Phủ chống thấm lại là bổ sung lớp xử lý mặt ngoài giúp vải đẩy nước, làm nước đọng thành giọt và lăn đi thay vì ngấm vào vải ngoài. Việc này cần khi áo mưa vải sau một thời gian dùng thì mặt ngoài sẫm màu, ướt sũng khi gặp mưa, áo nặng và người mặc thấy lạnh, dù bên trong chưa hẳn bị thấm.
Cần phân biệt rõ: lớp xử lý mặt ngoài khác với lớp phủ chống thấm mặt trong. Lớp mặt ngoài giúp vải không ngấm nước; lớp mặt trong, hoặc màng bên trong, mới là lớp ngăn nước chính. Phủ chống thấm mặt ngoài không cứu được áo đã bong lớp phủ trong. Và việc này chỉ áp dụng cho áo vải; áo nhựa PVC, PE, EVA không cần và không nên xịt.
Bài này đi qua: cách xác định áo có cần phủ lại không, làm sạch và phục hồi trước khi phủ, chọn kiểu xịt hay ngâm, và an toàn hoá chất khi làm tại nhà.
Lớp chống thấm mặt ngoài hoạt động thế nào
Vải dù, nylon, polyester dùng làm áo mưa thường được xử lý thêm một lớp ở mặt ngoài, trong ngành đồ ngoài trời hay gọi là lớp chống thấm bền (DWR). Lớp này làm giảm sức căng bề mặt giữa nước và sợi vải, khiến nước co lại thành giọt tròn và lăn đi, thay vì loang ra và ngấm vào sợi.
Khi lớp này còn tốt, vải ngoài gần như khô sau trận mưa, chỉ có giọt nước lăn trên bề mặt. Khi lớp này mòn, vải ngoài ngấm nước, sẫm màu từng mảng. Áo chưa chắc đã thấm vào trong, nhưng vải ngoài ướt làm áo nặng, lạnh, và với áo có màng thoát hơi, vải ngoài ướt sũng gần như chặn hết khả năng thoát hơi, người mặc ướt mồ hôi bên trong và tưởng áo bị thấm.
Lớp mặt ngoài mòn dần do cọ xát (quai ba lô, dây đai, yên xe), do bụi bẩn, dầu nhờn bám lên, và do giặt với xà phòng có cặn hoặc nước xả vải. Một phần lý do mòn là bẩn che lấp chứ chưa mất hẳn, nên bước đầu tiên luôn là làm sạch.
Về hoá chất: nhiều lớp chống thấm mặt ngoài trước đây dùng hợp chất chứa flo. Do lo ngại về môi trường và sức khoẻ của nhóm hợp chất này, nhiều nhà sản xuất đã và đang chuyển sang loại không chứa flo. Loại không chứa flo thường đẩy nước tốt nhưng kém bền với dầu bẩn hơn, nên cần làm sạch và phủ lại thường xuyên hơn.
Xác định áo có cần phủ lại không
Trước khi mua sản phẩm chống thấm, làm vài bước kiểm tra để chắc đây đúng là vấn đề cần giải quyết.
- Xác định chất liệu: áo vải (thấy kết cấu sợi dệt ở mặt ngoài) mới cần lớp mặt ngoài. Áo nhựa trơn không cần.
- Rảy vài giọt nước lên vai, ngực, tay áo. Nước đọng thành giọt tròn lăn đi: lớp mặt ngoài còn tốt. Nước loang ra, vải sẫm màu: lớp mặt ngoài đã mòn ở chỗ đó.
- Kiểm lớp trong: lộn áo, xem mặt trong có bong vảy, nhớp, bột trắng không. Nếu lớp trong đã hỏng, phủ mặt ngoài không giúp được.
- Làm phép thử giấy ăn bên trong: nếu nước vào tới giấy, áo đang thấm thật, cần xem đường may và lớp trong trước.
- Nếu chỉ có vải ngoài ngấm nước mà bên trong không ướt, lớp mặt ngoài là thứ cần phục hồi.
Nhiều trường hợp "áo hết chống nước" hoá ra là lớp mặt ngoài bẩn, chỉ cần giặt đúng cách là phần nào phục hồi, chưa cần phủ lại.
Ghi lại kết quả lần kiểm này, chẳng hạn vai và tay đã loang, thân trước còn tốt. Lần sau so lại sẽ biết lớp xử lý mòn nhanh ở đâu, từ đó chỉ phủ đúng vùng cần và biết thói quen nào đang làm mòn áo.
Làm sạch và phục hồi bằng nhiệt trước khi phủ
Làm sạch: giặt áo theo cách nhẹ nhàng đã nói ở phần giặt áo mưa, dùng xà phòng dịu hoặc nước giặt dành cho đồ chống nước, xả thật kỹ, không nước xả vải. Cặn xà phòng còn lại trên vải tự nó làm nước loang ra, nên xả thêm một hai lần so với bình thường.
