Muốn đồ trong ba lô khô suốt chuyến trekking mưa nhiều ngày, cách chắc nhất là chống nước từ bên trong: lót một túi lớn kín nước sát lòng ba lô, rồi chia đồ thành từng nhóm trong các túi khô nhỏ cuộn miệng. Áo trùm ba lô bên ngoài chỉ là lớp phụ, vì nó không che phần lưng sát người, nước vẫn thấm theo quai đeo và đọng ở đáy.
Nguyên tắc thứ hai là tách đồ khô khỏi đồ ướt: một bộ quần áo ngủ và túi ngủ chỉ được lấy ra khi đã vào chỗ nghỉ, không bao giờ mặc ra đường mòn. Đồ ướt trong ngày cho vào túi riêng, không nhét chung. Làm đúng hai việc này, dù ngoài trời mưa ba ngày liền, buổi tối bạn vẫn có quần áo khô để mặc — thứ quyết định sức khoẻ ngày hôm sau.
Vì sao áo trùm ba lô thôi là không đủ
Áo trùm ba lô là một tấm phủ có chun quanh mép, trùm lên mặt ngoài và hai bên ba lô. Mặt áp lưng — chỗ có tấm đệm lưng và quai đeo — không được che, vì đó là chỗ ba lô chạm người. Khi mưa, nước chảy từ vai, từ cổ áo xuống lưng, thấm vào tấm đệm rồi ngấm dần vào khoang chính. Với ba lô đeo cả ngày, phần lưng gần như luôn ẩm.
Đáy áo trùm là nơi nước gom lại. Nhiều áo trùm có lỗ thoát nước ở đáy, nhưng khi ba lô đặt xuống đất bùn hay nước đọng, lỗ đó lại thành đường cho nước vào. Gió mạnh trên sống núi có thể giật tung áo trùm, cành cây trong rừng rậm có thể kéo rách nó.
Chất liệu ba lô cũng thấm ở đường may và khoá kéo, dù vải có phủ chống nước. Vì vậy những người đi rừng nhiều ngày thường xem áo trùm là lớp giữ cho ba lô khỏi nặng nước, còn lớp giữ cho đồ khô phải nằm bên trong. Bài về áo trùm ba lô cho người đi học, đi làm trong phố nằm ở mục phụ kiện; ở đây là chuyện của chuyến nhiều ngày giữa rừng.
Túi lót, túi khô, túi zip: món nào làm việc gì
Có nhiều loại túi chống nước. Dùng đúng loại cho đúng nhóm đồ giúp ba lô nhẹ hơn và lấy đồ nhanh hơn.
| Loại túi | Dùng cho | Lưu ý |
|---|---|---|
| Túi lót cỡ lớn (pack liner) | Lót cả lòng ba lô, chứa toàn bộ đồ cần khô | Có thể dùng túi rác dày loại lớn thay tạm; kiểm lỗ thủng trước chuyến |
| Túi khô cuộn miệng cỡ vừa | Túi ngủ, quần áo ngủ, áo giữ nhiệt | Cuộn ít nhất ba vòng rồi cài khoá; cuộn ít quá vẫn lọt nước |
| Túi khô nhỏ màu khác nhau | Đồ sơ cứu, đồ vệ sinh, thức ăn | Mỗi màu một nhóm, lấy đúng túi mà không phải mở hết |
| Túi zip dày hoặc túi chống nước điện thoại | Điện thoại, giấy tờ, tiền, pin dự phòng | Để ở túi ngoài hoặc túi đai hông để lấy nhanh |
| Túi lưới hoặc túi thường | Đồ ướt trong ngày, poncho, áo mưa | Treo ngoài hoặc nằm trên cùng, không nằm cạnh túi ngủ |
Túi rác dày là cách rẻ nhất để lót ba lô. Nhược điểm là dễ rách khi cọ vào nồi, đồ có cạnh sắc. Mang thêm một hai cái dự phòng, gấp mỏng nằm dưới đáy ba lô. Sau chuyến, mang túi về, không để lại ở rừng.
Xếp ba lô theo lớp cho chuyến mưa
Thứ tự xếp quyết định bạn có phải mở toang ba lô giữa trời mưa hay không. Một cách xếp phổ biến:
- Lót túi lót lớn vào lòng ba lô, mở miệng túi ra ngoài.
- Dưới cùng: túi khô chứa túi ngủ và bộ đồ ngủ khô. Đây là thứ chỉ lấy ra khi đến chỗ nghỉ.
- Giữa, sát lưng: đồ nặng như thức ăn, nước dự trữ, nồi bếp — giữ trọng tâm gần lưng để đi vững trên dốc trơn.
- Trên cùng trong túi lót: áo giữ nhiệt, túi sơ cứu, đồ ăn trong ngày — những thứ có thể cần khi dừng nghỉ ngắn.
- Cuộn miệng túi lót lại vài vòng, gập xuống. Đóng ba lô.
- Ngoài túi lót, ở ngăn nắp trên cùng hoặc túi lưới: áo mưa, poncho, đèn đầu, khăn nhỏ.
