Khi mưa ập xuống bất chợt, việc đầu tiên không phải là mặc áo mà là tấp vào một chỗ dừng an toàn: lề phải, có mái che, không phải lòng đường, không phải dưới gốc cây to hay cột điện. Sau đó mới tắt máy, gạt chân chống, rồi mặc theo thứ tự quần trước, áo sau, mũ trùm cuối cùng. Người đã quen làm việc này trong khoảng một phút.
Điều không bao giờ nên làm là vừa chạy vừa kéo áo mưa ra mặc, hoặc dừng đột ngột giữa làn đường để mặc. Phần lớn các tình huống nguy hiểm khi gặp mưa bất chợt xảy ra trong vài chục giây đầu tiên, khi mọi người cùng phanh, cùng tấp vào lề. Bài này chỉ cách làm cho gọn và an toàn trong khoảng thời gian đó.
Những gì dưới đây viết cho người đi xe máy trong đô thị và trên quốc lộ. Đi đường đèo, đường núi khi mưa lớn là chuyện khác hẳn: nguy cơ sạt lở, lũ quét không phải thứ áo mưa nào chống được, và lựa chọn đúng gần như luôn là hoãn chuyến.
Mấy chục giây đầu tiên: vì sao đó là lúc dễ va chạm nhất
Khi mưa ập xuống, nhiều người phản ứng giống nhau: phanh gấp, rẽ ngoặt vào lề tìm chỗ trú. Mặt đường vừa ướt lớp đầu tiên thường trơn hơn lúc đã mưa lâu, vì bụi, dầu mỡ đọng trên mặt đường trộn với nước thành một lớp nhờn. Phanh gấp trên lớp này rất dễ trượt bánh.
Cùng lúc, tầm nhìn giảm đột ngột: kính mũ bảo hiểm mờ, nước bắn vào mắt, đèn xe khác loá trên mặt đường ướt. Người lái xe ô tô bật gạt mưa, chưa kịp quen. Hàng chục xe máy cùng xi nhan vào lề, có người quên xi nhan. Đó là lý do việc tấp vào lề phải được làm từ từ, có tín hiệu, nhìn gương trước.
Hiểu được điều này giúp bạn bình tĩnh hơn: ướt thêm vài giây không sao, nhưng phanh gấp trên mặt đường vừa ướt thì có thể có chuyện. Giảm ga đều, bật xi nhan phải sớm, nhìn gương, rồi mới nhẹ nhàng đưa xe vào lề.
Chọn chỗ dừng: nên và không nên
Không phải chỗ nào có mái che cũng là chỗ dừng tốt. Bảng dưới đây giúp chọn nhanh.
| Nên dừng | Không nên dừng |
|---|---|
| Mái hiên cửa hàng, toà nhà, trạm xăng có mái chắc chắn | Dưới gốc cây to, nhất là khi có sấm sét |
| Lề phải, sát mép trong, xe không chắn lối đi | Giữa làn đường, sát dải phân cách, ngay sau khúc cua |
| Nơi có ánh sáng, xe khác dễ nhìn thấy | Dưới gầm cầu vượt sát làn xe chạy, chỗ tối khuất |
| Đoạn đường thẳng, nhìn được xa | Gần cột điện, trạm biến áp, biển quảng cáo lớn |
| Chỗ mặt đất cao, không đọng nước | Chỗ trũng, gần miệng cống, đoạn đã có nước chảy |
Gầm cầu vượt là chỗ trú quen thuộc nhưng nhiều khi nguy hiểm: xe máy đỗ tràn ra làn xe chạy, tầm nhìn tối, xe ô tô đi qua tạt nước. Nếu dừng ở đó, đỗ hẳn sát vào mép trong, không đứng ra phía làn đường.
Khi có sấm sét, ưu tiên toà nhà kín hoặc ô tô có mái kim loại đóng kín cửa. Mái hiên tôn hở, trạm chờ xe buýt, gốc cây không phải nơi trú sét an toàn.
Mặc trong khoảng một phút: thứ tự gọn nhất
Thứ tự dưới đây áp dụng cho áo mưa bộ. Với áo cánh dơi hay áo choàng, bỏ bước quần.
- Dừng hẳn, tắt máy, gạt chân chống giữa nếu có (vững hơn chân chống nghiêng), rút chìa khoá hoặc khoá cổ xe.
- Mở cốp, lấy cuộn áo. Đóng cốp lại ngay để mưa không hắt vào đồ bên trong.
- Mặc quần trước: ngồi lên yên xe nghiêng người hoặc tựa vào xe, luồn từng chân, gấu quần phủ ra ngoài giày.
- Mặc áo: nếu đang đội mũ bảo hiểm, không cần tháo; mặc áo, kéo khoá lên tới cổ.
- Trùm mũ áo lên mũ bảo hiểm hoặc để mũ áo ra sau tuỳ cách bạn quen (xem bài về mũ bảo hiểm với áo mưa).
- Nhét điện thoại, ví vào túi trong hoặc túi chống nước.
