Găng tay đi mưa xe máy cần làm cùng lúc ba việc: chặn nước để tay không ngấm lạnh, bám chắc tay lái ướt, và đủ mỏng để ngón tay vẫn cảm nhận được tay phanh, tay côn, công tắc xi nhan. Găng quá dày giữ ấm nhưng làm bạn bóp phanh kém chính xác; găng mỏng không chống nước thì ướt sũng sau mười phút và còn lạnh hơn tay trần trong gió.
Với người đi xe máy hằng ngày ở Việt Nam, găng có lớp ngoài chống nước hoặc có màng, lòng bàn tay phủ vật liệu bám, cổ găng đủ dài để chồng với ống tay áo mưa, là cấu hình hợp lý. Đồ bảo hộ đi xe máy nói chung, gồm găng có giáp bảo vệ, thuộc trang chuyên về xe máy; bài này chỉ nói phần đi mưa.
Vì sao tay là chỗ lạnh nhất khi đi mưa
Khi xe chạy, bàn tay nằm ở phía trước người, không có gì che, hứng trọn gió và nước mưa. Bàn tay nhỏ, nhiều diện tích bề mặt so với thể tích, nên mất nhiệt nhanh. Thêm vào đó, tay nắm tay lái trong một tư thế cố định, ít cử động, máu lưu thông kém hơn.
Tay lạnh cứng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn: ngón tay vụng về, bóp phanh không đều, phản ứng chậm. Cảm giác tê cóng cũng làm bạn khó nhận ra mình đang bóp phanh mạnh tới đâu. Trong mưa, quãng phanh vốn đã dài hơn; thêm bàn tay kém nhạy là cộng dồn rủi ro.
Nước còn làm da tay nhăn và mềm đi sau thời gian dài ngâm ướt; da mềm dễ phồng ở chỗ tì vào tay nắm, nhất là ở người phải lái xe nhiều giờ. Găng tay giảm cọ xát trực tiếp giữa da ướt và tay nắm cao su.
Ở miền Nam và những ngày mưa hè ấm, tay ướt ít lạnh nhưng vẫn trơn; lòng bàn tay ướt trên tay nắm cao su trơn dễ trượt khi vặn ga. Găng có lòng bàn tay bám giúp kiểm soát tay ga tốt hơn, kể cả khi trời không lạnh.
Các kiểu găng hay dùng khi đi mưa
Mỗi kiểu có chỗ mạnh, chỗ yếu. Bảng dưới giúp bạn chọn theo khí hậu và quãng đường.
| Kiểu găng | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Găng vải thường, găng len | Rẻ, ấm khi khô | Ngấm nước nhanh, ướt rồi còn lạnh hơn tay trần, trơn trên tay lái |
| Găng cao su, nhựa mỏng (kiểu găng rửa bát) | Chặn nước hoàn toàn, rẻ | Bí mồ hôi, trơn trên tay lái ướt, không ấm |
| Găng có lớp màng chống nước, lót ấm | Chặn nước, ấm, cảm giác tốt nếu không quá dày | Lâu khô khi nước vào từ cổ; giá cao hơn |
| Găng neoprene (vải lặn) | Ấm ngay cả khi ướt, ôm tay | Không thoát hơi, đi lâu ẩm bên trong |
| Bao tay gắn tay lái | Che cả tay và tay nắm, ấm, không cần đeo | Hạn chế cử động khi cần rút tay nhanh; phải kiểm vướng tay phanh, công tắc |
Không có kiểu nào hoàn hảo. Một cách phổ biến cho mùa mưa lạnh là găng mỏng giữ nhiệt bên trong, găng chống nước bên ngoài; khi găng ngoài ướt, lớp trong vẫn giữ một phần ấm.
Những chi tiết nên kiểm trên một đôi găng
Lòng bàn tay. Lớp bám bằng da tổng hợp, silicon chấm hoặc vật liệu có vân giúp tay không trượt trên tay nắm ướt. Lòng găng láng trơn thì không nên dùng đi mưa.
Độ dày ở ngón trỏ và ngón giữa. Đây là hai ngón bóp phanh. Găng dày ở đây làm bạn khó cảm nhận lực phanh. Thử bóp tay phanh trên xe của bạn khi đeo găng.
Cổ găng. Cổ dài chồng được với ống tay áo mưa. Có dây dán gai hoặc chun để khép quanh cổ tay.
Đầu ngón cảm ứng. Tiện khi cần dùng điện thoại lúc dừng xe. Nhưng không dùng điện thoại khi đang lái — đó là hành vi bị cấm theo quy định giao thông, và cực nguy hiểm trên đường trơn.
Phản quang. Một dải phản quang trên mu bàn tay giúp xe phía sau nhìn thấy khi bạn ra hiệu bằng tay trong mưa tối.
