Trên phần lớn áo mưa, chỗ thấm đầu tiên không phải là tấm vải hay tấm nhựa mà là đường nối giữa các mảnh. Có ba cách làm đường nối kín phổ biến: may rồi dán băng chống thấm (seam tape) lên mặt trong, hàn cao tần cho nhựa PVC và một số nhựa phân cực, và hàn nhiệt cho các loại màng như PE, EVA.
Mỗi cách có điểm mạnh, điểm yếu và dấu hiệu nhận biết riêng. Hiểu chúng giúp bạn kiểm đúng chỗ khi mua, giải thích được vì sao áo mới đã rỉ ở vai, và biết vết rỉ nào sửa được, vết nào không. Bài dưới đây đi qua từng cách, những vị trí nước hay vào nhất và quy trình kiểm đường nối trong vài phút.
Vì sao đường nối là điểm yếu
Một tấm vải chống thấm hay tấm nhựa nguyên vẹn chặn nước tốt. Nhưng áo mưa được ghép từ nhiều mảnh: thân trước, thân sau, tay, mũ trùm, nẹp, túi. Mỗi chỗ ghép là một đường có thể để nước đi qua. Với áo may, kim đâm xuyên vải tạo ra hàng trăm lỗ nhỏ dọc đường may; chỉ may lại hút nước theo kiểu bấc đèn, dẫn nước từ ngoài vào trong.
Đường nối còn là chỗ chịu lực nhiều nhất: vai chịu sức nặng của áo và quai ba lô, nách chịu kéo khi giơ tay cầm lái, đũng chịu căng khi bước lên xe. Lực kéo lặp lại làm chỗ nối giãn ra, băng dán bong mép, đường hàn mỏi dần. Thêm vào đó, đường nối thường nằm đúng ở chỗ hứng nước nhiều nhất như đỉnh vai và chỗ nối mũ trùm.
Vì vậy, một chiếc áo dùng vải tốt nhưng xử lý đường nối kém sẽ ướt sớm hơn một chiếc áo vải trung bình mà đường nối được làm kỹ. Khi đọc thông số chống thấm của vải, hãy nhớ rằng con số đó chỉ nói về phần nằm giữa các đường nối.
Ba cách làm kín đường nối
Bảng dưới so ba phương pháp phổ biến ở áo mưa, từ góc người dùng.
| Phương pháp | Dùng cho | Cách làm | Điểm mạnh | Điểm yếu |
|---|---|---|---|---|
| May rồi dán băng (seam tape) | Vải dù phủ PU, vải ép màng, vải phủ PVC | May đường nối bình thường, rồi ép một dải băng có keo nhiệt lên mặt trong để bịt lỗ kim và chỉ | Làm được áo vải nhiều chi tiết, bền | Băng có thể bong mép theo thời gian, sau giặt, khi gặp nhiệt |
| Hàn cao tần | PVC, vải phủ PVC, một số TPU | Sóng điện từ tần số cao làm nóng chảy nhựa tại chỗ ép, hai lớp hoà vào nhau | Đường nối liền khối, kín như tấm nhựa, không lỗ kim | Chỉ dùng cho nhựa phù hợp; hàn quá tay làm mỏng mép, sau đó toạc dọc đường hàn |
| Hàn nhiệt | PE, EVA, một số màng mỏng | Thanh nhiệt hoặc khí nóng làm chảy và dính hai lớp màng | Nhanh, rẻ, hợp màng mỏng | Độ chắc phụ thuộc nhiệt và thời gian; dễ dính hờ hoặc làm mỏng màng |
Ngoài ba cách trên, còn có đường may không xử lý gì, thường gặp ở áo khoác thời trang và áo mưa giá rất thấp. Đường may trần sẽ thấm khi mưa đủ lâu, bất kể vải tốt đến đâu.
Dán băng seam tape: cách nhận biết và vì sao bong
Lộn mặt trong áo vải ra, bạn sẽ thấy băng dán là một dải hẹp, thường rộng khoảng một đến hai đốt ngón tay, phủ dọc đường may, mặt trơn bóng hoặc mờ, có khi trong suốt, có khi cùng màu áo. Bên dưới băng không nhìn thấy chỉ may và lỗ kim. Áo làm kỹ dán băng ở mọi đường may tiếp xúc mưa: vai, mũ trùm, nách, sườn, đũng, ống quần. Áo làm tiết kiệm chỉ dán ở vai và mũ trùm, gọi là dán băng một phần.
Băng dán được ép bằng nhiệt và áp lực, keo của băng chảy ra bám vào lớp phủ của vải. Độ bám phụ thuộc vào nhiệt độ, tốc độ ép và sự tương thích giữa keo với lớp phủ. Khi một trong các yếu tố đó không chuẩn, băng bám hờ, sau vài lần dùng sẽ bong mép, nhất là ở những đoạn cong như nách và đũng.
