Trên áo mưa trẻ em, chi tiết cần kiểm đầu tiên là dây rút ở cổ và mũ: dây dài, có quả tua hoặc nút thắt ở đầu có thể mắc vào cầu trượt, cửa xe buýt, bánh xe đạp, xe máy và kéo giật cổ trẻ. Tiếp theo là mũ trùm quá to che mắt và tai, khuy nhỏ dễ bung có thể bị nuốt, vạt dài vướng bánh, và áo màu tối không có phản quang.
Nhiều quốc gia có tiêu chuẩn riêng về dây rút trên quần áo trẻ em vì đã có tai nạn thật xảy ra; mức chi tiết của các tiêu chuẩn này khác nhau và có thể thay đổi, bố mẹ không cần thuộc. Nguyên tắc chung dễ nhớ là: ở cổ và mũ áo trẻ nhỏ thì không có dây rút thò ra; ở chỗ khác thì dây ngắn, không có tua, không có nút thắt ở đầu. Bài này đi qua từng chi tiết và cách xử lý áo đã lỡ mua.
Vì sao dây rút là chi tiết nguy hiểm nhất
Dây rút được thiết kế cho người lớn để thu mũ, thu eo. Với người lớn, nó tiện. Với trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ, đầu dây lủng lẳng là thứ dễ bị mắc vào mọi thứ: mép cầu trượt, khe hàng rào, tay nắm cửa, nan hoa xe đạp, bánh xe máy, cửa xe buýt đóng lại. Khi dây mắc vào vật đang chuyển động hoặc khi bé đang trượt xuống, lực kéo dồn vào cổ trong tích tắc.
Nguy hiểm tăng lên khi đầu dây có quả tua, hạt nhựa, nút thắt to. Những thứ này làm dây khó tuột ra khỏi khe, giữ chặt dây ở vị trí mắc. Trẻ nhỏ không đủ phản xạ hay sức để tự gỡ, và nhiều khi người lớn ở xa không thấy kịp.
Áo mưa có thêm một yếu tố: bề mặt trơn, ướt, và trẻ thường mặc khi đang di chuyển, chạy, ngồi sau xe. Vì vậy với áo mưa trẻ em, cách an toàn nhất là không có dây rút ở cổ và mũ. Nếu mũ cần ôm sát, chun may kín hoặc khuy bấm, dán dính là những cách thay thế không có đầu dây thừa.
Danh sách kiểm từng chi tiết
Cầm áo lên, đi lần lượt từng dòng. Áo nào không qua được dòng nào, ghi chú lại để xử lý hoặc đổi.
| Chi tiết | Kiểm thế nào | Dấu hiệu cần xử lý |
|---|---|---|
| Dây ở cổ, mũ | Kéo căng mũ ra hết cỡ, xem có dây thò ra không | Có dây rút, đầu dây có tua, nút thắt |
| Dây ở eo, gấu | Kéo dây ra hết, đo độ thò ra khi áo đã thu | Dây thò dài, có quả tua, chạm tới đầu gối |
| Mũ trùm | Cho bé đội, quay đầu, gọi tên từ sau lưng | Mép mũ sụp quá lông mày, bé không nghe, không quay theo |
| Khuy bấm, khuy cài | Giật nhẹ từng khuy, nhìn mặt sau | Khuy lung lay, bung ra, mép sắc |
| Khoá kéo | Kéo lên xuống vài lần | Kẹt, tay kéo nhỏ, đầu khoá sắc |
| Vạt và tay áo | Bé ngồi, đứng, giơ tay | Gấu chạm mắt cá, tay áo trùm ngón |
| Hoạ tiết đính | Nhìn và giật nhẹ hạt, nơ, hình dán nổi | Chi tiết nhỏ lung lay có thể rơi ra |
| Màu, phản quang | Chiếu đèn pin trong phòng tối | Áo tối màu, không có phản quang |
Không phải áo nào có một dấu hiệu cũng phải bỏ. Nhiều chi tiết sửa được ở nhà trong vài phút. Phần tiếp theo chỉ cách xử lý từng loại.
Xử lý áo đã lỡ mua có chi tiết nguy hiểm
Dây rút ở mũ, cổ. Rút dây ra hẳn khỏi đường luồn và bỏ đi. Mũ sẽ hơi rộng hơn nhưng an toàn hơn. Nếu muốn mũ ôm hơn, nhờ thợ may một đoạn chun ngắn may kín bên trong mép mũ.
Dây ở eo, gấu. Cắt dây ngắn lại sao cho khi áo đã thu, đầu dây thò ra chỉ một đoạn ngắn, hoặc khâu cố định dây ở giữa lưng để dây không rút được sang một bên. Tháo bỏ quả tua, hạt nhựa ở đầu dây.
Khuy lỏng. Khâu lại hoặc nhờ thợ đóng lại khuy bấm. Khuy nhỏ bung ra là nguy cơ trẻ nhỏ cho vào miệng.
