Bọc yên là tấm vỏ chống nước chụp lên yên xe máy, giữ yên khô khi xe đỗ ngoài trời mưa, để khi quay lại bạn không phải ngồi lên lớp mút ngấm nước. Áo trùm xe là tấm bạt lớn phủ cả xe, che mưa, nắng, bụi khi xe đỗ lâu. Hai món này chỉ dùng khi xe đứng yên; không bao giờ để chúng trên xe khi đang chạy, vì vạt bạt hay dây buộc có thể cuốn vào bánh xe.
Với người đi làm đỗ xe ngoài trời cả ngày, bọc yên gọn và nhanh là lựa chọn hợp lý. Áo trùm cả xe hợp với xe đỗ qua đêm ở sân, hẻm, hay đỗ nhiều ngày. Phần dưới nói cách chọn cỡ, chất liệu, cách buộc chắc khi có gió, và vì sao trùm sai cách lại làm xe hỏng nhanh hơn.
Nói ngắn gọn: bọc yên là để bạn ngồi khô, áo trùm là để chiếc xe bền hơn. Nếu bạn chỉ muốn tránh cảnh ngồi lên yên ướt sau giờ làm, đừng mua áo trùm cả xe; một chiếc bọc yên vừa dáng và một chiếc khăn lau trong cốp là đủ.
Vì sao yên xe ngấm nước lâu khô
Yên xe máy gồm lớp vỏ ngoài bằng da tổng hợp hoặc nhựa giả da, bên dưới là lớp mút xốp đặt trên đế nhựa. Lớp vỏ ngoài chống nước khi còn nguyên, nhưng đường may viền yên, chỗ vỏ bị nứt, rách hay mòn ở mép là đường cho nước thấm vào mút. Mút xốp hút nước như bọt biển và giữ nước rất lâu, nắng một hai ngày chưa chắc đã khô.
Hậu quả thấy rõ nhất là bạn ngồi lên yên trông khô mà quần vẫn ướt, vì nước bị ép từ mút ra. Lâu dần, mút ẩm có mùi, mốc, vỏ yên bong khỏi đế, và nước còn có thể nhỏ xuống cốp xe phía dưới — nơi nhiều người để giấy tờ, áo mưa.
Bọc yên giải quyết đúng chỗ này: nó che vỏ yên khỏi mưa trực tiếp trong lúc đỗ. Nếu vỏ yên đã nứt, rách, thì bọc yên chỉ là tạm; nên bọc lại yên hoặc thay vỏ ở cơ sở sửa xe. Việc sửa yên thuộc phần sửa xe; ở đây chỉ nói phụ kiện che.
Ngoài yên, những chỗ khác trên xe cũng ngấm nước khi đỗ dưới mưa: ổ khoá, công tắc trên tay lái, giỏ xe, cốp. Ổ khoá ướt lâu ngày có thể kẹt; đồng hồ điện tử bị đọng hơi bên trong mặt kính. Áo trùm cả xe che được những chỗ này, đó là lý do nó hợp với xe đỗ ngoài trời qua đêm.
Bọc yên và áo trùm xe: chọn món nào
Hai món giải quyết hai bài toán khác nhau. Nhiều người có cả hai.
| Bọc yên | Áo trùm cả xe | |
|---|---|---|
| Che gì | Chỉ yên | Cả xe: yên, đồng hồ, tay lái, thân xe |
| Thời gian trùm | Vài giờ đỗ ban ngày | Đỗ qua đêm, đỗ nhiều ngày |
| Thao tác | Chụp vào trong vài giây | Cần một hai phút, buộc dây |
| Cất | Gọn, để cốp | Cồng kềnh hơn, cần túi riêng |
| Rủi ro | Bị lấy mất nếu không có dây giữ | Gió lật, đọng ẩm dưới bạt, nóng khi trùm lúc máy còn nóng |
| Hợp với | Người đi làm đỗ ngoài trời | Nhà không có chỗ để xe trong nhà, xe ít đi |
Áo mưa cánh dơi cũ cũng hay được dùng trùm yên tạm thời. Cách này tiện nhưng tấm áo dễ bị gió thổi bay, che đèn và biển số nếu bạn quên tháo ra trước khi chạy. Nếu dùng, buộc gọn và nhớ tháo hết trước khi lên xe.
Ở bãi giữ xe có mái che, cả hai món đều không cần. Ở bãi ngoài trời có người trông, hỏi trước họ có cho trùm bạt không, vì bạt có thể làm họ khó kiểm vé và biển số.
