Vết rách, thủng nhỏ trên áo mưa thường vá được tại nhà: làm sạch và lau khô vùng rách, cắt miếng vá cùng loại chất liệu bo tròn góc, lớn hơn vết rách vài phân mỗi phía, dán bằng keo hoặc băng vá phù hợp với chất liệu, ép chặt và để keo khô đủ thời gian trước khi mặc. Áo nhựa PVC và áo vải phủ chống thấm cần keo và miếng vá khác nhau; dùng sai loại thì miếng vá bong sau vài lần gập.
Không phải vết rách nào cũng đáng vá. Rách dài theo đường hàn, rách ở nơi gập nhiều như nách và đáy quần, hoặc áo đã lão hoá giòn thì miếng vá khó giữ lâu. Bài này giúp bạn quyết định vá hay không và vá cho đúng.
Đánh giá vết rách trước khi vá
Trước khi mua keo hay cắt miếng vá, nhìn kỹ vết rách. Vị trí quan trọng nhất: vết thủng nhỏ ở thân trước, lưng, vạt áo, nơi ít gập, là dễ vá và vá bền. Vết rách ở nách, khuỷu tay, đáy quần, đầu gối, nơi áo gập và kéo căng liên tục, thì miếng vá chịu lực lớn, dễ bong mép.
Hình dạng: lỗ thủng tròn nhỏ do vật nhọn đâm là dễ nhất. Vết rách thẳng như vết cắt cũng vá được nếu không quá dài. Vết rách hình chữ L hoặc toạc có nhiều nhánh cần miếng vá lớn hơn và cẩn thận hơn. Vết rách chạy dọc đường hàn hay đường may là trường hợp khác: đó là đường nối bị tách, thường sửa bằng cách dán lại đường nối chứ không phải vá.
Tình trạng chung của áo: nếu nhựa quanh vết rách đã giòn, nứt chân chim, hoặc lớp phủ mặt trong đã bong, miếng vá sẽ bám vào một nền yếu và bong theo. Áo như vậy thường không đáng vá; chỗ khác sẽ rách tiếp ngay sau đó.
Một phép thử nhanh: gập nhẹ vùng quanh vết rách vài lần. Nếu nhựa mềm, đàn hồi, không nứt thêm, đáng vá. Nếu nghe tiếng giòn, thấy vết nứt mới, nên cân nhắc thay áo.
Chọn miếng vá và keo theo chất liệu
Nguyên tắc chung: miếng vá cùng loại hoặc tương thích với chất liệu áo, keo được ghi rõ dùng cho chất liệu đó. Đọc nhãn keo trước khi mua.
| Chất liệu áo | Miếng vá nên dùng | Keo hoặc cách dán | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Nhựa PVC | Miếng PVC cùng độ dày, cắt từ áo cũ hoặc bộ vá đồ nhựa | Keo dán dành cho PVC mềm (loại dùng cho phao bơi, đồ hơi) | Keo thường chứa dung môi: làm nơi thoáng, xa lửa |
| Nhựa PE mỏng | Băng dính trong loại bền hoặc băng vá dán sẵn | Dán trực tiếp, không cần keo | PE khó bám keo; vá thường chỉ là tạm |
| Nhựa EVA | Băng vá dán sẵn hoặc miếng EVA | Keo ghi rõ dùng cho EVA | Thử trước ở góc khuất |
| Vải dù phủ PU | Miếng vá vải phủ có keo sẵn, loại dùng cho đồ ngoài trời | Băng vá ép tay, hoặc keo đường may cho vải chống thấm | Dán mặt trong là chính, mặt ngoài có thể thêm |
| Vải có màng thoát hơi | Miếng vá chuyên cho loại vải này | Theo hướng dẫn của miếng vá | Áo đắt tiền: cân nhắc gửi cơ sở sửa đồ ngoài trời |
Băng dính văn phòng, băng keo điện, băng dính đóng thùng chỉ giữ được vài lần mặc, để lại cặn keo khó làm sạch và làm việc vá đúng về sau khó hơn. Chỉ dùng làm cứu tạm khi đang đi đường.
Vá áo nhựa PVC từng bước
PVC là chất liệu dễ vá nhất nếu có đúng keo. Các bước dưới đây cho vết thủng hoặc rách ngắn ở chỗ ít gập.
- Giặt sạch vùng quanh vết rách, lau khô hoàn toàn. Keo không bám trên bề mặt bẩn, có dầu hay ẩm.
- Cắt miếng vá PVC lớn hơn vết rách khoảng hai đến ba phân mỗi phía, bo tròn bốn góc. Góc vuông là chỗ bong đầu tiên khi gập.
- Đặt áo lên mặt phẳng, kê một tấm giấy hoặc bìa bên trong để keo không dính sang mặt đối diện.