- Ngồi lên xe, nhìn hai bên xem vạt áo có rủ xuống bánh không, quay đầu thử nhìn gương. Bật đèn, xi nhan trái, nhìn gương rồi mới nhập làn.
Đừng bỏ bước cuối cùng chỉ vì vội. Một chiếc áo mặc xong mà vạt chạm bánh xe hay mũ che gương sẽ gây phiền phức lớn hơn nhiều so với ướt thêm vài giây.
Những việc không được làm khi gặp mưa bất chợt
Mỗi mục dưới đây là một tình huống hay gặp trên đường ngày mưa, và là nguyên nhân của không ít vụ va chạm.
- Vừa chạy vừa lấy áo, vừa chạy vừa mặc. Một tay rời tay lái, mắt nhìn xuống, áo bị gió thổi tung lên mặt.
- Dừng giữa làn đường để mặc áo. Xe phía sau trong mưa thường không nhìn thấy kịp để phanh.
- Phanh gấp để tấp vào lề. Mặt đường vừa ướt là lúc trơn nhất.
- Cầm ô bằng một tay để lái tiếp. Ô trên xe máy hứng gió rất mạnh và mất một tay điều khiển.
- Trùm áo lên đầu không mặc tay áo rồi chạy. Áo bay tung, che mặt, vạt quấn vào bánh.
- Chạy nhanh hơn để "về kịp trước khi mưa to". Tốc độ cao trên mặt đường ướt dần là rủi ro thật, còn cơn mưa thì không đợi ai.
Tất cả đều xuất phát từ một suy nghĩ: sợ ướt. Ướt thì về thay đồ được; trượt ngã hay va chạm thì hậu quả khác hẳn.
Khi nào nên trú hẳn thay vì mặc áo đi tiếp
Áo mưa giải quyết được chuyện ướt, không giải quyết được gió giật, sấm sét, ngập nước và tầm nhìn kém. Có những lúc lựa chọn đúng là trú hẳn. Khi có sấm chớp gần, tiếng sấm đến gần như ngay sau tia chớp, hãy vào toà nhà kín và đợi. Khi gió giật làm cây nghiêng, biển quảng cáo rung, cành cây gãy, không nên đi trên đường có nhiều cây to.
Khi mưa lớn tới mức không thấy rõ xe phía trước, hoặc đường bắt đầu ngập, cũng nên dừng. Nước ngập che ổ gà, nắp cống mở, và nước chảy mạnh có thể đẩy cả người lẫn xe. Đừng cố lội qua đoạn ngập không biết độ sâu, nhất là đoạn nước chảy xiết qua đường.
Mang theo điện thoại đã sạc, báo cho người nhà biết bạn đang trú ở đâu. Cơn mưa giông mùa hè thường không kéo dài; chờ thêm mười lăm, hai mươi phút có khi tiết kiệm được nhiều thời gian và rủi ro hơn là cố đi trong lúc mưa nặng hạt nhất.
Chuẩn bị trước để lần sau nhanh hơn
Tốc độ mặc áo phụ thuộc rất nhiều vào việc chuẩn bị. Áo được gấp cuộn sao cho mũ nằm ngoài cùng, để ở trên cùng trong cốp, là đã tiết kiệm được một nửa thời gian. Áo bộ thì cuộn quần riêng, áo riêng. Thử mặc ở nhà vài lần, kể cả khi đang đội mũ bảo hiểm, để tay quen.
Theo dõi dự báo thời tiết, nhất là mùa mưa giông buổi chiều ở miền Nam và mùa mưa bão miền Trung. Khi thấy mây đen kéo tới, gió đổi chiều, mát lạnh đột ngột, hãy tấp vào mặc trước khi mưa xuống. Mặc áo khi trời còn khô bao giờ cũng nhanh và an toàn hơn.
Để thêm một chiếc túi chống nước nhỏ cho điện thoại và giấy tờ, một chiếc khăn nhỏ để lau kính mũ. Những thứ này không chiếm chỗ mà giúp bạn không phải lục lọi khi đã dừng bên đường.
Người đi bộ gặp mưa bất chợt
Người đi bộ có nhiều lựa chọn chỗ trú hơn, nhưng vẫn có những nguyên tắc giống người đi xe. Không trú dưới gốc cây to khi có sấm sét. Không đứng sát mép đường nơi xe chạy qua tạt nước. Khi băng qua đường lúc mưa, nhìn kỹ hơn bình thường vì tài xế khó thấy người đi bộ, đặc biệt người mặc áo tối màu.
Áo mưa dùng một lần hoặc poncho mỏng gấp gọn trong túi xách là đồ dự phòng tiện cho người đi bộ. Chúng không bền nhưng đủ dùng cho một cơn mưa bất chợt. Dùng xong, nếu áo đã rách, bỏ vào thùng rác, không vứt bên đường.
Trẻ em đi bộ về nhà gặp mưa nên được dặn trước: tìm chỗ trú ở nơi có người lớn, không trú dưới cây to, không lội qua chỗ nước chảy, gọi điện cho bố mẹ nếu có điện thoại. Chi tiết về trẻ em được bàn trong chuyên mục áo mưa trẻ em.
