Với áo mưa, cách in phải chọn theo chất liệu chứ không theo thói quen của xưởng. PVC nhận mực in lụa gốc dung môi khá tốt; PE và EVA có bề mặt "trơ", mực khó bám nếu không được xử lý bề mặt; vải dù phủ chống thấm in được cả lụa lẫn chuyển nhiệt nhưng phải in lên mặt vải, không in lên lớp phủ, và phải giữ nhiệt đủ thấp để không hỏng lớp phủ.
In chuyển nhiệt (ép decal, ép film) tiện cho số lượng ít và logo nhiều màu, nhưng nhựa mỏng mềm ra khi gặp nhiệt nên dễ nhăn, bóng hoặc biến dạng vùng ép. In lụa rẻ hơn khi số lượng lớn và màu ít, nhưng mỗi màu cần một khung lụa riêng.
Bài này giải thích vì sao có những khác biệt đó và đưa ra các câu hỏi để bạn kiểm xưởng trước khi duyệt mẫu.
Vì sao mực bám chỗ này mà bong chỗ kia
Mực in muốn bám thì phải "ướt" được bề mặt, tức là trải đều ra thay vì co lại thành giọt, và sau khi khô phải có liên kết với lớp ngoài cùng của vật liệu. Mỗi loại nhựa có mức năng lượng bề mặt khác nhau. PE (loại nhựa làm túi nilon, áo mưa mỏng dùng một lần) và EVA có năng lượng bề mặt thấp: nước và mực dễ co lại, giống giọt nước trên lá sen. Đó là lý do in thẳng lên PE mà không xử lý thì logo nhìn đẹp lúc mới in, nhưng cào nhẹ hoặc gập vài lần là tróc.
Trong công nghiệp bao bì, bề mặt PE thường được xử lý bằng phóng điện corona hoặc ngọn lửa để tăng khả năng bám mực, hoặc dùng loại mực chuyên cho PE. Với xưởng áo mưa nhỏ, câu hỏi đáng hỏi là: "Màng PE này đã được xử lý bề mặt chưa, và anh chị dùng mực gì cho nó?" Một câu trả lời mơ hồ là tín hiệu cần làm mẫu thử kỹ.
PVC thì khác. PVC dẻo (loại làm áo mưa) chứa chất hoá dẻo và có bề mặt dễ nhận mực gốc dung môi hơn, vì dung môi làm mềm nhẹ lớp ngoài và mực "ăn" vào đó. Điểm cần để ý ở PVC là chất hoá dẻo có thể di chuyển dần ra bề mặt theo thời gian, làm lớp mực mềm dính hoặc loang nếu mực không hợp. Vải dù phủ PU hay phủ chống thấm lại là câu chuyện của vải: in lên mặt sợi vải, còn lớp phủ ở mặt trong không nên chạm tới.
Bảng chọn cách in theo chất liệu áo
Bảng mang tính nguyên lý, để bạn đặt đúng câu hỏi. Kết quả thật phụ thuộc loại mực, tay nghề và chính cuộn vật liệu của xưởng, nên luôn phải kiểm trên mẫu.
| Chất liệu áo | In lụa | In chuyển nhiệt (ép decal/film) | Điểm phải kiểm trên mẫu |
|---|---|---|---|
| PVC dẻo | Thường hợp, dùng mực cho PVC | Được nhưng nhựa mềm khi nóng, dễ bóng, nhăn vùng ép | Logo có dính tay sau vài ngày không; gập có nứt không |
| PE mỏng (áo dùng một lần) | Chỉ ổn khi bề mặt đã xử lý hoặc mực chuyên dụng | Rủi ro cao: màng mỏng dễ co, thủng vì nhiệt | Cào móng tay, dán băng keo rồi giật |
| EVA | Khó bám tương tự PE, cần mực và xử lý phù hợp | Rủi ro biến dạng do nhiệt | Độ bám sau gập nhiều lần, mùi mực |
| Vải dù phủ PU/phủ chống thấm | Hợp, in lên mặt vải | Hợp nếu nhiệt và thời gian ép đủ thấp với lớp phủ | Mặt trong vùng in có bị bong lớp phủ, phồng rộp không |
| Vải có lớp lót lưới bên trong | In trước khi may là thuận nhất | Được, nhưng lớp lót có thể in hằn | Vết hằn của bàn ép, vị trí lệch qua đường may |
Nếu xưởng chỉ có một cách in và khuyên mọi chất liệu đều in được như nhau, hãy đề nghị làm mẫu trên hai chất liệu bạn đang cân nhắc và tự thử theo bài kiểm ở cuối bài.
In lụa: mạnh ở đâu, yếu ở đâu
Mỗi màu một khung. In lụa đẩy mực qua lưới đã chắn sáng theo hình logo. Logo ba màu cần ba khung và ba lần in chồng chính xác. Đây là lý do logo nhiều màu, chuyển màu mịn không hợp in lụa.