- Làm ở nơi thoáng khí, xa lửa, đeo găng nếu nhãn keo khuyên. Quét một lớp keo mỏng đều lên mặt áo quanh vết rách và lên mặt miếng vá.
- Chờ keo se mặt theo hướng dẫn trên nhãn, thường vài phút, rồi đặt miếng vá lên, ép từ giữa ra mép để đẩy bọt khí.
- Đặt vật nặng phẳng lên trên, để yên theo thời gian khô ghi trên nhãn keo, thường lâu hơn nhiều so với lúc keo khô mặt.
- Kiểm tra mép miếng vá, nếu chỗ nào hở thì bổ sung ít keo. Thử kín nước bằng cách dội nước lên mặt ngoài trước khi mặc đi mưa.
Với vết rách lớn, vá cả hai mặt: miếng lớn ở mặt trong, miếng nhỏ ở mặt ngoài. Hai lớp giúp vết rách không bị kéo toạc ra khi áo căng.
Vá áo vải dù phủ chống thấm
Áo vải phủ PU không dán bằng keo PVC được. Cách hay dùng là miếng vá vải phủ có lớp keo sẵn, loại bán cho đồ ngoài trời như lều, áo khoác.
- Lộn áo, làm sạch mặt trong vùng rách bằng nước xà phòng loãng, lau khô; nếu lớp phủ quanh đó có vảy bong, chải nhẹ bỏ vảy rời.
- Nếu vết rách có mép sợi tưa, tỉa gọn bằng kéo nhỏ, không cắt rộng thêm.
- Cắt miếng vá lớn hơn vết rách hai phân mỗi phía, bo tròn góc.
- Ghép mép rách sát lại với nhau, đặt miếng vá lên mặt trong, ép chặt từ giữa ra theo hướng dẫn của miếng vá; một số loại cần ép ấm theo nhãn.
- Nếu muốn chắc hơn, dán thêm một miếng nhỏ cùng màu ở mặt ngoài.
- Phủ một lớp keo đường may mỏng quanh mép miếng vá ở mặt trong nếu có, để nước không len vào mép.
- Để khô theo nhãn, thử dội nước trước khi dùng.
Với áo khoác chống nước đắt tiền, nhất là loại có màng thoát hơi nhiều lớp, các cơ sở sửa đồ ngoài trời hoặc chính hãng thường có cách vá giữ được tính năng tốt hơn tự làm.
Những chỗ không nên tự vá hoặc vá không đáng
Đường hàn, đường may bị tách. Đây là đường nối, không phải vết rách. Cách sửa là dán lại đường nối hoặc phủ keo đường may, khác với vá miếng.
Nách, đáy quần, khuỷu tay rách dài. Miếng vá ở chỗ gập liên tục chịu lực kéo lớn, thường bong mép sau vài lần mặc. Có thể vá để dùng tạm, nhưng nên chuẩn bị áo thay.
Áo đã giòn, nứt chân chim, lớp phủ bong. Nền yếu không giữ được miếng vá. Vá chỗ này thì chỗ bên cạnh rách tiếp.
Áo dùng một lần, áo PE mỏng rách nhiều chỗ. Chi phí vá và công sức vượt giá trị áo. Dán băng tạm để về nhà, rồi thay.
Áo trẻ em rách ở mũ trùm, cổ. Miếng vá cứng hoặc mép keo ở gần mặt trẻ có thể gây khó chịu. Nếu rách ở đó, cân nhắc thay áo.
Cứu tạm khi áo rách giữa đường
Áo rách khi đang đi đường, đang mưa, là tình huống hay gặp. Mục tiêu lúc này không phải là vá bền mà là về đến nơi an toàn mà không ướt quá nhiều. Một cuộn băng dính trong khổ rộng nhỏ để trong cốp xe hoặc túi đồ là vật cứu hộ rẻ và hiệu quả. Lau khô tạm vùng rách bằng khăn, dán băng cả mặt trong lẫn mặt ngoài nếu được.
Nếu không có băng dính, xoay áo cho chỗ rách quay về phía ít bị mưa tạt, ví dụ chuyển vết rách từ vai sang phía dưới, hoặc dùng một túi nilon lớn trùm thêm. Không cố đi tiếp quãng đường dài với vạt áo rách lớn bay phần phật gần bánh xe; dừng lại ở chỗ an toàn, gom và buộc gọn vạt rách, hoặc mua áo tạm.
Về đến nơi, gỡ băng dính tạm càng sớm càng tốt, lau sạch cặn keo bằng nước xà phòng ấm nhẹ, để khô rồi mới vá đúng cách. Băng dính để lâu dưới nắng và nhiệt để lại cặn keo bám chặt, khiến keo vá thật khó bám.