Size. Găng quá chật làm tay lạnh nhanh vì cản lưu thông máu; quá rộng thì ngón găng thừa, nhăn, vướng tay phanh. Đo vòng bàn tay ở chỗ rộng nhất, không tính ngón cái, rồi so với bảng size của nhà sản xuất; mỗi nơi một bảng, đừng đoán theo size áo.
Đường may ở đầu ngón. Đầu ngón là nơi hay thấm trước tiên vì chịu gập và cọ liên tục. Găng có lớp màng tách rời bên trong hoặc đầu ngón được gia cố thì bền hơn.
Ống tay áo mưa ở trong hay ngoài găng
Đây là câu hỏi hay gây tranh cãi, và câu trả lời phụ thuộc vào găng và áo của bạn. Nguyên tắc là lớp ngoài phủ lên lớp trong theo chiều nước chảy. Khi đi xe máy, tay vươn ra phía trước, hơi hướng xuống; nước trên ống tay áo chảy về phía bàn tay.
Nếu găng có cổ ngắn, ống tay áo mưa nên phủ ra ngoài cổ găng, khép chun hoặc dán gai lại. Nước từ tay áo chảy ra mặt ngoài găng, không chui vào trong. Nếu găng có cổ dài, rộng, kiểu găng mùa đông, có thể cho cổ găng trùm ra ngoài ống tay áo rồi rút dây; như vậy nước mưa rơi vào cổ găng ít hơn, nhưng nước chảy dọc ống tay vẫn có thể lọt vào nếu cổ găng không khép chặt.
Cách kiểm đơn giản: đeo găng, mặc áo mưa, ngồi lên xe, nhờ người dùng bình xịt hoặc vòi sen xịt vào cánh tay theo chiều từ vai xuống. Cởi găng ra xem nước vào lối nào. Đi vài lần như vậy, bạn sẽ có cách mặc riêng cho bộ đồ của mình.
Với áo mưa cánh dơi, phần tay thường nằm dưới tấm áo trùm qua tay lái, nên tay ít ướt từ trên xuống nhưng lại hứng nước bắn từ phía trước và từ dưới lên. Găng chống nước vẫn cần, chỉ là nước vào găng theo hướng khác: từ đầu ngón và lòng bàn tay. Lúc này lòng găng chống thấm quan trọng hơn cổ găng.
Làm khô găng ướt qua đêm
Găng ướt sáng hôm sau đeo lại là lạnh ngay từ đầu. Một nề nếp làm khô:
- Vắt nhẹ bằng cách ép, không xoắn mạnh làm hỏng lớp màng và đường may.
- Lộn bớt cổ găng ra để không khí vào trong; không cố lộn hẳn các ngón vì lớp lót có thể bị tách khỏi lớp ngoài.
- Nhét giấy hoặc khăn nhỏ vào trong để hút ẩm, thay giấy một hai lần.
- Treo ngược ngón tay lên trên ở nơi thoáng, có thể gần quạt.
- Không đặt găng lên bếp, lò sưởi, nắp nồi cơm điện: da và màng chống nước có thể co rút, nứt.
- Nếu đi mưa mỗi ngày, có hai đôi luân phiên là cách đơn giản nhất.
Găng có mùi hôi lâu ngày thì giặt theo nhãn với xà phòng nhẹ, xả kỹ, phơi khô hẳn. Găng da cần được bảo dưỡng da theo hướng dẫn, nếu để khô cứng sẽ nứt.
Găng có lớp màng chống nước, sau nhiều lần giặt và phơi, có thể bắt đầu thấm ở đầu ngón. Thử bằng cách đeo găng nhúng tay vào chậu nước trong một phút; chỗ nào ẩm là chỗ màng đã hỏng.
Mưa hè và mưa rét cần găng khác nhau
Cùng là đi mưa, nhưng một đôi găng không hợp cho cả hai mùa. Bảng dưới gợi ý theo khí hậu thường gặp.
| Tình huống | Ưu tiên | Gợi ý |
|---|---|---|
| Mưa rào mùa hè, trời ấm, quãng ngắn | Bám tay lái, nhanh khô, thoáng | Găng mỏng lòng bám, không cần màng chống nước; mang đôi thứ hai |
| Mưa dầm mùa mưa miền Nam, Tây Nguyên, đi nhiều giờ | Chặn nước, không quá bí | Găng có màng chống nước mỏng, cổ vừa, lòng bám |
| Mưa phùn rét miền Bắc, đèo cao | Giữ ấm, chặn gió, chặn nước | Găng chống nước có lót ấm, hoặc găng mỏng giữ nhiệt bên trong găng chống nước; cân nhắc bao tay |
| Ban đêm, đường tối | Dễ thấy khi ra hiệu tay | Găng có dải phản quang ở mu bàn tay |
Người đi xe máy cả năm thường có hai đôi: một đôi mỏng cho mùa nóng mưa rào, một đôi chống nước cho mùa mưa dầm và mùa rét. Đổi găng theo mùa giúp bạn không phải chịu tay bí mồ hôi giữa trưa hè hay tay buốt giữa mùa đông.