Theo thời gian, nhiệt độ cao, giặt nước nóng, sấy nóng, gấp nhiều lần ở cùng chỗ đều làm keo băng yếu đi. Lớp phủ PU bên dưới bị thuỷ phân cũng kéo băng bong theo. Khi thấy mép băng hở, nước sẽ theo đó vào lỗ kim. Có bộ băng dán sửa chữa và keo chuyên dùng cho đường may để xử lý tạm, cách làm được bàn trong chuyên mục bảo quản và sửa áo mưa.
Hàn cao tần và hàn nhiệt: nhìn đường hàn thế nào
Đường hàn cao tần trên áo PVC thường là một dải phẳng, bề mặt có vân nhẹ theo khuôn hàn, hai lớp nhựa liền vào nhau không thấy ranh giới. Đường hàn tốt có độ rộng đều, không có bọt khí, mép không mỏng hẳn so với phần nhựa xung quanh. Khi soi ngược sáng, đường hàn tốt có độ dày đồng đều; chỗ nào sáng hơn hẳn là chỗ nhựa đã bị nung mỏng, sẽ yếu.
Đường hàn nhiệt trên áo EVA, PE mỏng thường hẹp hơn, đôi khi có vân sọc hoặc vân chấm do thanh nhiệt. Dấu hiệu đường hàn kém là chỗ hai lớp chỉ dính hờ, dùng móng tay tách nhẹ được, hoặc ngược lại là chỗ màng bị cháy mỏng, có lỗ nhỏ. Màng mỏng hàn nhiệt hay toạc ngay sát mép đường hàn, nơi màng bị yếu đi vì nhiệt.
Một mẹo kiểm đơn giản khi mua: cầm hai bên đường hàn ở nách, kéo nhẹ ra hai phía. Đường hàn tốt không có tiếng lách tách, không tách, không nhăn mép. Đừng kéo mạnh làm hỏng áo của cửa hàng; một lực vừa phải đã đủ lộ ra những đường hàn kém nhất.
Những chỗ nước hay vào nhất trên áo mưa
Dù áo làm theo cách nào, các vị trí dưới đây là nơi thường thấm đầu tiên. Khi kiểm áo mới hay áo cũ, hãy xem đúng những chỗ này.
- Đỉnh vai: hứng mưa trực tiếp lâu nhất, chịu sức ép của quai ba lô; đường nối vai không dán băng hay hàn kém sẽ rỉ đầu tiên.
- Chỗ nối mũ trùm với cổ: nước chảy từ mũ trùm xuống gặp đường nối, đồng thời đường này bị kéo mỗi khi quay đầu.
- Khoá kéo: răng khoá trần là khe hở; cần nẹp che hoặc khoá có lớp phủ.
- Nách: đường nối cong, chịu kéo khi giơ tay; băng dán hay bong ở đây.
- Đũng quần và đường giữa mông: chịu căng và ép khi ngồi, nước đọng trên yên ép vào.
- Chân khuy bấm, khoen thoát khí: chỗ đục lỗ qua vải hoặc nhựa; nếu không có miếng gia cố, nước có thể rỉ quanh chân khuy.
- Đường nối túi: túi ngoài may đè lên thân áo tạo thêm đường kim; túi không nắp còn hứng nước.
Nếu áo của bạn rỉ ở một trong các chỗ trên, đó gần như chắc chắn là vấn đề đường nối hoặc thiết kế, không phải vải đã mất khả năng chống thấm.
Kiểm đường nối khi mua áo trong ba phút
Bạn có thể kiểm phần quan trọng nhất của một chiếc áo mưa ngay tại cửa hàng mà không cần dụng cụ.
- Lộn mặt trong áo ra, bắt đầu từ vai: tìm băng dán hoặc đường hàn. Không thấy gì ngoài chỉ may là dấu hiệu áo sẽ thấm ở vai.
- Lần theo đường nối mũ trùm và cổ: kiểm băng dán hoặc đường hàn liên tục, không đứt đoạn.
- Kiểm nách và sườn: miết ngón tay dọc mép băng dán, tìm chỗ phồng, chỗ hở mép.
- Với quần: kiểm đũng, đường giữa mông, đường dọc ống quần.
- Với áo nhựa: soi đường hàn lên đèn, tìm chỗ mỏng, bọt khí; kéo nhẹ hai bên đường hàn ở nách.
- Kiểm khoá kéo: có nẹp che không, nẹp có cài kín không.
- Kiểm chân khuy bấm: có miếng gia cố không, nhựa quanh khuy có rạn không.
Ba phút kiểm tra này nói với bạn nhiều hơn mọi con số trên nhãn. Một áo vượt qua được các bước trên thường sẽ khô ở những chỗ quan trọng.