Chi phí làm khung chia theo số lượng. Khung và công canh chỉnh là chi phí cố định. Đơn càng lớn thì chi phí đó chia ra mỗi áo càng nhỏ. Với đơn nhỏ, chi phí khung có khi lớn hơn tiền mực.
Lớp mực dày, phủ tốt. In lụa đặt được lớp mực tương đối dày, che được màu nền. Áo mưa màu đậm in logo trắng hay vàng thường cần lớp lót trắng hoặc in hai lượt để màu không bị chìm.
In trước hay sau khi may. In trên tấm vật liệu đã cắt trước khi may hoặc hàn là dễ nhất vì mặt phẳng. In trên áo đã thành phẩm phải luồn bàn kê vào trong, khó canh vị trí hơn và dễ lem ở vùng có đường may.
Thời gian khô. Mực gốc dung môi cần thời gian bay hơi. Áo xếp chồng khi mực chưa khô sẽ in ngược sang mặt áo kia. Hỏi xưởng phơi khô bao lâu trước khi gấp.
In chuyển nhiệt: tiện ở đâu, rủi ro ở đâu
Hợp với logo nhiều màu và số lượng nhỏ. Logo được in trước lên film hay decal, rồi dùng bàn ép nhiệt chuyển sang áo. Không cần làm khung cho từng màu nên chi phí khởi đầu thấp, đặt vài chục chiếc vẫn làm được.
Nhiệt là con dao hai lưỡi. Bàn ép cần nhiệt và áp lực để keo của decal bám vào vật liệu. Nhưng PVC dẻo, PE và EVA đều mềm ra khi nóng. Ép quá tay thì vùng logo bóng lên, nhăn, co, thậm chí dính vào bàn ép. Xưởng làm tốt sẽ thử trên mảnh vật liệu thừa để tìm mức nhiệt và thời gian phù hợp với chính cuộn hàng đó.
Lớp decal là một lớp nhựa riêng. Decal tạo một miếng phẳng dán lên áo. Áo mưa bị gập, vò, nhét cốp xe nên mép decal là chỗ hay bong trước. Logo có nhiều chi tiết nhỏ, nét mảnh thì càng nhiều mép.
Với vải dù phủ chống thấm. Nhiệt quá cao có thể làm hỏng lớp phủ ở mặt trong hoặc băng dán đường may gần vùng ép. Sau khi ép, lật mặt trong ra xem có vết phồng, nhăn hay đổi màu không.
Bài kiểm nhanh trên mẫu thử, làm tại văn phòng
Năm phép thử dưới không thay được kiểm nghiệm trong phòng thí nghiệm, nhưng đủ để loại mẫu kém trước khi đặt hàng loạt. Làm trên mẫu thử, đừng làm trên áo đã phát.
- Để mẫu ít nhất vài ngày sau khi nhận, rồi mới thử. Mực chưa khô hẳn hoặc chất hoá dẻo chưa "lên" thì thử ngay sẽ cho kết quả đẹp giả.
- Dán một đoạn băng keo trong lên logo, miết chặt, rồi giật nhanh. Nhìn xem mực có dính theo băng keo không. Ý tưởng này giống phép thử bám dính dán băng keo vốn dùng cho lớp sơn phủ.
- Gập đôi áo ngay qua giữa logo, miết mạnh nếp gập, mở ra; làm lại vài chục lần. Soi nếp gập dưới đèn xem mực có nứt chân chim không.
- Vò áo, nhét vào túi nhỏ như khi cất cốp xe, để một đêm, rồi lấy ra xem logo có dính sang mặt áo khác không.
- Xịt nước, lau bằng khăn ẩm rồi để khô vài lần. Logo không được loang, phai, hay để lại màu trên khăn.
Ghi kết quả từng phép thử cho từng mẫu, kèm ảnh. Khi so hai xưởng, bảng kết quả này đáng tin hơn lời quảng cáo "mực nhập khẩu, không bong".
Câu hỏi nên đặt cho xưởng trước khi chốt cách in
Câu thứ nhất: với chính chất liệu áo của đơn này, xưởng đã in bao nhiêu đơn và có mẫu cũ để xem không. Một chiếc áo cũ đã qua một mùa mưa cho biết nhiều hơn mọi lời cam kết.
Câu thứ hai: dùng loại mực gì, có mùi không, phơi khô bao lâu. Mực gốc dung môi có mùi trong thời gian đầu; xưởng cần chỗ phơi thoáng. Nếu áo phát cho trẻ em hay người nhạy cảm với mùi, hãy nói trước để xưởng cân nhắc phương án và cho bạn thời gian để áo bay mùi trước khi phát. Đừng tin vào lời khẳng định mực "hoàn toàn không độc hại" nếu không có giấy tờ kiểm nghiệm đi kèm; hãy hỏi có tài liệu an toàn của mực không.
