Đi phượt xe máy nhiều ngày, bộ đồ mưa nên là áo và quần rời, vải dù phủ PU hoặc vải có lớp màng, đường may được dán băng keo kín nước, khoá kéo có nẹp che, cổ tay và cổ chân thu lại được. Áo cánh dơi hay áo choàng tiện cho quãng ngắn trong phố, nhưng khi chạy năm sáu tiếng một ngày qua đèo, gió và tốc độ sẽ thổi vạt áo lên, nước tạt vào đùi và áo có thể bay về phía bánh sau.
Điều quyết định chuyến đi không phải áo đắt hay rẻ mà là áo có giữ khô được qua cả ngày hay không, có mặc vào cởi ra nhanh ở lề đường hay không, và có để lại chỗ hở nào cho nước chui vào theo chiều gió hay không. Phần dưới đi qua từng bộ phận của bộ áo mưa phượt, cách thử trước chuyến, cách mặc khi đeo ba lô, cách xử lý khi mưa không dứt, và lúc nào nên dừng hẳn thay vì đi tiếp.
Vì sao áo bộ hợp với đường dài hơn cánh dơi
Áo cánh dơi là một tấm lớn trùm cả người lẫn phần đầu xe. Ở tốc độ phố, tấm này đủ che. Khi ra quốc lộ, xe chạy nhanh hơn và gặp gió ngang ở đồi, ở cầu, ở đoạn trống hai bên, tấm áo phồng lên như cánh buồm. Lực kéo đó vừa làm người lái mỏi tay vì phải giữ tay lái, vừa làm vạt sau phấp phới về phía nan hoa và xích. Bài so sánh tổng quan các kiểu áo cho xe máy đã có ở trang chuyên về xe máy; ở đây chỉ nói cho đúng tình huống chạy nhiều giờ.
Áo bộ ôm theo người nên diện tích hứng gió nhỏ, không có vạt thừa. Quần rời giữ khô đùi và đầu gối — chỗ mà áo trùm nào cũng để ướt vì nước bắn từ bánh trước và từ mặt đường. Khi dừng ăn trưa, áo bộ cởi ra từng mảnh, phơi lên xe, mặc lại cũng nhanh. Đổi lại, áo bộ nặng hơn, chiếm chỗ hơn trong ba lô, và mặc lâu bí hơn nếu vải không thoáng.
Với người chở thêm một người phía sau, mỗi người một bộ là cách an toàn nhất. Áo đôi hai đầu tiết kiệm nhưng người ngồi sau bị trùm kín, khó quan sát, và hai người dính trong một tấm áo thì khi xe đổ không ai thoát ra kịp. Chạy đèo, đường xấu thì càng nên tách.
Chọn từng bộ phận của bộ áo mưa phượt
Khi cầm một bộ áo mưa lên xem, đi từ trên xuống dưới theo bảng này. Mỗi dòng là một chỗ nước hay lọt vào trong chuyến đi thật.
| Bộ phận | Nên có | Dấu hiệu dễ hỏng |
|---|---|---|
| Vải thân | Vải dù phủ PU dày vừa, hoặc vải có lớp màng; mặt trong không dính tay | Lớp phủ mỏng, sờ thấy dính, có mùi nhựa nặng; soi đèn thấy lỗ kim li ti |
| Đường may | Có băng keo dán kín mặt trong ở vai, nách, đũng quần | Chỉ may trần, không dán; nước thấm theo lỗ kim sau vài giờ |
| Khoá kéo thân | Có nẹp vải che bên ngoài, khuy bấm hoặc dán gai giữ nẹp | Khoá trần, nước chảy theo răng khoá xuống ngực |
| Cổ áo | Cổ cao, có dán gai khép chặt dưới cằm | Cổ thấp, nước từ mũ bảo hiểm chảy thẳng vào gáy |
| Mũ trùm | Cuộn gọn vào cổ hoặc tháo được; mặc dưới mũ bảo hiểm | Mũ to, phồng gió, kéo ngược đầu khi chạy nhanh |
| Cổ tay | Chun hoặc dán gai thu lại được, đủ rộng để luồn găng | Ống tay rộng hở, nước theo cánh tay vào nách |
| Quần | Lưng chun, có khoá hoặc khuy ở ống để xỏ qua giày | Ống hẹp không xỏ được giày, phải cởi giày ra mới mặc |
| Phản quang | Dải phản quang ở lưng, cánh tay, ống quần | Toàn màu tối, không có điểm sáng nào |
Không cần áo nào đạt mọi dòng. Nhưng ba dòng đường may, khoá kéo và cổ tay là chỗ quyết định bạn khô hay ướt sau năm tiếng. Áo thiếu ba thứ này thì vải tốt đến đâu cũng thấm từ chỗ nối.
Độ dày, độ thoáng và cái giá phải trả
Vải dày giữ nước tốt nhưng bí. Một bộ áo PVC dày gần như không thấm, nhưng mặc nửa ngày dưới trời ẩm, mồ hôi đọng lại bên trong làm áo lót ướt như chính nước mưa. Người mới đi phượt hay tưởng áo thấm, thật ra là ngưng tụ từ trong ra.