Nếu chỉ chọn được một đôi, hãy chọn găng chống nước mỏng có lòng bám: nó đủ dùng cho phần lớn tình huống, chỉ thiếu ấm vào những ngày rét đậm.
Sai lầm hay gặp khi dùng găng đi mưa
Đeo găng len trong mưa. Găng len ấm khi khô nhưng ngấm nước rất nhanh, ướt rồi thì vừa lạnh vừa trơn. Nếu chỉ có găng len, đeo thêm găng chống nước bên ngoài.
Kéo ống tay áo mưa vào trong găng cổ ngắn. Nước chảy dọc ống tay vào thẳng lòng găng. Ống tay ngoài, cổ găng trong, khi găng cổ ngắn.
Đeo găng quá dày lần đầu trên đường đông. Cảm giác phanh thay đổi; bạn có thể bóp quá mạnh hoặc quá nhẹ. Tập ở đường vắng trước.
Tháo găng ra để bấm điện thoại khi đang chạy. Vừa bỏ một tay khỏi tay lái, vừa nhìn xuống màn hình trên đường trơn. Dừng hẳn ở nơi an toàn rồi mới dùng điện thoại.
Nhét găng ướt vào cốp xe qua đêm. Cốp kín, nóng ẩm là nơi lý tưởng cho mốc. Lấy găng ra phơi ngay khi về.
Dùng găng đã thủng lòng. Lòng găng mòn thủng vừa lọt nước vừa mất độ bám. Thay khi lớp bám đã mòn nhẵn.
Khi tay đã lạnh cứng giữa đường
Nếu ngón tay bắt đầu tê, khó bóp phanh nhẹ nhàng, đó là lúc dừng xe ở nơi an toàn có mái. Cởi găng ướt, lau khô tay, làm ấm bằng cách kẹp tay vào nách hoặc cầm cốc nước ấm. Đeo găng khô nếu có. Đừng cố chạy tiếp đến đích khi tay không còn điều khiển chính xác. Mười lăm phút ngồi quán uống cốc nước nóng thường đủ để tay trở lại bình thường, và rẻ hơn rất nhiều so với một cú phanh trượt.
Trên đèo cao mùa lạnh, tay lạnh thường đi kèm cả người lạnh. Uống nước ấm, ăn chút gì đó, thay áo lót khô nếu người đã ẩm. Nếu run kéo dài, buồn ngủ, nói líu, cần tìm trợ giúp y tế.
Những phụ kiện khác cho mùa mưa xe máy như bọc giày, túi chống nước điện thoại, kính chống đọng có bài riêng trong mục này. Găng có giáp bảo vệ khớp ngón và lòng tay khi ngã thuộc phần đồ bảo hộ của trang chuyên về xe máy.
Câu hỏi thường gặp
Đeo găng cao su rửa bát đi mưa được không?
Được trong tình huống khẩn cấp, quãng ngắn, vì nó chặn nước hoàn toàn. Nhưng găng cao su mỏng trơn trên tay lái ướt, bí mồ hôi và không giữ ấm. Đi thường xuyên nên dùng găng chống nước có lòng bám.
Găng tay chống nước có thật sự khô suốt buổi không?
Lớp màng chặn nước mưa từ ngoài, nhưng nước có thể vào từ cổ găng nếu không khép kín, và mồ hôi tay vẫn làm bên trong ẩm sau thời gian dài. Kiểm cách mặc với ống tay áo mưa để hạn chế nước vào từ cổ.
Bao tay gắn tay lái có an toàn không?
Bao tay che cả tay nắm giúp ấm và khô. Cần lắp đúng để không vướng tay phanh, tay côn, công tắc, và tay rút ra được nhanh khi cần. Kiểm kỹ trước khi đi, và tìm hiểu quy định giao thông hiện hành nếu bạn băn khoăn về phụ kiện lắp thêm.
Đi mưa ban ngày trời nóng có cần găng không?
Không bắt buộc, nhưng găng mỏng có lòng bám giúp tay không trượt trên tay nắm ướt, nhất là khi vặn ga. Nếu không đeo găng, lau khô tay nắm và tay khi dừng xe.
Găng tay có làm mất cảm giác phanh không?
Găng dày ở ngón trỏ và ngón giữa có thể làm giảm cảm giác. Chọn găng mỏng ở hai ngón này, thử bóp phanh trên xe của bạn trước khi đi đường. Khi mới đổi găng, đi chậm vài hôm để quen.
Găng tay bị mốc có dùng tiếp được không?
Mốc nhẹ ở bề mặt có thể giặt theo nhãn với xà phòng nhẹ rồi phơi khô hoàn toàn. Nếu mốc ăn sâu vào lớp lót, mùi không hết sau khi giặt, nên thay găng mới. Lần sau phơi khô hẳn trước khi cất.