Trẻ ngồi sau xe máy ngày mưa nên mặc áo mưa riêng vừa người, mặt luôn để hở, mũ bảo hiểm đội đúng cỡ và cài quai, vạt áo gom gọn để không rủ xuống bánh sau. Cách nhiều gia đình vẫn làm là cho bé chui vào trong vạt áo của người lớn, trùm kín đầu, nhưng đây là cách nên tránh: bé khó thở, không thấy đường, người lớn không nhìn thấy con, và bé dễ ngủ gật rồi tuột khỏi yên mà không ai biết.
Bài này đi qua từng chi tiết: kiểu áo hợp với trẻ ngồi sau, cách phối với mũ bảo hiểm, chỗ ngồi và tư thế bám, gom vạt áo, và những tình huống nên chọn phương tiện khác hoặc hoãn đi. Quy định cụ thể về việc chở trẻ trên xe máy, độ tuổi và thiết bị bắt buộc có thể thay đổi; bố mẹ nên kiểm quy định giao thông hiện hành.
Vì sao không nên trùm bé vào vạt áo người lớn
Hình ảnh quen thuộc trên đường phố ngày mưa là một chiếc áo cánh dơi lớn, người lớn lái phía trước, phía sau phồng lên một khối, bên trong là đứa trẻ. Cách này nhanh và tiện, nhưng có nhiều rủi ro mà người lái không cảm nhận được. Bên trong vạt áo nhựa, không khí bí, nóng, ẩm; trẻ nhỏ thở nhanh hơn người lớn và khó tự kéo áo ra khi thấy ngột ngạt.
Bé ở trong vạt áo không nhìn thấy đường, không biết khi nào xe phanh, khi nào vào cua để bám chặt hay nghiêng người theo. Tối và rung đều, bé dễ ngủ gật. Một đứa trẻ ngủ gật ngồi sau xe máy có thể từ từ trượt sang một bên mà người lái không hề hay biết, vì người lái chỉ thấy vạt áo phồng phía sau.
Ngoài ra, mũ bảo hiểm của bé khi bị ép trong vạt áo thường bị đẩy lệch, quai bị kéo lỏng. Và khi có chuyện, người lớn mất thêm thời gian để tách bé khỏi tấm áo chung. Vì những lẽ đó, mỗi bé một áo riêng, mặt để hở, là nguyên tắc nên giữ dù quãng đường ngắn.
Kiểu áo cho trẻ ngồi sau: so sánh
Bảng dưới đây so các kiểu áo theo nhu cầu của trẻ ngồi sau xe máy, không đánh giá sản phẩm của hãng nào.
| Kiểu áo | Điểm hợp | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Áo bộ quần áo trẻ em | Kín, không vạt thừa, ít bay | Mặc lâu hơn; bé nhỏ cần người lớn giúp |
| Áo choàng ngắn cài trước | Mặc nhanh, bé lớn tự mặc được | Phải gom vạt dưới vào đùi khi ngồi |
| Áo cánh dơi trẻ em | Phủ rộng, che được cặp | Cánh rộng dễ bay; cần kẹp chặt |
| Poncho trẻ em | Rất dễ mặc | Bay mạnh, không hợp ngồi sau xe máy |
| Chui vào áo người lớn | Tiện, không cần áo riêng | Bé khó thở, không thấy đường, dễ ngủ gật, nên tránh |
Với quãng đường ngắn trong khu dân cư, áo choàng ngắn cài trước là lựa chọn nhanh gọn. Với quãng dài hơn hoặc mưa to, áo bộ quần áo giữ bé khô và gọn hơn. Poncho để dành cho lúc bé đi bộ.
Một chi tiết hay bị bỏ qua là độ dài vạt sau của áo bé. Khi bé ngồi, vạt sau bị kéo xuống phía yên sau và đuôi xe. Nếu vạt dài, nó có thể phủ lên đèn hậu hoặc rủ xuống gần bánh sau. Kiểm tra cả phía sau xe sau khi bé đã ngồi, không chỉ hai bên hông.
Mũ bảo hiểm và mũ trùm áo mưa của bé
Mũ bảo hiểm dành cho trẻ em, đúng cỡ đầu bé, đội trước, cài quai chặt vừa đủ để luồn được một ngón tay dưới cằm. Sau đó mới trùm mũ áo mưa ra ngoài mũ bảo hiểm. Không đội mũ bảo hiểm lên trên mũ trùm áo mưa, vì lớp nhựa trơn khiến mũ bảo hiểm xê dịch, quai không giữ chắc, và mép mũ áo bị ép xuống che mắt bé.