Vải có lớp màng thoáng khí là lựa chọn dễ chịu hơn. Lớp màng cho hơi nước từ người thoát ra một phần nhưng chặn giọt nước bên ngoài. Hiệu quả thoáng khí phụ thuộc chênh lệch nhiệt độ, độ ẩm trong và ngoài; trời mưa nóng ẩm kiểu nhiệt đới thì không lớp màng nào thoát hết mồ hôi. Đừng kỳ vọng khô ráo hoàn toàn bên trong.
Khe thông gió có giá trị thật. Một khe ở lưng có nắp che, hoặc khoá kéo dưới nách, cho gió lùa qua khi xe chạy. Với đường dài ở miền Nam và Tây Nguyên, khe thông gió thường đáng giá hơn một lớp vải đắt tiền.
Con số cột nước chỉ là một phần. Nhãn ghi cột nước (đơn vị mm) cho biết vải chịu được áp lực nước tới đâu trong phép thử phòng thí nghiệm. Đi xe máy, nước bị gió ép vào vải mạnh hơn mưa rơi tự nhiên, nhưng chỗ hỏng đầu tiên gần như luôn là đường may và khoá kéo chứ không phải mặt vải. Bài chuyên về chất liệu và độ chống thấm của trang giải thích kỹ hơn con số này.
Thử bộ áo trước chuyến đi, không phải giữa đèo
Áo mới mua nên được thử ở nhà theo đúng tư thế đi xe, vì nhiều lỗi chỉ lộ ra khi ngồi lên yên và vươn tay ra tay lái.
- Mặc đủ bộ cùng giày, găng, mũ bảo hiểm và ba lô bạn sẽ mang. Ngồi lên xe, vươn tay ra tay lái: ống tay có bị kéo hở cổ tay không, lưng áo có bị kéo lên hở thắt lưng không.
- Kiểm phần lưng quần khi ngồi: lưng quần phải cao hơn mép dưới áo khi bạn cúi người về trước. Nếu áo ngắn, nước sẽ chảy từ lưng xuống mông theo đúng khe đó.
- Đứng dưới vòi sen hoặc dùng vòi tưới xịt mạnh vào vai, khoá kéo và đũng quần trong vài phút. Cởi ra xem áo lót chỗ nào ẩm.
- Tập mặc và cởi trong lúc đứng cạnh xe, đi giày. Nếu mất hơn vài phút, chọn lại quần có ống mở rộng được.
- Gấp bộ áo lại, xem nó chiếm bao nhiêu chỗ trong ba lô hoặc thùng xe, để chuẩn bị chỗ cất cố định có thể lấy ra mà không phải dỡ đồ khác.
Chỗ nào thấm khi thử ở nhà thì giữa chuyến chắc chắn thấm. Có thể dán thêm băng keo vá đường may hoặc đổi áo ngay từ đầu, đỡ hơn nhiều so với chạy cả ngày trong quần áo ướt.
Mặc thế nào để nước không tìm được đường vào
Nước chảy theo trọng lực và theo gió. Khi xe chạy, gió đẩy nước từ trước ra sau và từ dưới lên ở phần chân. Nguyên tắc là lớp ngoài phủ lên lớp trong theo chiều nước chảy: áo phủ ra ngoài lưng quần, ống quần phủ ra ngoài cổ giày, ống tay áo phủ ra ngoài cổ găng hoặc găng phủ ra ngoài ống tay tuỳ găng của bạn có cổ dài hay không. Làm ngược lại thì mỗi lớp thành một cái phễu dẫn nước vào trong.
Ba lô đeo sau lưng nên mặc ra ngoài áo mưa nếu ba lô đã có áo trùm riêng; nếu không, mặc áo mưa trùm cả ba lô sẽ làm áo căng, khoá kéo bị kéo hở và vạt lưng ngắn đi. Túi đeo hông, túi đeo chéo cũng vậy: dây đeo ép vào vải có thể làm nước thấm qua chỗ bị ép lâu.
Mũ trùm của áo nên mặc dưới mũ bảo hiểm và cài khít, hoặc cuộn gọn lại. Không để mũ trùm phồng bên ngoài mũ bảo hiểm, vừa cản gió vừa che tầm nhìn khi quay đầu nhìn gương. Cổ áo nên khép đến cằm, có thể quàng thêm một khăn mỏng khô bên trong để thấm nước chảy từ gáy xuống.
Khi mưa không dứt và khi nào phải dừng hẳn
Chạy trong mưa vài giờ, dù áo tốt, cơ thể vẫn mất nhiệt dần nếu gió mạnh và trời lạnh, nhất là trên đèo cao ở phía Bắc và Tây Nguyên. Dấu hiệu nên dừng sớm: run, ngón tay cứng không bóp phanh nhẹ nhàng được, buồn ngủ, phản xạ chậm. Ghé quán, cởi lớp ướt, uống nước ấm, thay áo lót khô mang theo trong túi kín. Xử trí khi lạnh run kéo dài thuộc phần an toàn dã ngoại; nếu người cùng đoàn lơ mơ, nói líu nhíu, cần tìm trợ giúp y tế.