Chất liệu áo trùm xe
Áo trùm xe trên thị trường làm từ nhiều chất liệu. Mỗi loại có điểm mạnh và yếu riêng khi gặp mưa nắng Việt Nam.
| Chất liệu | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Nhựa PVC hoặc PE mỏng | Rẻ, chống nước tốt khi còn mới | Không thoát hơi, giòn nứt dưới nắng, dễ rách khi gió |
| Vải dù phủ PU | Nhẹ, gấp gọn, bền hơn nhựa mỏng | Lớp phủ bong theo thời gian, nhất là khi cất ẩm |
| Vải tráng bạc một mặt | Phản xạ nắng, giữ xe mát hơn khi đỗ ngoài nắng | Lớp tráng bong tróc sau nhiều lần gấp |
| Vải nhiều lớp có lớp thoáng khí | Giảm đọng ẩm dưới bạt, bền | Nặng, cồng kềnh, giá cao hơn |
Nếu chủ yếu đỗ ngoài trời nắng, mặt tráng bạc hay màu sáng giúp giảm nóng cho yên, đồng hồ, nhựa xe. Nếu chủ yếu đỗ qua đêm trong sân ẩm, loại thoáng khí hoặc có lỗ thông hơi giảm nguy cơ đọng ẩm. Áo trùm rẻ nhất thường chỉ chịu được một mùa.
Chọn bọc yên
Vừa với dáng yên. Yên xe tay ga dài và rộng, yên xe số hẹp, xe có tựa lưng sau cần bọc khác. Bọc yên quá rộng bị gió thổi tung; quá chật thì khó chụp và nhanh rách.
Chun hoặc dây rút quanh mép. Ôm sát dưới viền yên để nước không chảy vào giữa bọc và yên.
Mặt trong không trơn trượt. Một số bọc yên có lớp lót nhám chống trượt, giữ bọc không xê dịch khi gió.
Chất liệu. Vải dù phủ PU nhẹ, gọn; nhựa PVC dày chắc nhưng dễ nứt ở nếp gập. Bọc yên đặt dưới nắng nhiều nên cần chịu được tia UV; loại mỏng giòn sau một mùa.
Có dây hoặc móc giữ. Một sợi dây nhỏ móc vào khung xe giúp bọc yên không bị gió thổi bay hoặc bị lấy đi dễ dàng.
Màu. Màu sáng hấp thụ ít nhiệt hơn màu tối dưới nắng; khi tháo ra, yên đỡ nóng.
Chỗ cất ngay trên xe. Bọc yên gấp được cỡ bàn tay, cho vào túi nhỏ cố định trong cốp hoặc treo ở móc. Bọc yên để ở nhà thì không giúp được gì vào buổi chiều mưa bất chợt.
Trùm áo trùm cả xe đúng cách
Áo trùm xe dùng sai cách có thể làm xe nóng, ẩm, thậm chí đổ xe khi có gió. Thứ tự gợi ý:
- Để máy và ống xả nguội hẳn trước khi trùm. Bạt phủ lên ống xả còn nóng có thể chảy, cháy sém, và trong trường hợp xấu gây cháy.
- Gập gương vào nếu xe cho phép, để bạt không bị căng rách ở gương.
- Trùm từ đầu xe ra sau, kéo đều hai bên, để mép bạt cách mặt đất một khoảng nhỏ cho không khí lưu thông.
- Buộc dây hoặc móc khoá dưới gầm xe, đặc biệt ở vị trí giữa thân; nhiều áo trùm có lỗ cho khoá đĩa đi qua.
- Kiểm xe đứng chắc trên chân chống giữa nếu có; gió thổi vào tấm bạt lớn có thể làm xe đứng chân chống nghiêng bị đổ.
- Khi tháo, gỡ dây trước, cuộn bạt từ sau ra trước, giũ nước, để bạt khô rồi mới gấp cất.
Trước khi lên xe, đi một vòng kiểm không còn dây buộc, móc, bạt nào vướng trên xe. Đó là thói quen đơn giản ngăn được những cú ngã vô lý.
Trùm xe không đúng lúc làm xe hỏng nhanh hơn
Một hiểu lầm phổ biến là cứ trùm kín thì xe được bảo vệ. Thực ra, tấm bạt không thoáng khí trùm kín xe đang ướt sẽ nhốt hơi ẩm lại bên dưới. Ban ngày nắng chiếu, hơi nước bốc lên, ban đêm nguội đi, đọng lại trên kim loại, ốc vít, giắc điện. Lặp lại nhiều ngày, gỉ sét và mốc xuất hiện nhanh hơn so với để xe ngoài trời thoáng. Yên xe dưới bạt kín cũng có thể mốc lốm đốm, nhất là khi vỏ yên đã ẩm từ trước.
Vì vậy, nếu xe vừa đi mưa về, lau sơ cho ráo nước ở yên, đồng hồ, khu vực ổ khoá rồi mới trùm, hoặc để xe khô thoáng một lúc. Áo trùm loại có lỗ thông hơi, hoặc chất liệu thoáng khí một phần, giảm được hiện tượng đọng ẩm. Mép bạt không nên kéo sát mặt đất ẩm.
