Người làm bảo vệ, trực cổng, trông giữ xe cần một chiếc áo mưa mặc được nhiều giờ, ra vào chốt liên tục mà không phải cởi mặc, có phản quang rõ để hướng dẫn xe ban đêm, và có chỗ giữ khô bộ đàm, đèn pin, sổ trực. Hai cấu hình hay gặp là áo choàng dài qua gối kèm quần mưa, hoặc bộ áo quần rời có áo khoác dài. Cả hai đều tốt hơn áo cánh dơi hay poncho, vốn được thiết kế cho người ngồi xe.
Khác với shipper hay công nhân, người trực cổng ít vận động mạnh nhưng đứng lâu và đứng gần dòng xe ra vào. Mưa đêm, đèn xe loá, mặt đường ướt khiến tài xế khó thấy người đứng hướng dẫn. Vì vậy bài này dành nhiều chỗ cho chuyện được nhìn thấy và chỗ trú an toàn, không chỉ chuyện khô ráo.
Đặc thù của việc trực ngoài trời trong mưa
Một ca trực có thể kéo dài tám đến mười hai tiếng. Phần lớn thời gian người bảo vệ ngồi trong chốt, nhưng cứ mỗi lần có xe vào, có khách hỏi, có sự việc cần kiểm tra là phải bước ra. Nếu mỗi lần bước ra phải mặc áo mưa từ đầu, sẽ có những lúc người trực bỏ qua áo vì "ra một chút thôi" rồi ướt cả ca. Chiếc áo phù hợp là chiếc mặc vào hay khoác lên được trong vài giây, hoặc mặc sẵn cả ca mà ngồi trong chốt vẫn không quá bí.
Người trực còn mang theo đồ nghề: bộ đàm ở vai hoặc thắt lưng, đèn pin, gậy chỉ đường phát sáng, còi, sổ trực hoặc thiết bị quét thẻ. Những thứ này phải giữ khô và phải lấy ra được nhanh. Áo mưa che hết đồ nghề vào trong thì đồ khô nhưng không lấy được; để ngoài thì đồ ướt. Thiết kế túi và cách đeo đồ quyết định sự tiện lợi hơn là chất liệu.
Cuối cùng, người trực đứng ở vị trí giao cắt: cổng ra vào, lối xuống hầm, barie bãi xe. Đó là nơi xe chuyển hướng, lùi, tài xế tập trung vào đường hơn là người. Mưa và đêm làm tình huống này nguy hiểm hơn. Áo mưa vì vậy cũng là một phần của an toàn khi làm việc gần xe.
Áo choàng dài hay bộ áo quần rời cho người trực
Cả hai đều dùng được; lựa chọn phụ thuộc vào kiểu chốt, mức đi lại và thói quen của đơn vị. Bảng dưới so theo những việc người trực làm nhiều nhất.
| Tiêu chí | Áo choàng dài qua gối | Bộ áo quần rời |
|---|---|---|
| Khoác vào khi bước ra nhanh | Rất nhanh, khoác như áo khoác | Áo nhanh, quần chậm |
| Che chân khi đứng lâu | Che đến gối, phần dưới vẫn ướt nếu mưa tạt | Che kín cả chân |
| Đi lại, leo cầu thang, kiểm tra quanh khu vực | Vạt dài vướng khi bước nhanh, leo bậc | Thuận tiện |
| Ngồi trong chốt khi mặc sẵn | Ngồi được, vạt có thể vén | Ngồi được nhưng bí hơn |
| Đeo bộ đàm, dụng cụ | Đeo bên ngoài, áo choàng che bớt | Đeo ngoài áo khoác |
| Hình thức | Gọn, đứng đắn khi đón khách | Kiểu làm việc |
Nhiều đơn vị chọn áo choàng dài cho vị trí đứng cổng chính, nơi cần hình thức gọn và chủ yếu đứng tại chỗ, còn bộ áo quần rời cho vị trí tuần tra, bãi xe rộng. Nếu chỉ có một loại, bộ rời kèm áo khoác dài qua hông là lựa chọn dung hoà: quần mặc sẵn cả ca, áo khoác vào khi cần.
Giữ đồ nghề khô mà vẫn lấy ra được nhanh
Bộ đàm. Phần lớn bộ đàm chịu được mưa ở mức nhất định, nhưng không phải tất cả, và khả năng đó giảm dần khi gioăng cao su lão hoá. Một túi chống nước trong suốt cho bộ đàm, hoặc micro rời kẹp vai để thân máy nằm trong túi trong của áo, giúp vừa khô vừa nói được. Kiểm tra trong hướng dẫn của thiết bị mức chịu nước, không mặc định là chịu được mưa to.
