Bọc giày đi mưa là lớp vỏ chống nước trùm bên ngoài đôi giày, giữ giày và chân khô khi đi bộ hay đi xe máy dưới mưa. Có bốn nhóm chính: loại mỏng dùng một lần, loại silicon co giãn ôm sát giày, loại nhựa hoặc vải phủ có đế riêng và loại cổ cao lên tới bắp chân. Chọn loại nào phụ thuộc bạn đi bộ nhiều hay ngồi xe nhiều, đi quãng ngắn hay cả ngày, và đôi giày bên trong là giày gì.
Hai điều quyết định một chiếc bọc giày có dùng được hay không thường bị bỏ qua: đế có bám trên nền gạch ướt không, và cổ có kín khi bạn ngồi co chân trên xe máy không. Bọc giày đế trơn còn nguy hiểm hơn đi giày ướt, vì nó làm bạn trượt ngã ở bậc thềm, sàn siêu thị, hay lúc chống chân xuống khi dừng xe.
Bốn loại bọc giày và việc mỗi loại làm tốt
Bảng so sánh dưới đây giúp bạn chọn nhanh theo thói quen đi lại.
| Loại | Ưu điểm | Nhược điểm | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Mỏng dùng một lần (PE, nilon) | Rẻ, gọn, bỏ túi được | Rách nhanh, đế rất trơn, thành rác nhựa | Dự phòng khẩn cấp, quãng rất ngắn |
| Silicon co giãn | Ôm sát giày, gọn, rửa nhanh, có gai đế | Khó xỏ khi giày to, đế giày cao; cổ thấp | Đi bộ trong phố, đi làm, giày da công sở |
| Nhựa hoặc vải phủ có đế riêng, khoá kéo | Che kín, đế dày bền, mặc qua giày dễ | Cồng kềnh, đế dày có thể vướng cần số | Đi xe máy quãng dài, shipper, người đi mưa thường xuyên |
| Cổ cao tới bắp chân | Chồng được với ống quần mưa, chặn nước bắn từ bánh | Nóng, chiếm chỗ cất | Mùa mưa dai dẳng, đường ngập nông, đi phượt |
Nếu bạn chỉ có một đôi, với người đi xe máy hằng ngày, loại có đế riêng và cổ trung bình là lựa chọn cân bằng nhất. Người đi bộ và đi xe buýt nhiều thì loại silicon gọn hơn, cho vào túi xách được.
Gia đình có nhiều người đi xe máy có thể sắm một hai đôi loại có đế riêng cỡ lớn dùng chung cho người lớn, và đôi riêng đúng cỡ cho từng trẻ. Bọc giày cỡ lớn xỏ được qua nhiều cỡ giày, nhưng với trẻ thì cỡ sai là vấp ngã.
Đế bọc giày: chỗ quyết định an toàn
Vì sao bọc giày hay trơn. Nhựa mỏng và silicon trơn láng tiếp xúc với nền gạch men ướt tạo ra một lớp nước mỏng giữa hai mặt nhẵn, gần như không có ma sát. Đây là lý do nhiều người ngã ở sảnh nhà, bậc tam cấp khi đi bọc giày mỏng.
Gai đế và rãnh thoát nước. Đế tốt có gai nổi hoặc rãnh sâu để nước thoát ra khi bước, giống đế giày. Nhìn mặt đế: phẳng láng là trơn; có hoa văn sâu, cạnh rõ là bám hơn.
Đế phải nằm đúng dưới đế giày. Bọc giày quá rộng khiến đế bọc xoay lệch so với đế giày, bạn bước lên phần mép mềm, dễ trẹo chân.
Thử trước khi tin. Đi thử vài bước trên nền gạch ướt ở nhà, bước lên xuống một bậc cầu thang. Nếu thấy chân trượt, đừng mang đôi đó ra đường mưa.
Với xe máy. Khi dừng đèn đỏ, bạn chống chân xuống mặt đường ướt có vạch sơn. Đế trơn lúc này có thể làm xe đổ ngay khi đứng yên. Đế bám quan trọng không kém đế bền.
Chọn size: theo giày, không theo chân
Bọc giày được chọn theo cỡ của đôi giày bạn mang bên trong, không theo cỡ chân trần. Giày thể thao, giày đế dày, ủng ngắn đều to hơn cỡ chân một hai số. Cách chắc nhất là mang chính đôi giày hay đi nhất khi thử, hoặc đo chiều dài và chiều rộng mặt đế giày rồi so với bảng của nhà sản xuất.
Loại silicon co giãn nên vừa khít: quá nhỏ thì xỏ rất khó và dễ rách ở gót, quá lớn thì nhăn, đế bọc trượt lệch. Loại có khoá kéo và đế riêng có thể rộng hơn một chút để xỏ qua giày dễ, nhưng phải có dây rút hoặc chun ở cổ để ôm lại.