Câu thứ ba: logo in trước hay sau khi may, và vị trí logo có vắt qua đường may hay đường hàn không. Mực đè lên đường may có thể làm hở băng chống thấm, còn in qua đường hàn thì dễ nứt.
Câu thứ tư: nếu sau khi giao, logo bong trong một khoảng thời gian dùng bình thường thì xử lý thế nào. Không phải xưởng nào cũng nhận bảo hành phần in, nhưng hỏi để biết họ tự tin đến đâu.
Chọn theo số lượng, số màu và thời gian
Ngoài chất liệu, ba biến số còn lại quyết định cách in là số lượng áo, số màu của logo và thời gian bạn có. Bảng dưới đặt các tình huống hay gặp cạnh nhau.
| Tình huống | Thường hợp | Vì sao |
|---|---|---|
| Vài chục chiếc, logo nhiều màu, cần gấp | Chuyển nhiệt hoặc in phun | Không phải làm khung từng màu; khởi đầu nhanh |
| Vài trăm đến vài nghìn chiếc, logo một hai màu | In lụa | Chi phí khung chia đều cho nhiều áo; lớp mực phủ tốt |
| Nhiều màu áo, cùng một logo một màu | In lụa, đổi màu mực theo nền nếu cần | Một khung dùng cho nhiều màu áo |
| Logo có chi tiết rất nhỏ, chữ mảnh | Cân nhắc đơn giản hoá logo trước khi chọn cách in | Nét mảnh dễ bít lưới khi in lụa và dễ bong mép khi ép decal |
| Áo PE mỏng phát một lần | Hỏi kỹ xử lý bề mặt; cân nhắc in lên túi đựng thay vì lên áo | Mực khó bám, màng mỏng chịu nhiệt kém |
Một cách ít người nghĩ tới là in logo lên túi đựng hoặc thẻ treo kèm áo, còn áo để trơn hoặc chỉ in một dấu nhỏ. Với quà tặng, túi đựng có logo vẫn mang thông điệp, trong khi người nhận thoải mái mặc áo hơn. Ví dụ giả định: một đơn 300 áo PE phát ở hội chạy, in lên túi rẻ và bền hơn in lên áo.
Dù chọn cách nào, quyết định cuối cùng vẫn nên dựa trên mẫu thử thật chứ không dựa trên bảng. Bảng chỉ giúp bạn biết nên yêu cầu thử phương án nào trước.
Câu hỏi thường gặp
In logo lên áo mưa dùng một lần có đáng không?
Áo mưa dùng một lần bằng PE mỏng thường chỉ mặc một hai lần, mực bám kém nếu bề mặt không xử lý. Nếu mục đích là nhận diện tại một sự kiện ngắn thì có thể hợp; nếu muốn khách giữ lại dùng lâu thì áo bền hơn đáng tiền hơn, lại bớt rác nhựa.
In kỹ thuật số trực tiếp lên áo mưa có được không?
Có những máy in phun UV in được lên nhựa và vật liệu mềm, hợp với logo nhiều màu, số lượng ít. Độ bám và độ dẻo của mực khi gập vẫn là câu hỏi chính; hãy yêu cầu mẫu và chạy bài kiểm gập, dán băng keo như với in lụa.
Áo mưa màu đen in logo màu trắng có khó không?
Màu sáng in lên nền tối dễ bị chìm, xưởng thường phải in lớp lót trắng hoặc in hai lượt. Lớp mực dày hơn thì cứng hơn, dễ nứt khi gập hơn. Hãy xem mẫu thật ở ngoài trời, nơi áo sẽ được nhìn thấy.
Logo in chuyển nhiệt có giặt được không?
Áo mưa thường chỉ lau hoặc xả nước, ít khi giặt máy. Nước nóng, vắt mạnh và sấy nóng là những thứ làm decal bong nhanh nhất. Ghi rõ cách vệ sinh trên túi đựng giúp người dùng giữ logo lâu hơn.
Có nên in logo ở cả mặt trước và mặt sau?
In hai mặt tăng nhận diện nhưng tăng chi phí và số lần đặt áo vào bàn in. Với áo đi xe máy, mặt sau nhìn thấy nhiều nhất; mặt trước bị tay lái và đầu gối che. Nhiều đơn chỉ in lưng là đủ.
In trên áo trong suốt thì logo trông thế nào?
Trên nền trong suốt, mực in nhìn được từ cả hai mặt và màu thay đổi theo quần áo bên trong. Logo cần màu đặc, đậm, hoặc lớp lót trắng để rõ. Xem mẫu khi áo đang được mặc ngoài một chiếc áo tối màu.