- Túi đai hông hoặc túi ngực: điện thoại trong túi chống nước, giấy tờ, đồ ăn nhanh.
- Trùm áo trùm ba lô lên cuối cùng khi trời bắt đầu mưa.
Mỗi tối, khi đã vào chỗ ngủ, sắp lại theo đúng thứ tự này. Sáng hôm sau trời mưa, bạn chỉ cần đeo lên và đi mà không phải lục lọi.
Quy tắc đồ khô và đồ ướt
Một bộ khô không bao giờ ra đường mòn. Bộ quần áo ngủ và tất khô là bảo hiểm của bạn trước cái lạnh ban đêm. Dù sáng hôm sau đồ đi đường còn ẩm, vẫn mặc lại đồ ẩm đó, cất bộ khô vào túi. Mười phút đầu khó chịu, sau đó người ấm lên khi đi.
Đồ ướt có túi riêng. Áo lót, tất ướt cuối ngày cho vào túi lưới hoặc túi thường, treo gần bếp hoặc chỗ thoáng của nhà nghỉ nếu được phép. Không nhét vào túi lót chung với đồ khô.
Giày ướt để ngoài túi ngủ. Nhét giấy báo hoặc khăn khô vào giày để hút bớt nước qua đêm, thay giấy vài lần nếu có. Không hơ giày sát lửa, keo đế có thể bong.
Điện thoại và pin không nằm sát người ướt. Túi quần ướt mồ hôi cũng đủ làm điện thoại đọng hơi nước. Để trong túi chống nước, cất ở túi đai hông.
Thức ăn khô trong túi kín riêng. Bánh, gạo, mì gói ngấm nước là mất bữa. Một túi kín cho đồ ăn còn giúp mùi không lan sang quần áo và hạn chế côn trùng.
Túi ngủ: thứ phải khô bằng mọi giá
Túi ngủ bông lông vũ khi ướt gần như mất khả năng giữ nhiệt, vì lông xẹp xuống không còn giữ được lớp không khí. Túi ngủ sợi tổng hợp chịu ẩm tốt hơn nhưng ướt sũng thì vẫn lạnh. Trên các tuyến ngủ lán, ngủ lều ở độ cao lớn, một túi ngủ ướt có thể biến một đêm khó chịu thành một đêm nguy hiểm.
Vì vậy túi ngủ nên nằm trong túi khô riêng cuộn kín, rồi mới vào túi lót ba lô — hai lớp. Khi vào lán, chỉ mở túi ngủ ra khi người đã thay đồ khô, tránh nước nhỏ từ tóc, từ áo xuống. Sáng ra, nếu túi ngủ hơi ẩm do hơi thở và ngưng tụ, cuộn lại vào túi khô ngay, tối sau phơi nếu có nắng hoặc gió.
Nếu đơn vị dẫn đoàn cung cấp chăn, túi ngủ tại lán, hỏi trước họ cất giữ thế nào trong mùa mưa. Mang theo một tấm lót mỏng hoặc túi lót túi ngủ của riêng mình vừa giữ vệ sinh vừa thêm một lớp ấm.
Ngủ lều trong mưa thì thêm một nguy cơ nữa: nước đọng dưới sàn lều và hơi nước ngưng trên vách trong. Đặt túi ngủ cách vách lều, kê ba lô và đồ ướt ở phía chân hoặc ngoài tiền sảnh lều, không để chung với túi ngủ. Dựng lều ở chỗ đất hơi cao, không ở lòng khe, không sát bờ suối — nước có thể dâng nhanh trong đêm mưa.
Điện thoại, giấy tờ, thuốc: lớp bảo vệ thứ ba
Có những thứ ướt một lần là mất hẳn: điện thoại, pin dự phòng, giấy tờ tuỳ thân, tiền giấy, thuốc cá nhân dạng viên. Với nhóm này, nguyên tắc là ba lớp: túi kín riêng cho từng món, sau đó nằm trong túi khô nhỏ, rồi mới nằm trong túi lót ba lô hoặc túi đai hông. Nghe có vẻ thừa, nhưng mỗi lớp chặn một kiểu hỏng khác nhau — lớp ngoài chặn mưa, lớp giữa chặn nước đọng đáy ba lô, lớp trong chặn hơi ẩm và mồ hôi.
Điện thoại là công cụ liên lạc, bản đồ và đèn pin trong rừng, nên đừng để nó nằm sâu đến mức phải mở ba lô mới lấy được. Túi chống nước có màng cảm ứng đeo trước ngực hoặc nằm trong túi đai hông là chỗ hợp lý. Pin dự phòng và cáp sạc thì khác: chúng chỉ cần khi đến lán, nên cất sâu trong túi khô, không mang ra ngoài trời mưa.
Giấy tờ tuỳ thân nên chụp ảnh lưu sẵn trong điện thoại, bản gốc bọc túi zip dày. Thuốc cá nhân dạng viên, băng dán, gạc trong túi sơ cứu cũng cần túi kín, vì bông gạc ướt thì không dùng được. Hỏi bác sĩ nếu bạn có bệnh nền cần mang thuốc theo chuyến dài ngày, và báo cho người dẫn đoàn biết thuốc của bạn nằm ở đâu.
