Kính mũ bảo hiểm và kính mắt mờ khi đi mưa vì hai hiện tượng khác nhau: hơi thở ấm, ẩm ngưng tụ thành lớp sương mỏng ở mặt trong kính lạnh; và giọt mưa, bụi nước bám thành màng ở mặt ngoài. Mỗi hiện tượng cần cách xử lý riêng: mặt trong cần thông khí và lớp chống đọng, mặt ngoài cần bề mặt sạch để nước trôi đi và một cái lau đúng cách.
Tầm nhìn là thứ quan trọng nhất khi đi xe trong mưa. Khi kính mờ, phản xạ tự nhiên là lật kính lên, nhưng như vậy mưa tạt thẳng vào mắt, còn tệ hơn. Phần dưới giải thích vì sao kính mờ, các cách chống đọng phổ biến, cách lau không làm xước, người đeo kính cận làm gì, và lúc nào cần dừng xe thay vì cố đi tiếp. Chọn mũ bảo hiểm và tấm kính mũ thuộc trang chuyên về xe máy; bài này chỉ nói chuyện tầm nhìn khi đi mưa.
Vì sao kính đọng hơi nước
Hơi nước ngưng tụ khi không khí ẩm chạm vào bề mặt lạnh hơn điểm sương của nó. Bên trong mũ bảo hiểm, hơi thở của bạn ấm và rất ẩm. Khi trời mưa, gió và nước làm kính mũ lạnh đi nhanh. Hơi thở chạm mặt trong kính lạnh thì đọng thành hàng triệu giọt li ti, tán xạ ánh sáng và tạo ra lớp mờ trắng.
Hiện tượng này mạnh nhất khi bạn dừng xe hoặc đi chậm: không có gió lùa qua để mang hơi ẩm đi, hơi thở dồn lại trong mũ. Đó là lý do kính hay mờ đúng lúc dừng đèn đỏ, lúc kẹt xe, rồi trong lại khi xe chạy. Trời lạnh và ẩm như mùa mưa phùn miền Bắc thì đọng nhiều hơn mùa mưa hè.
Kính mắt, kính cận đeo bên trong mũ gặp cùng hiện tượng, cộng thêm hơi ấm từ mặt bạn. Người đeo khẩu trang thường bị nặng hơn, vì khẩu trang đẩy hơi thở lên phía trên, thẳng vào mặt trong của kính.
Mũ bảo hiểm cả đầu kín đáo nhất lại thường đọng hơi nhiều nhất khi dừng, vì không khí trong mũ ít lưu thông. Mũ ba phần tư và mũ nửa đầu ít đọng hơn nhưng để mặt hứng mưa. Không có loại mũ nào tránh hẳn được hiện tượng này; khác nhau chỉ ở chỗ mũ có lỗ thông gió, tấm chắn hơi thở và kính chống đọng tốt hay không.
Hai kiểu mờ, hai cách xử lý
Phân biệt được kính đang mờ ở mặt nào giúp bạn xử lý đúng ngay. Cách thử: lau nhẹ mặt ngoài bằng mu găng; nếu vẫn mờ, là mặt trong.
| Mờ mặt trong (đọng hơi) | Mờ mặt ngoài (nước mưa) | |
|---|---|---|
| Nguyên nhân | Hơi thở ẩm gặp kính lạnh | Giọt mưa, bụi nước bám thành màng, bụi bẩn làm nước loang |
| Lúc hay gặp | Dừng xe, đi chậm, trời lạnh ẩm, đeo khẩu trang | Mưa to, đi sau xe lớn bị bắn nước, kính bẩn |
| Xử lý nhanh | Mở hé kính ở nấc đầu, hướng hơi thở xuống, mở lỗ thông gió của mũ | Lau nhẹ bằng mép găng sạch hoặc khăn mềm, tăng khoảng cách với xe trước |
| Phòng từ trước | Lớp chống đọng ở mặt trong kính, khăn che mũi hướng hơi thở xuống | Kính sạch, không xước; lớp xử lý chống bám nước ở mặt ngoài nếu phù hợp với kính |
Kính đã xước nhiều thì cả hai kiểu mờ đều nặng hơn, vì vết xước giữ hơi nước và tán xạ ánh đèn. Ban đêm, kính xước tạo quầng loá quanh mỗi đèn xe ngược chiều. Kính mũ là món nên thay khi đã xước, không phải đợi mũ hỏng.
Các cách chống đọng hơi nước ở mặt trong
Thông khí. Mở hé kính ở nấc đầu tiên khi đi chậm hoặc dừng, mở lỗ thông gió phía trước mũ nếu có. Không khí lưu thông mang hơi ẩm đi. Khi xe chạy nhanh trong mưa to, đóng lại để nước không tạt vào mắt.
Hướng hơi thở xuống. Khăn ống hoặc tấm chắn hơi thở ở cằm mũ (nếu mũ có) dẫn hơi thở xuống dưới, ra ngoài mũ thay vì lên kính. Khẩu trang cần ôm kín sống mũi để không đẩy hơi lên.