Mũ trùm áo mưa trẻ em thường nhỏ, không phải lúc nào cũng trùm qua được mũ bảo hiểm. Nếu không trùm được, để mũ áo ra phía sau, kéo khoá áo lên cao ở cổ. Bé có thể ướt tóc gáy một chút, nhưng mũ bảo hiểm ở đúng vị trí và mắt bé nhìn rõ quan trọng hơn. Không dùng khăn, túi nilon trùm thêm lên mặt bé.
Khi mua áo, mang mũ bảo hiểm của bé theo để thử. Mũ áo vừa là khi trùm ra ngoài mũ bảo hiểm, mép trước nằm phía trên mép trán của mũ, bé quay đầu thì mũ áo quay theo. Chi tiết chọn mũ bảo hiểm trẻ em thuộc chuyên mục xe máy; ở đây chỉ nhấn mạnh rằng mũ bảo hiểm luôn được ưu tiên hơn mũ áo mưa.
Mặc áo và đặt bé lên xe: thứ tự an toàn
Thứ tự dưới đây giúp người lớn luôn giữ được xe và bé trong lúc mặc.
- Dựng xe bằng chân chống giữa nếu có, ở chỗ bằng phẳng, có mái che. Tắt máy.
- Mặc áo mưa cho bé khi bé đang đứng dưới đất, không phải khi bé đã ngồi trên xe.
- Đội mũ bảo hiểm cho bé, cài quai, rồi trùm mũ áo ra ngoài nếu vừa.
- Người lớn mặc áo của mình.
- Người lớn lên xe, giữ thăng bằng, rồi mới bế bé lên ngồi phía sau.
- Bé ngồi thẳng, hai chân đặt lên chỗ để chân (nếu chân đã chạm tới) hoặc trên giá để chân phụ, hai tay ôm eo người lái.
- Gom vạt áo của bé kẹp vào đùi bé, kiểm tra không có vạt nào rủ gần bánh sau, xích, ống xả. Hỏi bé: "Con nhìn thấy đường không?"
Câu hỏi cuối cùng không thừa. Nếu bé trả lời không thấy, mũ áo hoặc vạt áo đang che mặt. Chỉnh lại trước khi đi.
Khi tới nơi, làm ngược lại: người lớn giữ xe, bế bé xuống trước, rồi mới xuống xe. Không để bé tự nhảy xuống từ yên sau khi xe còn đang dựng chân chống nghiêng trên nền ướt; bé có thể trượt chân hoặc kéo đổ xe. Cởi áo mưa cho bé ở chỗ có mái che, để mặt áo ướt không quệt lên quần áo khô của bé.
Chân bé, ống xả và vạt áo: ba mối nguy ở phía dưới
Ống xả nóng. Ở nhiều xe máy, ống xả nằm bên phải, ngang tầm chân trẻ ngồi sau. Áo mưa nhựa chạm ống xả nóng có thể chảy, dính, cháy xém; chân bé chạm vào có thể bỏng. Kiểm tra chân và vạt áo của bé không ở gần ống xả, kể cả khi xe đang dừng.
Nan hoa và bánh sau. Chân bé ngắn, nếu không có chỗ để chân phù hợp, chân dễ đung đưa gần bánh sau. Vạt áo, ống quần áo mưa, dây giày bé phải gọn. Một số gia đình gắn thêm giá để chân phụ cho trẻ; nếu gắn, nhờ thợ lắp chắc chắn.
Vạt áo bay. Áo cánh dơi trẻ em có cánh rộng. Gió thổi tung lên có thể che mặt bé hoặc quấn vào bánh. Kẹp vạt vào đùi bé, hoặc chọn áo bộ cho những quãng đường có gió.
Dây giày và dây áo. Dây giày lỏng, dây rút áo dài là những thứ nhỏ nhưng có thể cuốn vào bánh xe. Buộc gọn, nhét đầu dây vào trong trước khi đi.
Bé hay đung đưa chân khi ngồi lâu, nhất là khi buồn chán. Dặn bé để chân yên trên chỗ để chân và giải thích vì sao bằng lời đơn giản: "chân con mà chạm bánh xe là đau lắm". Trẻ hợp tác tốt hơn khi hiểu lý do thay vì chỉ nghe cấm.
Khi nào nên chọn phương tiện khác hoặc hoãn đi
Áo mưa giữ bé khô, nhưng không làm cho xe máy an toàn hơn trong thời tiết xấu. Khi mưa giông có sấm sét, gió giật mạnh, đường ngập, hoặc tầm nhìn kém, đường trơn, chở bé bằng xe máy là lựa chọn rủi ro. Nếu có thể, đợi mưa ngớt, nhờ người đón bằng phương tiện có mái che, hoặc báo nhà trường đón muộn hơn.
Trẻ rất nhỏ, chưa ngồi vững, chưa tự bám được, thì càng không nên chở bằng xe máy khi mưa. Bố mẹ có thể hỏi thêm bác sĩ nhi về việc đưa trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ ra ngoài khi thời tiết lạnh ẩm, nhất là bé có bệnh hô hấp.