Phục hồi bằng nhiệt: với nhiều loại lớp mặt ngoài, một chút nhiệt nhẹ giúp các phân tử của lớp xử lý sắp xếp lại, khả năng đẩy nước phục hồi phần nào. Cách làm phổ biến là sấy ở nhiệt độ thấp trong máy sấy, hoặc là ở nhiệt độ thấp qua một lớp vải lót, chỉ khi nhãn áo cho phép. Áo không có nhãn hoặc nhãn cấm sấy, cấm là thì bỏ qua bước này.
Sau khi làm sạch và phục hồi nhiệt, thử lại bằng cách rảy nước. Nếu nước đã đọng thành giọt, không cần phủ thêm gì. Nếu vẫn loang ở nhiều chỗ, lớp mặt ngoài đã mòn thật, lúc đó mới cần phủ lại.
Bước này thường bị bỏ qua vì người dùng muốn xịt ngay. Nhưng xịt sản phẩm chống thấm lên vải bẩn thì sản phẩm bám kém, nhanh mất tác dụng, và giữ luôn lớp bẩn bên dưới. Làm sạch trước luôn là bước rẻ nhất.
Xịt hay ngâm: chọn cách phủ lại
Sản phẩm phủ chống thấm cho người dùng thường có hai dạng. Mỗi dạng hợp với một kiểu áo khác nhau.
| Tiêu chí | Dạng xịt | Dạng ngâm hoặc giặt cùng |
|---|---|---|
| Cách dùng | Xịt đều lên mặt ngoài áo sạch, còn ẩm hoặc khô theo nhãn | Cho vào nước ngâm hoặc vào máy giặt theo nhãn |
| Phủ lên đâu | Chỉ mặt ngoài, tập trung chỗ mòn | Cả áo, cả mặt trong và lớp lót |
| Hợp với áo có lớp lót, màng thoát hơi | Hợp hơn, vì không phủ lên lớp lót bên trong | Có thể làm lớp lót bên trong cũng đẩy nước, giảm thấm hút mồ hôi |
| Hợp với áo một lớp vải phủ | Hợp | Hợp |
| Kiểm soát lượng dùng | Tập trung được vào vai, tay, chỗ mòn nhiều | Đều khắp, khó tập trung |
| An toàn khi làm | Có hơi sương bay ra, cần làm ngoài trời | Ít hơi sương hơn, nhưng vẫn cần đọc nhãn |
Với áo mưa có lớp lót lưới hoặc áo khoác có màng thoát hơi, dạng xịt thường được khuyên dùng hơn. Với áo vải một lớp đơn giản, dạng nào cũng được; chọn theo hướng dẫn trên sản phẩm và nhãn áo.
An toàn hoá chất khi phủ chống thấm tại nhà
Luôn đọc nhãn sản phẩm trước. Mỗi sản phẩm có thành phần, cách dùng và cảnh báo riêng. Không có nhãn rõ ràng thì không dùng.
Xịt ngoài trời, nơi thoáng gió. Hơi sương của sản phẩm chống thấm dạng xịt có thể gây hại khi hít vào. Đã có những cảnh báo y tế về các ca khó thở sau khi hít sản phẩm chống thấm dạng xịt trong không gian kín. Không xịt trong phòng, nhà tắm kín, trong xe.
Đứng ở phía trên hướng gió, không xịt về phía người khác. Để trẻ em, người già, vật nuôi ở xa khu vực xịt cho đến khi áo khô.
Đeo găng và khẩu trang phù hợp nếu nhãn khuyên. Tránh dính vào da, mắt. Rửa tay sau khi làm.
Không trộn sản phẩm, không tự pha chế. Không pha thêm dung môi, không trộn hai loại chống thấm, không tự pha chế "chống thấm tự làm" từ hoá chất khác. Dùng đúng sản phẩm, đúng cách.
Xa nguồn lửa. Nhiều sản phẩm xịt chứa chất đẩy dễ cháy. Không xịt gần bếp, thuốc lá, nguồn nhiệt.
Cất sản phẩm đúng chỗ. Đậy kín, cất xa tầm tay trẻ em, xa nơi chứa thực phẩm. Bỏ vỏ chai theo hướng dẫn trên nhãn.
Có dấu hiệu bất thường thì dừng. Ho, khó thở, tức ngực, chóng mặt sau khi xịt cần rời khỏi khu vực, ra chỗ không khí trong lành và đi khám nếu không hết nhanh.