Mưa giông có sấm sét, mưa lớn đến mức không thấy rõ xe phía trước, nước chảy thành dòng qua mặt đường đèo, đất đá rơi ở taluy — đó là lúc dừng ở chỗ an toàn và chờ, không phải lúc thử độ bền của áo mưa. Trú trong nhà dân, quán, trạm dừng có mái chắc; tránh đứng dưới cây đơn độc, cột điện, hay dưới chân taluy dốc. Không lội qua đoạn đường ngập hoặc ngầm tràn khi không thấy được mặt đường và dòng chảy.
Ở miền Trung và Tây Nguyên mùa mưa, các đoạn đèo có thể bị phong toả khi có nguy cơ sạt lở. Trước mỗi ngày chạy, xem thông tin thời tiết và thông báo của chính quyền địa phương, sẵn sàng đổi lịch. Một ngày ngồi chờ ở thị trấn rẻ hơn mọi bộ áo mưa.
Mang theo gì cùng bộ áo mưa
Bộ áo chỉ là lớp ngoài cùng. Những món nhỏ dưới đây quyết định bạn có giữ được nhiệt và đồ đạc khô suốt chuyến hay không:
- Một bộ áo lót và tất khô trong túi kín nước riêng, chỉ dùng khi đến chỗ nghỉ — không mặc vào giữa đường rồi lại ướt.
- Bọc giày hoặc giày không thấm, vì đôi chân ướt suốt ngày gây phồng rộp và lạnh. Phụ kiện đi mưa có bài riêng.
- Găng tay chống nước có độ bám tay lái, kèm một đôi găng mỏng dự phòng.
- Túi chống nước cho điện thoại, giấy tờ xe, tiền mặt; điện thoại ướt giữa vùng ít sóng là mất luôn công cụ liên lạc.
- Vài dây thun hoặc dây rút để buộc gọn ống quần, túi, và một cuộn băng keo vải để vá tạm chỗ rách.
- Một áo mưa cánh dơi mỏng loại rẻ để dự phòng khi bộ chính rách hỏng, hoặc để trùm đồ đạc trên xe khi dừng.
Cuối mỗi ngày, treo bộ áo mưa lộn mặt trong ra cho khô trước khi gấp. Áo gấp ướt qua đêm sẽ có mùi ngay ngày hôm sau, và lớp phủ PU nhanh bong hơn khi bị ủ ẩm.
Câu hỏi thường gặp
Áo mưa bộ loại phổ thông ở chợ có dùng đi phượt được không?
Được cho chuyến ngắn vài ngày nếu bạn thử trước và vá kín các đường may hở bằng băng keo. Điểm yếu thường là khoá kéo không có nẹp và ống quần hẹp. Đi dài ngày qua vùng mưa nhiều thì nên chọn bộ có đường may dán kín ngay từ đầu.
Nên chọn áo mưa bộ màu gì để đi đường dài?
Màu sáng như vàng, cam, xanh lá sáng dễ được xe khác nhìn thấy trong mưa và sương mù. Màu tối ít lộ bẩn nhưng chìm vào nền đường ướt. Nếu đã có áo tối, dán hoặc đeo thêm dải phản quang ở lưng, tay và ống quần.
Mặc áo mưa bộ có cần mặc áo khoác bên trong không?
Tuỳ nhiệt độ. Trên đèo cao và trong mưa phùn lạnh, một lớp áo giữ nhiệt mỏng bên trong giúp giữ ấm. Ở vùng nóng ẩm thì chỉ cần áo lót nhanh khô, vì mặc dày bên trong làm mồ hôi đọng nhiều hơn.
Có nên mặc quần mưa ra ngoài bọc giày không?
Nên để ống quần phủ ra ngoài cổ bọc giày hoặc cổ giày, để nước chảy từ quần xuống mặt ngoài giày chứ không chui vào trong. Nếu ống quần ngắn, chọn bọc giày cổ cao để phần chồng lên nhau đủ dài khi bạn ngồi co chân.
Đoàn đi phượt có người chở sau thì người ngồi sau mặc gì?
Người ngồi sau cũng nên mặc bộ áo riêng, không chui chung vào một áo hai đầu. Áo riêng giúp người sau quan sát được, cử động được khi xe chao, và nếu xe đổ thì không bị quấn chung với người lái. Người ngồi sau đội mũ bảo hiểm đúng cách như người lái.
Áo mưa bộ bị bí mồ hôi thì làm sao?
Mở khe thông gió nếu áo có, chạy chậm lại khi mưa ngớt để mở bớt khoá cổ, và thay áo lót nhanh khô. Nếu áo không có khe nào và bạn hay đi vùng nóng, lần sau ưu tiên áo có khoá dưới nách hoặc vải có lớp màng thoáng khí.