Ủng hay giày đi mưa cho trẻ cần trước hết là đế bám tốt trên nền gạch ướt: đế cao su mềm, rãnh gai sâu và rõ, không phẳng láng. Tiếp theo là vừa chân, dư ở mũi khoảng một đốt ngón tay của người lớn, gót không tuột khi bé đi, và bé tự xỏ, tự cởi được. Với phần lớn trẻ đi học ở thành phố, ủng cổ thấp hoặc giày nhựa có quai dán là đủ; ủng cổ cao chỉ thật sự cần khi bé phải đi qua đoạn đường lầy, bãi cỏ ướt.
Dép quai hậu chắc chắn, đế bám, cũng là lựa chọn hợp lý ở những nơi mưa rào nóng, nhanh tạnh: chân ướt nhưng khô nhanh, không bị bí. Điều nên tránh là dép tông, dép xốp mỏng, giày đế nhựa cứng láng: đó là những đôi gây ngã nhiều nhất trong mùa mưa. Bài này đi qua từng chi tiết của ủng và giày, cách thử size cho bé và cách phối với áo, quần mưa.
Vì sao đế giày quan trọng hơn chuyện giữ chân khô
Bố mẹ mua ủng cho con thường nghĩ tới việc giữ chân khô. Nhưng nguy cơ lớn nhất với trẻ trong mùa mưa không phải ướt chân mà là trượt ngã. Sân trường lát gạch men, hành lang đá mài, bậc cầu thang, nắp cống kim loại, vạch sơn trên đường, những bề mặt này khi ướt trơn hơn nhiều so với lúc khô. Trẻ thì hay chạy, ít khi nhìn xuống chân.
Một đôi đế cao su mềm có rãnh gai sâu đẩy nước ra khỏi mặt tiếp xúc, giữ cho đế bám vào nền. Đế nhựa cứng phẳng láng thì ngược lại, trượt trên một lớp nước mỏng như trượt trên băng. Bạn có thể tự kiểm: ấn ngón tay cái vào đế, đế mềm hơi lún là tốt; nhìn rãnh gai, rãnh sâu rõ và chạy nhiều hướng là tốt.
Đế mòn cũng nguy hiểm như đế láng. Ủng, giày của trẻ thường bị chạy nhiều, mòn nhanh ở gót và mũi. Đầu mùa mưa, lật đế giày của bé ra xem: nếu rãnh gai đã mòn phẳng ở vùng gót hoặc mũi, đó là lúc thay, dù phần trên còn đẹp.
Ủng cổ thấp, ủng cổ cao, giày nhựa và dép quai hậu
So sánh dưới đây theo nhu cầu đi học, đi chơi thường ngày của trẻ, không đánh giá sản phẩm của hãng nào.
| Loại | Hợp khi | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Ủng cổ thấp (ngang mắt cá) | Đi học, đi chơi ở thành phố; bé tự xỏ được | Nước có thể vào nếu lội vũng sâu; gấu quần phải phủ ngoài |
| Ủng cổ cao (giữa bắp chân) | Đường lầy, bãi cỏ, sân đất | Khó xỏ, khó cởi; nóng; nước vào thì lâu khô |
| Giày nhựa kín có quai dán | Mưa nhỏ, đường lát; vừa đi học vừa đi chơi | Kiểm đế bám; có lỗ thoáng thì nước vào |
| Dép quai hậu đế bám | Mưa rào nóng, nhanh tạnh; trẻ hay lội nước chơi | Quai phải ôm gót; chân ướt, mang tất khô dự phòng |
| Dép tông, dép xốp mỏng | Không nên dùng ngày mưa | Tuột khỏi chân, đế trơn, dễ ngã |
Không có lựa chọn duy nhất cho mọi gia đình. Ở miền Nam mưa rào mùa hè, nhiều gia đình chọn dép quai hậu và chấp nhận chân ướt. Ở miền Bắc mùa mưa rét, ủng hoặc giày kín cùng tất ấm giúp bé đỡ lạnh. Ở vùng có đường đất, ủng cổ cao phát huy tác dụng.
Thử size ủng cho bé: các bước
Ủng cao su không giãn như giày vải, và bé thường không nói được chính xác chỗ nào chật. Thử theo các bước sau.
- Thử vào cuối ngày, khi chân bé đã đi lại nhiều và hơi nở ra; cho bé đi đúng loại tất bé sẽ đi cùng ủng.
- Cho bé đứng thẳng, dồn trọng lượng lên cả hai chân. Ấn ngón cái vào mũi ủng: nên còn khoảng trống chừng một đốt ngón tay người lớn trước ngón chân dài nhất của bé.