Mũ quá to. Nếu mũ che mắt dù đã chỉnh, cho bé đội mũ lưỡi trai mỏng bên trong mũ trùm để vành mũ không sụp. Với trẻ ngồi sau xe, nếu mũ trùm không ra ngoài mũ bảo hiểm được thì để ra sau.
Áo tối màu. Dán hoặc may thêm dải phản quang ở lưng, tay áo. Hoặc dùng áo trùm cặp, dây phản quang đeo ngoài.
Hoạ tiết đính nhỏ. Tháo bỏ những chi tiết nhỏ lung lay như hạt, nút trang trí, đặc biệt với áo cho trẻ dưới ba tuổi.
Mũ trùm: to quá cũng là một kiểu nguy hiểm
Bố mẹ thường nghĩ mũ to thì che mưa tốt hơn. Với trẻ, mũ to sụp xuống che mất mắt và tai. Một đứa trẻ đội mũ trùm to đứng chờ sang đường chỉ nhìn được một khoảng hẹp phía trước, không nghe rõ tiếng xe. Khi quay đầu nhìn sang bên, mũ không quay theo, bé chỉ thấy mặt trong của mũ.
Kiểm tra bằng hai bước đơn giản. Cho bé đội mũ, bạn đứng ngang bên cạnh ở khoảng cách vài bước, giơ tay lên và hỏi bé thấy tay bạn không mà không quay đầu. Sau đó đứng sau lưng bé gọi tên nhỏ nhẹ. Nếu bé không thấy, không nghe, mũ đang quá to hoặc quá sâu.
Với trẻ ngồi sau xe máy, mũ trùm còn phải phối với mũ bảo hiểm. Mũ bảo hiểm luôn đội trước, sát đầu, cài quai. Mũ trùm chỉ trùm ra ngoài khi vừa; nếu không, để ra sau. Không bao giờ đội mũ bảo hiểm lên trên mũ trùm.
Vạt áo, ống tay và bánh xe
Với trẻ ngồi sau xe máy hoặc đi xe đạp, vạt áo dài là chi tiết nguy hiểm thứ hai sau dây rút. Vạt áo choàng, cánh áo cánh dơi trẻ em có thể rủ xuống gần bánh sau, nan hoa, xích. Khi bị cuốn vào, áo kéo giật bé khỏi yên hoặc làm xe ngã.
Khi mua, chọn áo có gấu trên gối khi bé đứng. Khi dùng, kẹp vạt vào đùi bé, kiểm tra hai bên xe trước khi chạy. Với xe đạp, tránh áo choàng và poncho; chọn áo khoác ngắn hoặc áo bộ quần áo, kẹp ống quần phía có xích.
Ống tay áo quá dài trùm ngón tay làm bé không bám chắc được vào người lái hay tay vịn, và khi bé ngã thì tay không chống đỡ kịp. Tay áo nên dừng ở cổ tay; nếu dài, gập vào trong một lần và giữ bằng chun mềm.
Nếu bé thường xuyên đi xe đạp tới trường, chi tiết vạt và ống quần còn quan trọng hơn vì xích và líp lộ ra ngay cạnh chân phải. Chọn áo khoác ngắn hoặc áo bộ, kẹp ống quần phải bằng dây chun, và dạy bé tự kiểm tra trước khi đạp. Bài riêng về áo mưa cho trẻ đi xe đạp đi học trong chuyên mục này nói kỹ hơn.
Áo cũ, áo được cho: kiểm lại trước khi dùng
Áo mưa trẻ em thường được truyền từ anh chị sang em, từ nhà này sang nhà khác. Đó là cách tiết kiệm tốt, nhưng áo cũ có thể là áo được sản xuất từ lâu, khi chi tiết dây rút chưa được chú ý, hoặc đã bị hỏng một vài chỗ. Trước khi cho bé mặc, đi lại danh sách kiểm ở trên.
Chú ý thêm những hư hỏng do thời gian: dải phản quang bong tróc, khuy bấm rỉ hoặc lỏng, khoá kéo thiếu răng, đường hàn bong làm áo thủng. Áo nhựa cũ có thể cứng, giòn, nứt ở nếp gấp; khi bé vận động mạnh, áo có thể rách to và vạt rách rủ xuống.
Áo cũ cũng cần vừa với bé hiện tại. Áo của anh chị mặc vừa hồi năm tuổi chưa chắc vừa với em năm tuổi bây giờ. Đo lại và thử bốn động tác: giơ tay, ngồi xổm, quay đầu, bước lên bậc.
Nếu áo cũ có quá nhiều chỗ phải sửa, hoặc chất liệu đã giòn, cứng, dính, đừng tiếc. Một chiếc áo mưa trẻ em mới đơn giản, không dây rút, màu sáng, thường an toàn hơn một chiếc áo cũ được vá víu nhiều chỗ.