Hai tình huống khó hơn: đang chở trẻ nhỏ, hoặc quên mang áo
Khi đang chở trẻ nhỏ. Chở trẻ khi mưa ập xuống đòi hỏi thêm vài bước. Việc tấp vào lề vẫn như trên, nhưng khi dừng, người lớn phải giữ xe vững trước rồi mới để trẻ xuống hoặc mặc áo cho trẻ. Không để trẻ tự trèo xuống xe đang dựng chân chống nghiêng trên nền trơn.
Mặc áo cho trẻ trước, người lớn sau. Trẻ mặc áo mưa riêng vừa người, mặt luôn để hở, mũ bảo hiểm đã cài quai. Không trùm trẻ vào trong vạt áo của người lớn đến mức che kín mặt; trẻ cần thở thoải mái, và người lớn cần nhìn thấy mặt con để biết con có ổn không. Sau đó người lớn mới mặc áo của mình.
Khi có sấm sét, mưa rất lớn, hay đường bắt đầu ngập, với trẻ nhỏ càng nên trú hẳn. Trẻ dễ lạnh hơn người lớn, và một cơn mưa giông thường qua nhanh. Mang theo một chiếc khăn khô và một áo mỏng dự phòng cho trẻ trong túi chống nước. Chi tiết về áo mưa cho trẻ ngồi sau xe được bàn ở chuyên mục áo mưa trẻ em.
Khi quên mang áo mưa. Ai cũng có ngày quên áo mưa. Lựa chọn đầu tiên vẫn là trú. Nhiều cửa hàng tiện lợi, quán nước, trạm xăng bán áo mưa mỏng dùng một lần; áo này đủ cho quãng ngắn nếu bạn chạy chậm và kẹp chặt vạt. Đừng chạy nhanh với áo mỏng vì gió dễ xé áo và thổi vạt vào bánh.
Không nên dùng túi nilon to trùm đầu, bao tải, tấm bạt thay áo mưa. Những thứ này không có tay áo, không cố định được vào người, bay rất mạnh khi xe chạy và có thể chụp lên mặt. Ít nhất, điện thoại và giấy tờ nên được bỏ vào túi nilon nhỏ buộc kín.
Nếu buộc phải đi tiếp mà không có áo, đi chậm, bật đèn, giữ khoảng cách xa hơn, và chấp nhận ướt. Tới nơi thì thay đồ khô càng sớm càng tốt. Sau lần đó, để thêm một chiếc áo dự phòng mỏng trong cốp; nó chiếm rất ít chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên dừng dưới gầm cầu vượt để mặc áo mưa không?
Có thể, nếu đỗ hẳn vào sát mép trong, không tràn ra làn xe chạy và có ánh sáng. Nhiều gầm cầu tối, xe máy đỗ tràn ra đường, rất dễ bị va. Nếu gầm cầu đông, tìm mái hiên cửa hàng hay trạm xăng gần đó thay vì cố chen vào.
Đang chạy mà mưa to, có nên chạy chậm tới chỗ trú hay dừng ngay?
Giảm tốc từ từ, bật xi nhan, nhìn gương rồi tấp vào chỗ an toàn gần nhất. Đừng dừng đột ngột ở chỗ không có lề. Nếu không thấy chỗ trú ngay, đi chậm, bật đèn, giữ khoảng cách cho tới khi có chỗ tấp vào được.
Có cần tháo mũ bảo hiểm khi mặc áo mưa không?
Thường không cần. Hầu hết áo mưa có mũ trùm đủ rộng để trùm lên mũ bảo hiểm, hoặc bạn để mũ áo ra sau. Tháo mũ ra rồi đội lại lúc vội dễ quên cài quai. Nếu tháo, nhớ cài quai trước khi chạy.
Gặp sấm sét khi đang đi xe máy thì làm gì?
Vào toà nhà kín hoặc nơi có kết cấu che chắn chắc chắn và đợi. Không trú dưới gốc cây to, cột điện, mái tôn hở, không đứng giữa bãi đất trống. Áo mưa không giúp gì trong việc chống sét. Đợi tới khi sấm chớp đã đi xa.
Mặc áo mưa xong mà kính mũ bảo hiểm bị mờ thì sao?
Hé kính một chút cho không khí lưu thông, lau bằng khăn mềm khô trước khi chạy. Hơi thở trong mũ kín làm kính đọng hơi nhanh hơn khi trời mưa lạnh. Nếu không nhìn rõ, đừng chạy cho tới khi lau được.
Áo mưa dùng một lần có đủ cho mưa bất chợt khi đi xe máy không?
Áo mỏng dùng một lần dễ rách khi gió mạnh và vạt nhẹ dễ bay vào bánh xe. Có thể dùng tạm cho quãng ngắn, chạy chậm, kẹp chặt vạt. Với người đi xe hằng ngày, một chiếc áo dày hơn để sẵn trong cốp an toàn hơn.