- Luồn một ngón tay vào sau gót khi bé đứng: vừa khít một ngón là ổn; luồn được hai ngón là ủng quá rộng, gót sẽ tuột khi bé đi.
- Cho bé đi vài bước, chạy nhẹ, bước lên một bậc. Nhìn gót: gót không được nhấc lên khỏi đế ủng nhiều mỗi bước.
- Cho bé tự cởi và tự xỏ lại. Nếu bé phải nhờ người lớn kéo mạnh, cổ ủng quá hẹp hoặc ủng quá chật.
- Kiểm mép cổ ủng: không có cạnh sắc cứa vào bắp chân khi bé ngồi xổm.
Mua dư quá nhiều để "đi được hai năm" thì ủng lỏng, gót tuột, bé vấp. Dư một đốt ngón tay là vừa đủ cho chân lớn trong một mùa.
Những chi tiết nhỏ trên ủng và giày trẻ em
Quai kéo ở cổ ủng. Một vòng quai hoặc tai kéo ở sau cổ ủng giúp bé tự kéo ủng lên. Quai nên ngắn, không lủng lẳng có thể vướng.
Mũi ủng. Mũi tròn, rộng cho ngón chân bé xoè ra tự nhiên. Mũi nhọn, hẹp làm ngón chân bị ép, bé mỏi chân, đi lệch.
Độ mềm của thân ủng. Thân ủng quá cứng khiến cổ chân không gập được khi bé ngồi xổm, chạy. Bóp nhẹ thân ủng ở phần cổ chân, phải gập được dễ dàng.
Lót trong. Lót vải giúp bé đỡ bí và dễ xỏ hơn cao su trơn, nhưng lót vải ướt thì lâu khô. Lót tháo ra được thì tiện giặt phơi.
Phản quang. Một dải phản quang nhỏ ở gót ủng giúp tài xế thấy chân bé chuyển động khi trời tối. Không bắt buộc nhưng là điểm cộng.
Mùi. Ủng cao su, nhựa mới có mùi. Phơi nơi thoáng vài ngày trước khi cho bé đi. Nếu bé bị đỏ, ngứa da ở chân sau khi đi ủng, ngưng dùng và hỏi bác sĩ.
Phối ủng với quần và áo mưa
Nguyên tắc chung với ủng là gấu quần phải phủ ra ngoài cổ ủng, giống như mái nhà phủ ra ngoài tường. Nếu nhét gấu quần vào trong ủng, nước chảy theo ống quần sẽ rơi thẳng vào trong ủng. Với bé mặc quần đồng phục dài, kéo gấu quần phủ ngoài cổ ủng; với bé mặc quần mưa, gấu quần mưa phủ ngoài ủng và khép lại bằng chun hoặc khuy bấm.
Với ủng cổ thấp và bé mặc quần đùi, nước mưa chảy dọc chân xuống vào ủng là chuyện khó tránh. Trường hợp này dép quai hậu đôi khi lại tiện hơn ủng, vì nước vào thì cũng chảy ra luôn.
Với bé ngồi sau xe máy, ủng giúp chân khô và che chân khỏi nước bắn từ bánh, nhưng cần kiểm ủng không quá to, không đung đưa gần bánh sau, và đế ủng không trơn trên chỗ để chân. Một đôi ủng quá rộng có thể tuột khỏi chân bé khi xe đang chạy.
Một lưu ý nữa với bé ngồi sau xe: ủng cao su ướt có thể trượt khỏi chỗ để chân kim loại. Dặn bé đặt cả bàn chân lên chỗ để chân, không chỉ đặt mũi ủng, và báo người lái ngay khi thấy chân trượt.
Chăm sóc chân bé trong mùa mưa
Chân bé ở trong ủng ẩm cả buổi, hoặc ngâm nước mưa nhiều lần trong ngày, dễ bị nhăn da, nứt kẽ ngón, hăm đỏ. Về nhà, cho bé rửa chân bằng nước sạch, lau thật khô, nhất là các kẽ ngón chân. Tất ướt thay ngay, không để bé đi tất ướt cả buổi.
Ủng cũng cần được phơi khô trong ra ngoài. Úp ngược ủng, hoặc nhét giấy báo cũ vào trong để hút ẩm, đặt nơi thoáng gió. Không phơi sát bếp hay dưới nắng gắt nhiều giờ vì cao su có thể nứt. Có hai đôi để thay phiên là cách tốt nhất trong những tuần mưa liên tục.
Nếu chân bé bị ngứa, nứt kẽ, đỏ, có mụn nước, chảy dịch kéo dài, hoặc móng chân thay đổi màu, đưa bé đi khám bác sĩ da liễu hoặc nhi khoa. Đừng tự bôi các loại kem không rõ thành phần cho bé.