Mua áo: hỏi người bán những gì
Khi mua áo mưa trẻ em, ngoài size và màu, hãy hỏi người bán vài câu. Áo có dây rút ở cổ, mũ không? Nếu có, dây có tháo ra được không? Khuy là khuy bấm kim loại hay nhựa, có chắc không? Có dải phản quang không, ở đâu? Áo có mùi nhựa mạnh không?
Người bán có hiểu biết sẽ trả lời được, thậm chí chỉ cho bạn những mẫu không có dây ở cổ. Nếu người bán không biết hoặc nói "áo nào cũng thế", bạn tự kiểm bằng danh sách ở trên trước khi trả tiền. Mua online thì xem ảnh chụp cận phần cổ, mũ, và hỏi thêm ảnh nếu cần.
Không có chiếc áo nào hoàn hảo cho mọi bé. Điều bố mẹ cần là biết chiếc áo cụ thể này có gì cần chỉnh, và chỉnh trước khi bé mặc ra đường.
Khi đã mua về, kiểm tra lại một lần nữa ở nhà với chính bé: cho bé mặc, đội mũ, ngồi lên ghế, giơ tay, quay đầu. Có những chi tiết chỉ lộ ra khi áo ở trên người bé, ví dụ dây eo thò dài hơn bạn nghĩ hay mũ sụp sâu hơn khi bé cúi đầu.
Màu áo, phản quang và chi tiết che khuất
Trong danh sách chi tiết nguy hiểm, màu áo hay bị xem nhẹ vì nó không trực tiếp gây tai nạn. Nhưng một chiếc áo tối màu làm bé khó được nhìn thấy, và nguy cơ đến từ phương tiện khác. Với trẻ ngồi sau xe máy, đi bộ, đi xe đạp, nhất là giờ chiều tối, màu sáng ban ngày và phản quang ban đêm là chi tiết an toàn thật sự.
Kiểm phản quang bằng đèn pin điện thoại trong phòng tối: dải tốt sáng lên rõ rệt khi đèn chiếu thẳng. Dải in mờ hoặc chỉ là vải màu bạc không phản quang thì gần như không có tác dụng. Vị trí cũng quan trọng: dải ở lưng cho xe phía sau, ở tay và chân cho chuyển động dễ nhận ra.
Cuối cùng, kiểm xem có chi tiết nào che khuất phản quang không: áo trùm cặp che dải lưng, vạt áo người lớn che áo bé, ba lô che phần lưng áo. Nếu bị che, bổ sung phản quang lên chính vật che, như áo trùm cặp có phản quang hoặc dải phản quang đeo ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Áo mưa trẻ em có dây rút ở mũ có nguy hiểm không?
Dây rút ở mũ và cổ có thể mắc vào cầu trượt, cửa xe, bánh xe và kéo giật cổ trẻ. Với áo trẻ em, an toàn nhất là không có dây ở vị trí này. Nếu áo đã có, rút dây ra hẳn hoặc khâu cố định để không có đầu dây thò ra.
Rút dây ra rồi mũ bị rộng thì làm sao?
Nhờ thợ may một đoạn chun ngắn may kín bên trong mép mũ, hoặc cho bé đội mũ lưỡi trai mỏng bên trong để vành mũ không sụp. Một chiếc mũ hơi rộng nhưng không có dây vẫn an toàn hơn mũ ôm có dây dài.
Dây ở eo áo mưa có cần cắt không?
Không nhất thiết cắt hết, nhưng nên cắt ngắn sao cho khi đã thu, đầu dây chỉ thò ra một đoạn ngắn, và bỏ quả tua, nút thắt ở đầu. Khâu cố định dây ở giữa lưng giúp dây không bị rút dài về một bên.
Áo mưa trẻ em có tiêu chuẩn an toàn nào không?
Nhiều nước có tiêu chuẩn về dây rút và chi tiết nhỏ trên quần áo trẻ em; nội dung và mức độ khác nhau giữa các nơi và có thể thay đổi. Bố mẹ không cần thuộc các tiêu chuẩn này, chỉ cần tự kiểm các chi tiết theo danh sách: dây, mũ, khuy, vạt, phản quang.
Khuy bấm bị bung ra, bé có thể nuốt phải không?
Khuy nhỏ, hạt trang trí rơi ra là nguy cơ hóc với trẻ nhỏ, nhất là dưới ba tuổi. Kiểm tra định kỳ, khâu lại hoặc đóng lại khuy lỏng. Nếu nghi trẻ đã nuốt dị vật hoặc có biểu hiện ho sặc, khó thở, gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
Áo màu tối có nên mua cho trẻ không?
Không cấm, nhưng nên bổ sung phản quang. Dán hoặc may dải phản quang ở lưng, tay áo, hoặc dùng áo trùm cặp, dây phản quang đeo ngoài. Với trẻ đi bộ hoặc ngồi sau xe ban chiều tối, phản quang quan trọng hơn màu áo.