Đường nối của áo cũ: sửa được đến đâu
Băng dán bong một đoạn ngắn ở áo vải có thể dán lại tạm bằng băng sửa chữa ép nhiệt hoặc keo trám đường may dành cho vải ngoài trời. Cách này thường hiệu quả nếu lớp phủ bên dưới còn tốt. Nếu lớp phủ đã bong thành vảy quanh đường may, băng mới không có gì để bám, sửa chỉ được thời gian ngắn.
Đường hàn PVC toạc một đoạn ngắn có thể vá bằng miếng nhựa và keo dành cho nhựa dẻo, làm ở nơi thoáng, đọc kỹ nhãn keo và không trộn các loại keo với nhau. Đường hàn toạc dài ở nách, vai thường báo hiệu nhựa ở đó đã lão hoá; vá xong chỗ này, chỗ bên cạnh lại toạc. Với áo EVA, PE mỏng, toạc ở đường hàn hầu như không đáng sửa.
Khi quyết định sửa hay thay, hãy hỏi chỗ hỏng là một điểm đơn lẻ hay dấu hiệu của cả áo đang xuống cấp. Một mép băng bong vì bị gập mạnh là điểm đơn lẻ; băng bong ở nhiều chỗ cùng lúc kèm lớp phủ dính tay là cả áo đang hết đời. Hướng dẫn sửa chi tiết, cùng các lưu ý an toàn với keo và dung môi, có trong chuyên mục bảo quản, giặt và sửa áo mưa.
Khoá kéo, nẹp che và những khe hở không phải đường may
Ngoài các đường nối, áo mưa còn có những khe hở được thiết kế sẵn: đường khoá kéo, cổ áo, cổ tay, miệng túi, gấu áo. Nước đi qua những khe này không cần xuyên qua vải hay đường may. Khoá kéo thường là điểm yếu lớn nhất trong nhóm này vì nó chạy dọc ngay giữa ngực, nơi hứng mưa trực diện khi chạy xe.
Có ba cách xử lý khoá phổ biến. Cách thứ nhất là nẹp che bên ngoài: một dải vải hoặc nhựa đè lên khoá, cài bằng khuy bấm hoặc dải dính. Cách thứ hai là nẹp che bên trong, nằm sau khoá, hứng nước lọt qua và dẫn xuống gấu. Cách thứ ba là khoá có lớp phủ chống nước, răng khoá ép sát vào nhau và mặt ngoài phủ một lớp nhựa; loại này kín hơn khoá thường nhưng kéo nặng tay hơn và lớp phủ có thể bong sau thời gian dài.
Áo tốt thường kết hợp: khoá có lớp phủ hoặc khoá thường kèm nẹp che, cổ đứng che đầu khoá ở cằm, và một miếng che nhỏ ở đỉnh khoá để đầu khoá kim loại không cọ vào cằm. Khi kiểm áo, đừng chỉ nhìn đường may; kéo khoá lên xuống, cài nẹp lại, xem có chỗ nào ở ngực còn khe hở thẳng vào trong.
Câu hỏi thường gặp
Áo mưa ghi "đường may dán kín" có nghĩa là không bao giờ thấm?
Không. Nó có nghĩa là các đường may đã được xử lý để chặn nước, thường bằng băng dán. Băng dán vẫn có thể bong theo thời gian, và nước vẫn có thể vào qua khoá, cổ, cổ tay. Hãy kiểm xem dán toàn bộ hay chỉ một phần đường may.
Đường hàn và đường may dán băng, loại nào kín hơn?
Khi làm đúng, cả hai đều kín. Đường hàn cao tần trên PVC liền khối nên không có lỗ kim; đường may dán băng phụ thuộc vào độ bám của băng. Đường hàn kém hay băng dán kém đều rỉ, nên chất lượng thi công quan trọng hơn phương pháp.
Có thể tự dán băng cho áo mưa chưa có băng dán không?
Có thể dùng băng sửa chữa ép nhiệt hoặc keo trám đường may cho vải ngoài trời. Kết quả phụ thuộc vào loại lớp phủ của vải và tay nghề. Thử ở một đoạn nhỏ trước, làm ở nơi thoáng, đọc kỹ hướng dẫn, không dùng bàn là quá nóng lên mặt phủ.
Vì sao băng dán đường may bong sau khi giặt máy?
Nước nóng, vắt mạnh, chất tẩy và sấy nóng làm keo của băng yếu đi và kéo mép băng ra. Giặt nhẹ bằng nước không nóng, không vắt, không sấy, giặt ít lần giúp băng bám lâu hơn. Đọc nhãn giặt của áo trước khi giặt máy.
Áo nhựa mỏng toạc dọc đường hàn có phải do mặc sai không?
Có thể do mặc giật mạnh, nhưng thường do đường hàn quá nóng làm mỏng nhựa ở mép, hoặc nhựa đã lão hoá. Mặc nhẹ tay ở nách và cổ giúp áo bền hơn, nhưng đường hàn kém thì sớm muộn vẫn toạc.