Khi ba lô đã lỡ ướt: cứu đồ ở chỗ nghỉ
Dù chuẩn bị kỹ, vẫn có lúc nước lọt vào — túi rách, khoá cuộn chưa cài, ba lô rơi xuống suối. Khi về đến lán hay nhà nghỉ, xử lý theo thứ tự này:
- Dỡ toàn bộ đồ ra, tách ngay nhóm đồ còn khô sang chỗ khô ráo trước khi chúng bị lây ẩm.
- Kiểm điện thoại, pin: nếu ngấm nước, tắt nguồn, không sạc, lau khô bề mặt, để nơi thoáng; không hơ sát lửa.
- Túi ngủ ướt: vắt nhẹ bằng cách ép chứ không xoắn, treo nơi có gió, gần bếp nhưng không sát lửa. Nếu không khô kịp, hỏi chủ nhà mượn chăn và mặc thêm lớp giữ nhiệt khi ngủ.
- Quần áo ướt: vắt kiệt, cuộn trong khăn khô ép để hút bớt nước, rồi treo.
- Ba lô: dốc ngược cho nước chảy hết, mở mọi ngăn, treo lên.
- Tìm chỗ hở đã làm nước vào, vá tạm bằng băng keo, hoặc đổi túi dự phòng cho ngày mai.
Nếu đồ ngủ và túi ngủ đều ướt mà trời lạnh, báo ngay cho người dẫn đoàn. Một đêm không giữ ấm được trên núi là chuyện an toàn, không phải chuyện chịu đựng.
Kiểm tra trước khi lên đường
Một buổi tối trước chuyến đi dành cho việc này sẽ tránh được phần lớn rắc rối giữa rừng:
- Đổ nước vào túi lót và từng túi khô để tìm lỗ thủng; dán băng keo hoặc thay túi mới.
- Kiểm khoá cài của túi cuộn miệng, dây rút của áo trùm ba lô.
- Xếp thử toàn bộ đồ theo thứ tự ở trên, đeo lên, đi vài vòng; chỉnh dây vai, đai hông.
- Ghi nhớ màu túi nào chứa nhóm đồ nào; nói cho bạn đồng hành biết túi sơ cứu ở đâu.
- Chuẩn bị thêm vài túi zip dày làm dự phòng cho giấy tờ, thuốc men cá nhân.
- Xem dự báo thời tiết và thông báo của địa phương về tuyến; mưa lớn kéo dài, có nguy cơ lũ quét hay sạt lở thì hoãn.
Lên kế hoạch tuyến, chọn ba lô và danh mục đồ an toàn dã ngoại có bài riêng ở các trang về du lịch, phụ kiện và cứu hộ. Bài này chỉ nói phần giữ đồ khô trong mưa.
Câu hỏi thường gặp
Ba lô có ghi chống nước thì còn cần túi lót không?
Vẫn nên có. Vải ba lô có thể chống nước nhưng đường may, khoá kéo và miệng ba lô thường không kín. Mưa cả ngày hay khi đặt ba lô lên đất ướt, nước sẽ vào qua những chỗ đó. Túi lót rẻ và nhẹ, đáng mang theo.
Túi khô cuộn miệng cuộn mấy vòng là đủ?
Thường khuyên cuộn ít nhất ba vòng chặt rồi mới cài khoá. Cuộn một vòng, nước dễ lọt khi túi bị ép hoặc nằm trong vũng nước. Ép bớt không khí trước khi cuộn để túi gọn và nằm vừa trong ba lô.
Có nên dùng áo trùm ba lô khi đã có túi lót?
Có, nếu tuyến đi mưa nhiều. Áo trùm giữ cho vải ba lô không ngấm nước làm ba lô nặng thêm, và che bùn bắn. Nhưng nhớ rằng nó chỉ là lớp phụ, đồ khô phải dựa vào túi lót bên trong.
Nên mang mấy bộ quần áo cho chuyến trekking mưa ba ngày?
Một cách phổ biến là một bộ đi đường mặc lại hằng ngày dù ẩm, một bộ khô chỉ dùng buổi tối, thêm tất dự phòng vì chân ướt dễ phồng rộp. Mang nhiều hơn làm ba lô nặng mà ít được dùng.
Điện thoại để trong túi zip có đủ an toàn không?
Túi zip dày giữ khô được trong mưa thường nếu đóng kín và không bị ép đè. Nếu tuyến có lội suối hay mưa lớn kéo dài, dùng túi chống nước chuyên cho điện thoại hoặc cho túi zip vào thêm một túi khô nữa.
Mang túi rác lót ba lô có làm xấu môi trường không?
Một túi rác dày dùng được nhiều chuyến nếu giữ cẩn thận. Điều quan trọng là mang về, không để lại ở rừng. Túi lót chuyên dụng bền hơn, dùng nhiều năm, là lựa chọn tốt nếu bạn đi thường xuyên.