Cổ bọc giày cũng cần chú ý: người có mu bàn chân cao hoặc cổ chân to nên chọn loại có khoá kéo hoặc khuy bấm dọc cổ, vì loại liền khối co giãn rất khó kéo qua gót. Người đi giày cổ cao như giày bốt ngắn cần bọc giày cổ cao tương ứng, nếu không mép bọc sẽ nằm giữa thân giày và nước chảy thẳng vào khe.
Với trẻ em, bọc giày cần dễ tự xỏ, đế bám, không có dây dài buộc quanh chân. Nhiều trường hợp ủng nhẹ đúng cỡ cho trẻ tiện hơn bọc giày; xem thêm mục áo mưa trẻ em của trang.
Mặc bọc giày đúng cách khi đi xe máy
Đi xe máy, nước tấn công giày từ ba hướng: mưa từ trên, nước bắn từ bánh trước, và nước chảy từ ống quần xuống. Cách mặc:
- Mặc quần mưa trước, kéo ống quần lên tạm.
- Xỏ bọc giày, kéo khoá hoặc cài khuy, rút dây cổ cho ôm.
- Thả ống quần mưa phủ ra ngoài cổ bọc giày. Nước sẽ chảy từ quần xuống mặt ngoài bọc giày, không chui vào khe.
- Ngồi lên xe, co chân như khi chạy: kiểm cổ bọc giày không bị kéo trễ xuống, ống quần không bị kéo ngược lên.
- Với xe số, đặt chân lên cần số thử: đế bọc giày không quá dày làm bạn khó cảm nhận cần số, mũi bọc không bị cần số làm rách.
- Đảm bảo không có dây, quai, vạt nào của bọc giày buông thõng gần bánh xe hay xích.
Nếu dùng áo mưa cánh dơi thay vì áo bộ, phần cẳng chân thường hở; bọc giày cổ cao lúc này giữ được cả ống quần khô.
Bọc giày cho người đi bộ, đi làm trong phố
Người đi bộ, đi xe buýt, tàu điện cần bọc giày gọn, cởi ra nhanh khi vào văn phòng. Loại silicon có thể cuộn lại cho vào túi nhỏ; loại nhựa có khoá kéo hơi cồng kềnh nhưng xỏ qua giày da dễ hơn. Mang theo một túi nilon nhỏ hoặc túi đựng riêng để cất bọc giày ướt, tránh làm ướt cặp, túi xách.
Ở cửa văn phòng, trường học, siêu thị, bọc giày ướt là nguồn nước nhỏ giọt làm sàn trơn cho người khác. Cởi bọc giày ở khu vực thảm cửa hoặc có chỗ để đồ ướt nếu nơi đó bố trí.
Với đôi giày da công sở, bọc giày còn giữ cho da không bị loang nước, nứt khi khô. Dù vậy, giày da đã bị ngấm nước nhiều lần thì nên được làm khô tự nhiên, nhồi giấy, tránh phơi nắng gắt hay hơ máy sấy nóng sát da.
Một thói quen tiện cho người đi làm: để sẵn một đôi bọc giày gấp gọn trong cốp xe hoặc ngăn cặp suốt mùa mưa, cùng chỗ với áo mưa. Cơn mưa chiều bất chợt thường là lúc người ta không có gì trong tay, và đôi giày tốt nhất lại hay hỏng vì đúng một buổi ướt như vậy.
Giữ bọc giày bền và sạch
Bọc giày nhiều lần dùng nếu được chăm đúng cách có thể đi qua cả mùa mưa:
- Sau mỗi lần dùng, rửa bùn cát dưới vòi nước, đặc biệt ở gai đế và khoá kéo.
- Phơi lộn mặt trong ra, nơi thoáng, tránh nắng gắt kéo dài làm nhựa giòn.
- Không gấp nhọn khi còn ướt; cuộn lỏng cho vào túi lưới.
- Kiểm đường hàn hoặc đường may ở mũi và gót — chỗ hay nứt trước tiên.
- Vá lỗ nhỏ bằng miếng vá dùng cho đồ nhựa hoặc keo dán phù hợp chất liệu, đọc kỹ hướng dẫn và làm nơi thoáng khí.
- Bọc giày dùng một lần sau khi rách: bỏ vào thùng rác, không vứt ven đường; cân nhắc chuyển sang loại dùng nhiều lần nếu bạn hay đi mưa.
Silicon để lâu có thể dính bụi, rửa bằng nước xà phòng nhẹ. Một số loại nhựa có mùi khi mới mua; phơi thoáng vài ngày trước khi dùng. Bài về bảo quản và sửa áo mưa của trang có thêm cách xử lý mốc, dính và bong lớp phủ.