Tấm chống đọng gắn trong kính. Một số mũ bảo hiểm có kính hỗ trợ lắp tấm phim chống đọng bên trong, tạo lớp đệm không khí giữa hai lớp kính, giống cửa kính hai lớp. Chỉ dùng loại tương thích với kính mũ của bạn.
Kính có lớp chống đọng sẵn. Nhiều kính mũ được xử lý chống đọng ở mặt trong. Lớp này mòn dần khi lau mạnh hoặc dùng hoá chất lau kính thông thường; đọc hướng dẫn của nhà sản xuất về cách lau.
Đừng lau mặt trong bằng găng. Lớp chống đọng ở mặt trong rất dễ bị xước và mòn. Găng tay, ngón tay, khăn giấy thô đều làm hỏng nó. Khi đã dừng xe, lau bằng khăn sợi mềm sạch, chấm nhẹ chứ không chà.
Dung dịch chống đọng. Có các dung dịch xịt hoặc lau chống đọng cho kính. Hiệu quả và độ bền khác nhau; dùng theo hướng dẫn trên nhãn, thử trước ở góc kính, và không dùng trên kính đã có lớp chống đọng sẵn nếu nhà sản xuất kính khuyên không.
Mặt ngoài: giữ cho nước trôi đi
Mặt ngoài kính sạch thì nước mưa đọng thành giọt và bị gió thổi trôi khi xe chạy. Mặt kính dính bụi, dầu, vệt côn trùng thì nước loang thành màng, làm méo hình và loá đèn. Vì vậy rửa kính mũ bằng nước sạch và chút xà phòng nhẹ, lau bằng khăn vải mềm, là việc nên làm thường xuyên trong mùa mưa.
Có các sản phẩm xử lý mặt ngoài để nước trượt đi nhanh hơn. Một số kính mũ không hợp với các hoá chất này, có thể làm hỏng lớp phủ của kính. Đọc kỹ hướng dẫn của cả kính và sản phẩm, thử ở góc nhỏ trước. Không dùng dung môi mạnh, cồn đậm đặc, chất lau kính cửa sổ có thành phần không ghi rõ lên kính nhựa của mũ bảo hiểm.
Khi đang chạy trong mưa, đi sau xe tải, xe khách lớn sẽ bị bắn một lớp nước bẩn lên kính liên tục. Giữ khoảng cách xa hơn, hoặc vượt khi an toàn và đủ tầm nhìn. Lau kính bằng mép găng là phản xạ quen, nhưng găng dính bùn cát sẽ làm xước kính; một số găng có miếng gạt cao su nhỏ ở ngón trỏ dành cho việc này.
Mưa ban đêm: ánh đèn loá trên kính và mặt đường
Ban đêm trong mưa, tầm nhìn kém đi không chỉ vì trời tối. Mỗi giọt nước trên kính mũ là một thấu kính nhỏ, bẻ ánh đèn xe ngược chiều thành những tia sáng toả ra, loá mắt. Mặt đường ướt thành tấm gương, phản chiếu đèn đường, đèn xe, che mất vạch kẻ đường và ổ gà. Người lái nhìn thấy nhiều ánh sáng hơn nhưng lại thấy ít chi tiết hơn.
Vài việc giúp giảm: giữ kính mũ thật sạch và không xước; không nhìn thẳng vào đèn xe ngược chiều mà nhìn theo mép phải làn đường của mình; giảm tốc độ để có thêm thời gian phản ứng; tăng khoảng cách với xe phía trước. Kính mắt có lớp chống phản chiếu có thể giảm quầng sáng quanh đèn; hỏi cơ sở đo kính nếu bạn thường lái xe ban đêm.
Người lái lâu năm hay cảm thấy mắt mỏi nhanh hơn khi đi mưa đêm vì phải căng mắt liên tục. Nếu thấy mắt cay, mỏi, nhìn mờ, dừng nghỉ. Người có vấn đề về thị lực ban đêm nên hỏi bác sĩ nhãn khoa và cân nhắc tránh lái xe đêm trong mưa.
Người đeo kính cận, kính mắt
Người đeo kính cận dưới mũ bảo hiểm thường bị mờ hai lớp: kính mũ và kính mắt. Một vài cách giảm: chọn mũ có đủ chỗ cho gọng kính, không ép kính sát mặt; dùng lớp chống đọng cho tròng kính mắt nếu phù hợp với loại tròng; hướng hơi thở xuống dưới bằng khăn che mũi.
Mũ nửa đầu không có kính chắn: nhiều người đeo kính mắt thì nước mưa bám trực tiếp lên tròng, không có cách nào lau trong khi chạy. Một chiếc mũ có kính chắn, hoặc kính bảo hộ có lớp chống đọng đeo ngoài kính cận, là lựa chọn an toàn hơn trong mùa mưa. Chọn đúng mũ bảo hiểm đạt chuẩn thuộc trang chuyên về xe máy.