Phủ lại bao lâu một lần và những gì không nên kỳ vọng
Tần suất phủ lại tuỳ cách dùng. Người mặc áo hằng ngày trong mùa mưa, đeo ba lô cọ vai, có thể thấy vai mòn sau một mùa. Người mặc thỉnh thoảng có thể vài mùa mới cần. Thay vì lịch cố định, kiểm bằng cách rảy nước mỗi đầu mùa và sau mỗi lần giặt; khi nước bắt đầu loang ở vai, tay, là lúc cần.
Thường chỉ cần phủ lại những chỗ mòn nhiều: vai, lưng chỗ đeo ba lô, khuỷu tay, cổ tay, đùi trước nếu là quần mưa đi xe. Phủ cả áo khi chỉ vai mòn là tốn sản phẩm và hoá chất không cần thiết.
Những gì không nên kỳ vọng: phủ chống thấm mặt ngoài không biến một chiếc áo gió thành áo mưa, không bịt được lỗ thủng hay đường may hở, không thay được lớp phủ trong đã bong. Nó chỉ phục hồi khả năng đẩy nước của vải ngoài.
Lớp vừa phủ lại cũng cần thời gian khô và, với một số sản phẩm, cần nhiệt nhẹ theo nhãn để bám tốt. Mặc ngay khi chưa khô hoặc gặp mưa ngay sau khi phủ có thể làm lớp mới bám kém.
Với áo mưa vải giá phổ thông, chi phí sản phẩm phủ lại có thể đáng kể so với giá áo. Hãy tính: nếu áo còn tốt mọi mặt khác, phủ lại đáng làm; nếu áo đã có dấu hiệu bong lớp trong, thấm đường may, thì tiền đó nên dành cho áo mới.
Phủ lại cho từng loại áo vải: áo mưa vải dù, áo khoác chống nước, bộ đi phượt
Áo mưa vải dù phủ PU giá phổ thông: lớp xử lý mặt ngoài thường mỏng, mòn nhanh. Phủ lại bằng dạng xịt ở vai, lưng, tay giúp áo đỡ nặng khi mưa. Nhưng loại áo này dựa chủ yếu vào lớp phủ trong; nếu lớp trong còn tốt thì vải ngoài ngấm nước chỉ làm áo nặng và lạnh hơn, chưa đến mức thấm.
Áo khoác chống nước có màng thoát hơi: lớp mặt ngoài đặc biệt quan trọng, vì khi vải ngoài ướt sũng thì màng thoát hơi gần như ngừng hoạt động, người mặc ướt mồ hôi. Với loại áo này, làm sạch, phục hồi nhiệt theo nhãn và phủ lại khi cần là phần bảo dưỡng thường xuyên, thường theo hướng dẫn của chính nhà sản xuất áo.
Bộ đồ mưa đi phượt bằng vải: chỗ mòn nhanh nhất là đùi trước (gió và mưa tạt trực tiếp khi chạy xe), vai và lưng (dây ba lô), mông (yên xe). Kiểm và phủ lại các vùng này trước mỗi chuyến đi dài trong mùa mưa.
Dù loại nào, thử trước sản phẩm ở một góc khuất như mặt trong vạt áo để chắc nó không làm loang màu, cứng vải, hay để lại vệt trắng khi khô.
Câu hỏi thường gặp
Áo mưa nhựa có cần xịt chống thấm không?
Không cần. Áo nhựa PVC, PE, EVA tự bản thân là lớp ngăn nước, không có sợi vải để ngấm. Xịt lên áo nhựa không có tác dụng đáng kể và chỉ thêm hoá chất không cần thiết. Việc phủ lại chỉ dành cho áo vải.
Xịt chống thấm có làm áo hết thấm ở đường may không?
Không. Lớp chống thấm mặt ngoài giúp vải đẩy nước, không bịt được lỗ kim hay băng keo bong. Đường may thấm cần được sửa bằng keo đường may hoặc dán lại băng keo.
Có thể xịt chống thấm trong nhà tắm cho tiện không?
Không nên. Hơi sương từ sản phẩm chống thấm dạng xịt có thể gây hại cho phổi khi hít vào trong không gian kín. Luôn xịt ngoài trời, nơi thoáng gió, đứng trên hướng gió, để người khác và vật nuôi ở xa.
Sấy áo để phục hồi chống thấm có làm hỏng áo không?
Có thể, nếu áo không chịu nhiệt. Chỉ sấy hoặc là ở nhiệt độ thấp khi nhãn áo cho phép. Áo không có nhãn, áo có chi tiết nhựa, băng keo dán nóng nhạy nhiệt thì bỏ qua bước này để an toàn.
Vì sao áo vừa phủ chống thấm xong vẫn bị ướt bên trong?
Có thể lớp trong đã hỏng, đường may thấm, hoặc đó là hơi nước từ người ngưng lại. Làm phép thử giấy ăn để xác định. Lớp mặt ngoài chỉ giúp vải ngoài không ngấm nước, không phải lớp ngăn nước chính.