàn toàn trước khi cất: áo EVA ít bị mốc ở chính chất liệu nhưng bụi bẩn và hơi ẩm ở đường hàn, khuy bấm vẫn là chỗ mốc bám.
- Chọn chỗ mát: tránh gác xép sát mái tôn, cốp xe, gần bếp hay bình nóng lạnh. Nhiệt cao kéo dài làm EVA mềm, dính và biến dạng.
- Gấp lỏng hoặc treo: gấp quá chặt dưới sức nặng của đồ khác trong mùa nóng có thể làm các lớp dính vào nhau.
- Tách khỏi đồ sắc: EVA dễ thủng, đừng cất chung với dụng cụ, móc kim loại.
- Mùa nồm: mở ra cho thoáng một lần vài tuần, lau khô nếu thấy đọng hơi nước trên mặt áo.
- Đầu mùa mưa: trải áo ra kiểm đường hàn, góc vạt, chân khuy; vá các lỗ nhỏ trước khi dùng.
Nếu áo EVA đã biến dạng do nóng, co rút làm áo ngắn lệch hoặc mặt áo nhăn nhúm dính, không có cách đưa nó về như cũ. Dùng phần còn tốt làm tấm che đồ và mua áo mới cho mùa mưa. Ghi nhớ chỗ đã làm áo hỏng để không lặp lại với chiếc áo tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Áo EVA có kín nước như PVC không?
Tấm EVA nguyên vẹn không cho nước qua, nên về chất liệu cũng kín. Khác biệt chủ yếu ở đường nối và độ bền: đường hàn nhiệt trên EVA và độ chịu xé kém hơn khiến áo EVA dễ rỉ ở đường nối hoặc rách khi dùng lâu trong gió mạnh.
Áo EVA có bị cứng khi lạnh không?
EVA giữ độ mềm tốt hơn PVC dẻo khi nhiệt độ giảm, nên mùa rét ít cứng đơ và ít nứt ở nếp gấp. Đây là một trong những lý do áo EVA được nhiều người ở miền Bắc chọn cho mùa mưa phùn lạnh.
Có thể giặt áo EVA không?
Không nên giặt máy. Lau bằng khăn mềm với nước xà phòng loãng, tráng nước sạch, phơi khô trong bóng râm. Không vắt, không sấy, không là. Nhiệt độ cao làm EVA mềm và biến dạng.
Áo EVA có dùng cho trẻ em được không?
Áo EVA nhẹ, mềm, dễ tự mặc, thường được chọn cho trẻ. Điều quan trọng hơn chất liệu là thiết kế an toàn: cỡ vừa, không dây rút cổ, mũ trùm không che mắt, có phản quang, khuy dễ bấm. Chọn sản phẩm có thông tin nhà sản xuất rõ ràng.
Vì sao áo EVA mới mua đã rách ở góc vạt?
Góc vạt là nơi gió giật mạnh nhất khi chạy xe, và EVA mỏng chịu xé kém. Một vết toạc nhỏ ở mép dễ lan nhanh. Nếu dùng chạy xe, chọn EVA dày hơn, gom vạt kỹ, hoặc chuyển sang áo vải phủ chống thấm.