Nếu đang đi giữa đường mà mưa to bất chợt, tìm chỗ trú an toàn có mái che chắc chắn, tránh gốc cây to và cột điện. Cho bé xuống xe, đứng phía trong, giữ ấm cho bé. Một cơn mưa giông thường không kéo dài; chờ một lúc an toàn hơn cố chạy về.
Với những gia đình bắt buộc phải chở con bằng xe máy hằng ngày, việc chuẩn bị trước giúp giảm rủi ro: theo dõi dự báo, xuất phát sớm hơn để không vội, chọn đường ít ngập, ít xe tải, và luôn để sẵn áo mưa của bé trong cốp. Một chuyến đi không vội vàng luôn an toàn hơn một chuyến đi cố chạy kịp giờ trong mưa.
Bé lạnh, bé mệt, bé ngủ gật: người lái để ý thế nào
Vì bé ngồi phía sau, người lái không nhìn thấy bé. Hãy giữ thói quen nói chuyện với bé trong lúc đi: hỏi bé có lạnh không, có thấy mưa vào không. Nếu bé không trả lời, hoặc tay bé ôm eo lỏng dần, đó có thể là dấu hiệu bé mệt, buồn ngủ. Tìm chỗ dừng an toàn để kiểm tra.
Một số gia đình dùng đai đeo an toàn dành cho trẻ ngồi sau xe máy, nối bé với người lái. Nếu dùng, chọn loại chắc chắn, đeo đúng cách, và nhớ rằng đai không thay được việc bé phải tỉnh táo và tự bám. Đai cũng phải nằm trong áo mưa, không có dây thừa bay ra ngoài.
Khi tới nơi, cởi áo mưa cho bé, lau khô tóc, tay, chân, thay quần áo nếu ướt. Trẻ nhỏ mất nhiệt nhanh hơn người lớn; một quãng đường mưa lạnh có thể làm bé run, môi tím tái. Ủ ấm và theo dõi. Nếu bé sốt, mệt lả hoặc có biểu hiện bất thường sau đó, đưa bé đi khám.
Với quãng đường dài hơn mười lăm hai mươi phút trong mưa lạnh, cân nhắc dừng nghỉ giữa đường ở chỗ có mái che để kiểm tra bé, chỉnh lại áo, lau mặt cho bé. Vài phút dừng lại không đáng kể so với việc bé được ấm và tỉnh táo.
Câu hỏi thường gặp
Cho bé chui vào áo mưa của bố mẹ có sao không?
Nên tránh. Bên trong vạt áo bí và nóng, bé không thấy đường, dễ ngủ gật, và người lái không nhìn thấy bé. Mũ bảo hiểm của bé cũng dễ bị đẩy lệch. Mỗi bé một áo riêng vừa người, mặt để hở, an toàn hơn.
Mũ trùm áo mưa trẻ em không trùm qua mũ bảo hiểm thì làm sao?
Để mũ áo ra sau, kéo khoá áo lên cao ở cổ. Mũ bảo hiểm đội đúng và mắt bé nhìn rõ là ưu tiên. Không trùm thêm khăn hay túi nilon lên mặt bé. Lần sau mua áo, mang mũ bảo hiểm của bé đi thử.
Trẻ mấy tuổi thì ngồi sau xe máy được?
Điều này phụ thuộc vào việc bé ngồi vững, tự bám chắc, chân đặt được lên chỗ để chân, và quy định giao thông hiện hành. Bố mẹ nên kiểm quy định mới nhất về chở trẻ em trên xe máy và cân nhắc thể trạng của con.
Có nên cho bé đeo khẩu trang khi mặc áo mưa ngồi sau xe?
Khẩu trang khi bị ướt mưa sẽ bết lại, cản trở việc thở, nhất là với trẻ nhỏ đang bị trùm mũ áo. Nếu bé đeo khẩu trang thường ngày, mang theo khẩu trang khô để thay sau khi đến nơi, và theo dõi bé thở thoải mái suốt quãng đường.
Áo mưa của bé có cần màu sáng không?
Nên có. Màu sáng và dải phản quang giúp xe phía sau nhìn thấy bé, nhất là khi bé ngồi sau, ngay tầm đèn xe phía sau. Ban đêm, phản quang quan trọng hơn màu sắc.
Bé hay ngủ gật khi ngồi sau xe, đi mưa có nguy hiểm hơn không?
Có. Trời mưa mát, rung đều, bé càng dễ buồn ngủ, và đường trơn làm việc giữ thăng bằng khó hơn. Nói chuyện với bé suốt đường, dừng kiểm tra nếu bé im lặng. Khi bé mệt, cân nhắc phương tiện khác.