Một bộ vá nhỏ gồm vài miếng vá cắt sẵn và một ống keo nhỏ phù hợp với áo của bạn, để trong túi đồ đi xe, giúp xử lý được nhiều tình huống mà không cần mua áo mới giữa đường.
Phòng rách: những thói quen giữ áo lành lâu hơn
Phần lớn vết rách áo mưa có nguyên nhân lặp lại: vạt áo quệt vào cạnh sắc của xe, móc vào khoá túi xách, bị kẹp vào cốp khi đóng, bị gió giật xé ở mép. Nhận ra áo mình hay rách ở đâu là bước đầu tiên để thay đổi.
Kiểm tra xe: cạnh sắc ở baga, ốc vít lòi ra ở yên, mép cốp có gờ. Bọc hoặc mài nhẵn những chỗ này giúp cả áo mưa lẫn quần áo bền hơn.
Khi gấp áo cất cốp, không để vạt áo thò ra mép cốp; đóng cốp kẹp lên nhựa mỏng là nguyên nhân rách rất hay gặp. Gấp gọn, đặt vào túi đựng rồi mới cho vào cốp.
Mặc áo đúng size: áo quá chật bị kéo căng ở nách, vai, đáy quần mỗi lần cử động, nhanh rách đường nối. Áo quá rộng có vạt thừa bay gió, dễ quệt vào bánh xe và các cạnh. Cuối cùng, sửa sớm: một lỗ nhỏ vá ngay tốn vài phút; để rách lan rộng thì không còn vá được.
Rách ở vị trí khó: mũ trùm, nẹp khoá, gấu áo có phản quang
Mũ trùm hay rách ở đường nối với cổ áo, nơi bị kéo mỗi lần quay đầu. Vá ở đây nên dùng miếng mỏng, mềm, mép bo tròn, dán ở mặt trong để mặt ngoài vẫn trơn. Nếu đường nối bị tách dài, dán lại đường nối bằng keo phù hợp với chất liệu sẽ bền hơn vá miếng.
Nẹp khoá kéo rách sát răng khoá là chỗ khó vá vì keo dễ chảy vào răng làm khoá kẹt. Che răng khoá bằng băng dính giấy trước khi quét keo, gỡ băng ngay sau khi đặt miếng vá. Rách dài dọc khoá thường phải nhờ thợ.
Gấu áo có dải phản quang: không dán miếng vá đè lên dải phản quang, vì sẽ che mất phần phản quang và keo bám kém trên bề mặt đó. Vá phía trên hoặc dưới dải, hoặc dùng miếng vá có phản quang nếu tìm được.
Với những vị trí này, nếu áo còn mới và có giá trị, nhờ thợ sửa đồ có kinh nghiệm với đồ chống thấm là lựa chọn an toàn. Một lần vá hỏng ở nẹp khoá có thể làm khoá không dùng được nữa.
Câu hỏi thường gặp
Dùng băng keo thường vá áo mưa có được không?
Được để cứu tạm khi đang đi đường, nhưng băng keo văn phòng hay băng đóng thùng chỉ giữ được vài lần mặc, bong khi gập và để lại cặn keo khó làm sạch. Về nhà nên gỡ ra, làm sạch rồi vá bằng miếng vá và keo đúng chất liệu.
Keo dán áo mưa nhựa có độc không?
Nhiều loại keo dán PVC chứa dung môi, hơi bay ra có thể gây chóng mặt, kích ứng nếu hít nhiều trong phòng kín. Luôn đọc nhãn, làm nơi thoáng, xa lửa, đeo găng nếu nhãn khuyên, để xa trẻ em. Không dùng keo khi không đọc được hướng dẫn.
Vá áo mưa vải dù bằng keo PVC được không?
Thường không bám tốt và có thể làm hỏng lớp phủ. Áo vải phủ chống thấm nên dùng miếng vá vải có keo sẵn dành cho đồ ngoài trời hoặc keo đường may dành cho vải chống thấm, theo hướng dẫn trên sản phẩm.
Miếng vá nên lớn hơn vết rách bao nhiêu?
Thường lớn hơn khoảng hai đến ba phân mỗi phía và bo tròn góc. Vết rách ở chỗ chịu lực nhiều thì miếng vá lớn hơn và có thể vá cả hai mặt. Góc vuông là chỗ bong đầu tiên nên luôn cắt tròn.
Vá xong bao lâu thì mặc đi mưa được?
Theo thời gian khô hoàn toàn ghi trên nhãn keo hoặc miếng vá, thường lâu hơn nhiều so với lúc keo khô mặt. Để qua đêm là an toàn cho đa số loại. Dội nước thử trước khi mặc đi mưa thật.