Trong mùa nồm, độ ẩm cao kéo dài, xe đỗ trong nhà có thể đọng nước trên thân dù không đi mưa. Lúc này trùm kín không giúp được nhiều; nơi để xe thoáng và khô mới quan trọng. Chống nồm trong nhà nói chung thuộc trang chuyên về kiểm soát ẩm mốc.
Đỗ xe ngoài trời ngày mưa bão
Khi có dự báo gió mạnh, mưa bão, áo trùm xe trở thành cánh buồm lớn. Xe đỗ ngoài trời có trùm bạt dễ bị gió lật hơn xe không trùm. Trong những ngày này, ưu tiên đưa xe vào chỗ khuất gió, trong nhà, nhà xe có mái chắc, hoặc tháo áo trùm ra và dựng xe ở chỗ ít gió nhất.
Nếu không có chỗ khuất, dựng xe sát tường ở phía khuất gió, quay đầu xe theo hướng gió để giảm diện tích hứng gió, khoá bánh để xe không bị đẩy trôi. Không đỗ xe dưới cây lớn, biển quảng cáo, mái tôn lỏng lẻo khi có gió mạnh. Không để xe ở chỗ trũng có thể ngập; xe máy ngâm nước đến ống xả, động cơ, bộ phận điện thì cần kiểm tra ở cơ sở sửa xe trước khi nổ máy, không cố khởi động.
Với xe máy điện, việc ngâm nước và sạc sau khi ngập có những rủi ro riêng về pin và điện. Trang chuyên về xe máy có bài về xe điện đi mưa, lội nước; ở đây chỉ nhắc: xe điện bị ngập, đừng cắm sạc, mang đến nơi kiểm tra.
Cất và giữ bọc yên, áo trùm bền
Hai món này ở ngoài trời, chịu cả nắng lẫn mưa, nên hỏng nhanh nếu không chăm:
- Phơi khô trước khi gấp; bạt gấp ướt cất trong cốp sẽ mốc và làm ẩm giấy tờ trong cốp.
- Rửa bụi, phân chim, nhựa cây bằng nước và xà phòng nhẹ.
- Không gập nhọn ở cùng một chỗ; cuộn lỏng.
- Kiểm dây buộc, khoen, chun; thay khi giãn hoặc đứt.
- Vá lỗ nhỏ bằng miếng vá vải dù hoặc băng keo chuyên dụng cho bạt.
- Thay khi lớp phủ bong, bạt giòn nứt do nắng.
Áo trùm xe dùng hằng ngày phơi nắng nhiều nên hỏng chủ yếu vì tia UV: bạt bạc màu, giòn, nứt ở nếp gấp rồi rách khi gió kéo. Khi thấy bạt nứt chân chim, bắt đầu tính chuyện thay, đừng đợi đến hôm gió to bạt rách toạc ra.
Đừng cất bọc yên ướt chung với áo mưa và giấy tờ trong cốp. Một túi nhỏ riêng cho đồ ướt là cách gọn nhất để cốp xe khô suốt mùa mưa.
Câu hỏi thường gặp
Có nên trùm áo trùm xe mỗi ngày khi đỗ ở chỗ làm không?
Thường không cần. Đỗ ban ngày vài giờ, bọc yên là đủ và nhanh. Áo trùm cả xe hợp với đỗ qua đêm hoặc nhiều ngày. Trùm cả xe mỗi ngày mất thời gian và dễ gây đọng ẩm nếu xe đang ướt.
Yên xe đã ướt thấm vào mút thì làm khô thế nào?
Để xe nơi thoáng, có nắng nhẹ, mở cốp cho thoáng phía dưới. Ấn khăn khô lên mặt yên để hút bớt nước. Nếu yên thường xuyên ngấm nước, vỏ yên có thể đã nứt ở đường may; nên kiểm và bọc lại ở cơ sở sửa xe.
Áo trùm xe có chống trộm không?
Áo trùm làm xe kín đáo hơn, nhưng không phải là thiết bị chống trộm. Dùng khoá xe phù hợp và đỗ xe nơi có người trông giữ hoặc an toàn. Các loại khoá xe thuộc trang chuyên về xe máy.
Có nên trùm xe khi máy còn nóng không?
Không nên. Ống xả và động cơ còn nóng có thể làm bạt chảy, cháy sém, và trong trường hợp xấu gây cháy. Chờ máy nguội hẳn rồi mới trùm, nhất là với áo trùm bằng nhựa.
Bọc yên có làm yên bị nóng hơn dưới nắng không?
Bọc yên màu sáng thường giúp yên đỡ nóng vì che nắng trực tiếp. Bọc yên màu tối có thể hấp nhiệt, nhưng khi tháo ra, yên bên dưới thường vẫn mát hơn so với yên phơi nắng trực tiếp.
Dùng áo mưa cũ trùm yên có được không?
Được, như một cách tạm. Nhưng tấm áo dễ bị gió thổi, che đèn và biển số nếu quên tháo. Nhớ gỡ hết trước khi chạy, không để vạt áo hay dây thòng xuống gần bánh xe.