Hiểu lầm hay gặp về bọc giày
"Bọc giày nào cũng như nhau, mua loại rẻ nhất." Khác biệt giữa các loại không nằm ở khả năng chặn nước — loại nào còn nguyên cũng chặn được — mà ở đế và độ bền. Đế trơn, nhựa mỏng rách sau vài lần là hai lý do bọc giày rẻ nhất thường thành đắt nhất tính theo số lần dùng, chưa kể nguy cơ trượt ngã.
"Bọc giày rộng thì dễ xỏ, càng rộng càng tốt." Rộng quá thì đế bọc xoay lệch so với đế giày, phần mũi thừa gập lại dưới chân, bạn bước lên nếp gấp và dễ vấp. Ở xe số, mũi thừa còn kẹt dưới cần số.
"Có bọc giày thì không cần quần mưa." Nước từ ống quần vải ướt chảy xuống sẽ vào thẳng cổ bọc giày. Bọc giày chỉ khô khi phần phía trên nó cũng được che, bằng quần mưa hoặc ống áo mưa đủ dài.
"Đi xong cứ cuộn lại cất cho gọn." Bọc giày cuộn ướt, dính bùn qua đêm sẽ có mùi, khoá kéo kẹt cát, silicon bám bụi. Rửa nhanh và phơi là việc chỉ mất vài phút.
"Bọc giày giữ ấm chân." Bọc giày chặn gió và nước nên chân đỡ lạnh hơn, nhưng nó không có lớp giữ nhiệt. Mùa rét, tất ấm bên trong mới là thứ giữ nhiệt.
Khi nào bọc giày không đủ
Bọc giày cũng không giúp gì nhiều khi bạn đã đi giày ướt sẵn từ trước: trùm một lớp kín lên đôi giày ẩm chỉ giữ hơi ẩm lại bên trong. Mặc bọc giày ngay từ đầu, trước khi bước ra mưa.
Bọc giày chống nước mưa và nước bắn, không phải để lội. Khi nước ngập qua cổ bọc giày, nước sẽ tràn vào trong và bị giữ lại ở đó, chân còn ướt hơn đi giày trần. Đường ngập sâu thì ngoài chuyện giày, có nguy cơ hố ga mở, dòng chảy, điện rò rỉ từ cột đèn hay trạm biến áp ven đường — tránh lội, tìm đường khác hoặc chờ nước rút.
Với những công việc phải ở ngoài mưa cả ngày, đứng trong nước, bọc giày thường không đủ bền; ủng là lựa chọn phù hợp hơn. Bài về ủng đi mưa đi sâu vào chuyện chọn ủng.
Cuối cùng, bọc giày không thay giày chống trơn trong môi trường làm việc có yêu cầu bảo hộ riêng. Nếu nơi làm việc có quy định giày bảo hộ, tuân theo quy định đó; bọc giày chỉ là đồ dùng cá nhân khi đi đường.
Câu hỏi thường gặp
Bọc giày silicon có dùng cho giày thể thao đế dày được không?
Được nếu chọn đúng cỡ theo giày, thường lớn hơn cỡ chân. Giày đế dày và mũi to khó xỏ vào silicon nhỏ, có thể làm rách gót. Thử trước với chính đôi giày, hoặc chọn loại có khoá kéo.
Đi bọc giày có bị hôi chân không?
Bọc giày kín không thoát hơi, đi lâu chân ra mồ hôi và có mùi. Tháo bọc giày khi đã vào trong nhà, không mang cả ngày. Phơi khô bọc giày và giày sau mỗi lần dùng, thay tất nếu tất ẩm.
Có nên mua bọc giày dùng một lần không?
Chỉ nên có vài đôi để dự phòng. Chúng rách nhanh, đế rất trơn và tạo nhiều rác nhựa. Nếu bạn đi mưa vài lần mỗi tuần, một đôi dùng nhiều lần có đế bám sẽ tiết kiệm và an toàn hơn.
Bọc giày có dùng được khi đi xe đạp không?
Có loại bọc giày ôm sát dành cho xe đạp, có lỗ đế cho can khoá. Bọc giày rộng đế dày dành cho đi bộ có thể vướng bàn đạp. Kiểm không có dây, quai lủng lẳng gần xích.
Làm sao biết đế bọc giày có trơn không trước khi mua?
Nhìn mặt đế: hoa văn sâu, cạnh sắc, có rãnh chạy ngang thường bám hơn đế phẳng. Nếu được thử, bước lên nền gạch hơi ướt. Về nhà, thử lại trên nền gạch ướt trước khi mang ra đường.
Bọc giày bị nứt ở gót sửa được không?
Vết nứt nhỏ có thể vá bằng miếng vá và keo phù hợp với chất liệu nhựa hoặc silicon, theo hướng dẫn trên bao bì, làm nơi thoáng khí. Nứt dài hoặc đế bong thì nên thay, vì chỗ vá ở gót chịu lực nhiều, dễ bung lại.