Người đeo kính áp tròng gặp ít vấn đề đọng hơi hơn, nhưng gió và bụi nước có thể làm khô, cộm mắt. Nếu mắt đỏ, đau, nhìn mờ kéo dài sau khi đi mưa, nên gặp bác sĩ nhãn khoa; không tự nhỏ thuốc không rõ nguồn.
Khi kính mờ giữa đường: làm theo thứ tự
Kính mờ đột ngột, nhất là ban đêm, là tình huống nguy hiểm. Đừng phản xạ vội. Thứ tự gợi ý:
- Giảm ga từ từ, không phanh gấp; giữ hướng xe theo vạch kẻ đường và đèn xe trước còn thấy được.
- Mở hé kính ở nấc đầu để thông khí, không lật hẳn kính lên khi đang chạy nhanh.
- Nếu mờ mặt ngoài, lau nhẹ một lần bằng mép găng hoặc miếng gạt.
- Nếu sau vài giây vẫn không thấy rõ, bật xi nhan, tấp vào lề an toàn, dừng hẳn.
- Khi đã dừng: tháo mũ, lau mặt trong bằng khăn mềm khô, lau kính mắt, nghỉ một chút cho hơi thở và mặt bớt nóng.
- Đi tiếp với tốc độ thấp hơn, giữ khoảng cách xa hơn; nếu mưa quá lớn hoặc sương quá dày, chờ ở nơi có mái.
Đi tiếp khi chỉ thấy lờ mờ là đặt cược vào may rủi. Không lịch trình nào đáng để đổi lấy rủi ro đó.
Chăm kính mũ trong mùa mưa
Kính mũ được chăm đúng thì ít mờ hơn hẳn. Thói quen nên có:
- Rửa kính bằng nước sạch trước khi lau, để trôi cát bụi thay vì chà cát lên mặt kính.
- Lau bằng khăn sợi mềm, không dùng giấy thô, áo, găng bẩn.
- Tháo kính mũ ra rửa nếu mũ cho phép tháo nhanh; rửa cả gioăng quanh kính.
- Phơi mũ khô hẳn, lót mũ ẩm làm kính đọng nhiều hơn ở lần đi sau.
- Cất mũ nơi khô, kính đóng xuống để không bị vật khác cọ xước.
- Thay kính khi đã xước nhiều hoặc lớp chống đọng đã bong.
Mũ bảo hiểm phơi ướt qua đêm trên xe, sáng ra lót mũ ẩm và kính đọng ngay từ phút đầu. Mang mũ vào nhà, mở kính, để nơi thoáng.
Mang theo một khăn sợi nhỏ trong túi kín, chỉ dùng cho kính. Khăn này không dùng lau tay, lau yên xe; khăn dính cát là thứ làm xước kính nhanh nhất.
Câu hỏi thường gặp
Bôi nước rửa bát lên kính mũ có chống đọng được không?
Một số người dùng cách này vì chất hoạt động bề mặt làm hơi nước loang thành lớp mỏng thay vì giọt. Nhưng hiệu quả không ổn định và có thể ảnh hưởng lớp phủ có sẵn của kính. An toàn hơn là dùng sản phẩm dành cho kính mũ, theo hướng dẫn nhà sản xuất.
Có nên lật kính mũ lên khi trời mưa to để nhìn rõ hơn?
Không nên khi xe đang chạy nhanh: mưa tạt vào mắt gây đau và mất tầm nhìn còn nặng hơn. Mở hé ở nấc đầu để thông khí; nếu vẫn không thấy rõ, tấp vào lề và dừng.
Kính mũ màu tối có dùng đi mưa được không?
Kính tối giảm ánh sáng đi vào mắt, trong mưa, chiều tối và ban đêm làm tầm nhìn kém nghiêm trọng. Đi mưa, chiều tối hay ban đêm nên dùng kính trong. Nếu mũ có tấm che nắng gập được, gập lên khi trời tối.
Vì sao kính hay mờ khi dừng đèn đỏ?
Khi dừng, không có gió lùa mang hơi thở ra khỏi mũ, hơi ẩm dồn lại và đọng trên kính lạnh. Mở hé kính khi dừng, đóng lại khi chạy. Khăn che mũi hướng hơi thở xuống cũng giúp nhiều.
Đeo khẩu trang có làm kính mờ hơn không?
Có, nếu khẩu trang không ôm kín sống mũi và đẩy hơi thở lên. Chỉnh thanh nẹp mũi của khẩu trang cho khít, hoặc dùng khăn ống kéo cao. Khẩu trang ướt cũng cản thở, nên thay khi ướt.
Kính mũ bị xước có ảnh hưởng nhiều không?
Có, nhất là ban đêm. Vết xước tán xạ ánh đèn, tạo quầng loá, và giữ hơi nước làm kính mờ nhanh hơn. Kính xước nhiều nên thay; nhiều mũ cho phép thay riêng tấm kính.