Trẻ đi ủng cả ngày ở trường nên có đôi dép đi trong lớp để thay, cho chân được thoáng. Nhiều trường mầm non và tiểu học đã yêu cầu sẵn dép đi trong lớp; mùa mưa thì đó còn là cách giữ lớp học khô ráo.
Đi chơi vũng nước: an toàn thế nào
Đi ủng nhảy vũng nước là niềm vui quen thuộc của trẻ nhỏ, và không có gì sai khi bé chơi trong sân nhà, công viên, chỗ an toàn có người lớn trông. Trò chơi này giúp bé khám phá, vận động, và quen với mưa thay vì sợ mưa. Điều cần làm là chọn chỗ chơi.
Vũng nước trên đường có thể che ổ gà, nắp cống hở, mảnh kính vỡ, dây điện rơi. Nước chảy qua đường có thể mạnh hơn vẻ ngoài. Dặn bé chỉ nhảy những vũng nước mà người lớn đã nhìn thấy đáy, ở chỗ không có xe, và không bao giờ lội vào chỗ nước chảy hay chỗ có dây điện gần đó.
Sau khi chơi, đổ nước ra khỏi ủng, rửa chân bé, thay tất khô. Nếu ủng ngập nước bẩn, rửa sạch cả trong lẫn ngoài trước khi phơi.
Với trẻ lớn hơn tự đi học, dặn thêm: không lội vào nước đọng gần trạm biến áp, tủ điện, cột điện có dây buông xuống. Nước và điện là tổ hợp nguy hiểm mà ủng cao su không bảo vệ được. Gặp chỗ như vậy, đi đường khác.
Ủng cũ, ủng truyền lại: kiểm gì
Ủng trẻ em thường còn tốt khi bé đã lớn không vừa, và được truyền cho em hay cho nhà khác. Trước khi dùng lại, kiểm ba chỗ. Đế: rãnh gai còn sâu không, có chỗ mòn phẳng ở gót và mũi không. Thân: cao su có nứt ở nếp gập cổ chân không; vết nứt nhỏ bên ngoài sẽ thành chỗ nước vào. Bên trong: lót có mốc, có mùi không, có vật lạ không.
Ủng cao su để lâu trong kho nóng hoặc phơi nắng nhiều có thể cứng, giòn, dễ nứt. Bóp thử thân ủng: nếu cứng hẳn, không còn đàn hồi, ủng đã xuống cấp. Đế bong khỏi thân ở mép là dấu hiệu nên thay, vì đế có thể bong hẳn khi bé đang đi.
Ủng cũ còn phải vừa với chân bé hiện tại. Ủng của anh chị chưa chắc cùng form chân với em; một đôi vừa chiều dài mà chật bề ngang sẽ làm bé đau chân. Thử theo các bước ở trên như với ủng mới.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mầm non nên đi ủng cổ cao hay cổ thấp?
Với hầu hết bé mầm non ở thành phố, ủng cổ thấp tiện hơn vì bé tự xỏ, tự cởi được, ít nóng. Ủng cổ cao hợp khi bé thường đi qua đường đất, bãi cỏ ướt. Dù loại nào, đế phải mềm và có rãnh gai rõ.
Ủng nên mua dư bao nhiêu size cho bé?
Dư khoảng một đốt ngón tay người lớn ở mũi khi bé đứng là vừa đủ cho chân lớn trong một mùa. Dư nhiều hơn thì gót tuột, bé dễ vấp. Thử vào cuối ngày với đúng loại tất bé sẽ đi.
Đi dép quai hậu ngày mưa có ổn không?
Ổn nếu quai ôm chắc gót, đế cao su có rãnh gai bám tốt. Ở nơi mưa rào nóng, dép quai hậu còn đỡ bí hơn ủng. Mang theo tất khô hoặc khăn để lau chân khi tới nơi.
Ủng bị nước vào trong thì làm sao cho nhanh khô?
Đổ nước ra, nhét giấy báo cũ hoặc khăn khô vào trong, thay giấy vài lần, đặt nơi thoáng gió. Tháo lót trong nếu được để phơi riêng. Không hơ sát lửa hay bếp vì cao su dễ nứt.
Bé hay ngã khi đi ủng, có phải do ủng không?
Có thể do ủng quá rộng làm gót tuột, đế cứng trơn, hoặc thân ủng quá cứng làm cổ chân khó gập. Kiểm lại size và đế. Nếu bé vẫn hay ngã cả khi đi giày khác, nên hỏi bác sĩ nhi để được khám.
Ủng có cần phản quang không?
Không bắt buộc, nhưng dải phản quang nhỏ ở gót giúp tài xế thấy chân bé chuyển động khi trời tối. Với trẻ đi bộ về nhà chiều tối mùa mưa, đó là chi tiết đáng có.