Đèn pin và gậy chỉ đường phát sáng. Đặt ở túi ngoài có nắp hoặc móc bên hông, vì cần lấy ra trong tích tắc. Đèn và gậy phát sáng thường chịu nước tốt hơn bộ đàm, nhưng cần kiểm pin trước ca mưa.
Sổ trực, giấy tờ. Để trong túi nhựa có khoá kéo hoặc bìa nhựa kín, ghi chép trong chốt chứ không ngoài mưa. Mực bút bi thường ít lem hơn bút dạ khi giấy ẩm.
Điện thoại. Túi trong ở ngực áo, có nắp. Không để điện thoại trong túi quần mưa vì nước thường đọng ở đáy túi ngoài.
Còi. Đeo dây ngoài áo, vì còi cần thổi ngay. Còi nhựa không bị gỉ, phù hợp hơn còi kim loại khi trực mưa nhiều.
Hướng dẫn xe trong mưa đêm: được nhìn thấy và đứng đúng chỗ
Trong mưa đêm, tài xế nhìn qua kính chắn gió có nước, cần gạt và ánh đèn phản chiếu trên mặt đường. Một người mặc áo mưa tối màu đứng ở cổng gần như không được nhận ra cho đến khi rất gần. Áo mưa cho người trực nên có dải phản quang vòng thân, vòng tay, vì người hướng dẫn xe dùng tay ra hiệu; dải trên tay giúp tài xế thấy rõ hướng chỉ. Gậy chỉ đường phát sáng bổ sung cho phản quang, không thay thế.
Vị trí đứng quan trọng không kém chiếc áo. Không đứng ngay sau xe đang lùi, không đứng giữa xe và tường, không đứng trong điểm mù hai bên đuôi xe tải. Khi hướng dẫn xe lùi, đứng chéo phía sau ở bên phía người lái nhìn thấy qua gương, giữ khoảng cách đủ để lùi lại nếu xe trượt trên nền ướt.
Mũ trùm áo mưa phải không che tầm nhìn hai bên, vì người trực cần nghe và thấy xe từ nhiều hướng. Mũ trùm kín tai còn làm khó nghe còi xe và tiếng động cơ. Nhiều người trực chọn mũ có vành che mưa kết hợp áo không mũ trùm, hoặc mũ trùm có chỉnh ở gáy kéo về phía sau khi hướng dẫn xe.
Nền ướt ở lối xuống hầm, dốc ra vào thường trơn hơn đường, nhất là chỗ có vạch sơn, nắp cống kim loại. Người trực đi ủng đế bám tốt, bước chậm, không chạy theo xe.
Chốt trực và chỗ trú: chuyện ít ai nghĩ tới cho đến khi có sét
Chốt bảo vệ thường là một ki ốt nhỏ, có khi bằng tôn hoặc khung kim loại, đặt riêng giữa bãi trống hay cổng. Nó che mưa tốt, nhưng không phải lúc nào cũng là nơi trú sét an toàn, nhất là chốt nhỏ không có hệ thống chống sét và tiếp địa đúng. Đơn vị nên có quy định rõ: khi có giông sét mạnh, người trực vào toà nhà chính hoặc vị trí trú an toàn đã được chỉ định, và có cách giám sát cổng từ trong (camera, cửa sổ) nếu có.
Trong chốt nên có móc treo áo mưa ướt cách xa ổ điện, tấm lót sàn chống trơn, khăn khô. Áo mưa ướt treo ngay cạnh ổ cắm, quạt sưởi hay đèn sưởi là nguy cơ chập điện và cháy. Nước nhỏ giọt từ áo xuống sàn làm sàn chốt trơn, dễ ngã khi vội bước ra.
Ánh sáng trong chốt cũng ảnh hưởng: ngồi trong chốt sáng đèn nhìn ra ngoài tối mưa thì mắt khó thích nghi khi bước ra. Một số đơn vị dùng đèn trong chốt dịu hơn ban đêm để mắt người trực không bị loá khi ra ngoài.
Khi ngập: cổng, hầm xe, bãi trũng có thể ngập nhanh trong mưa lớn. Người trực không lội vào hầm ngập hay chỗ nước chảy xiết để giữ xe; báo người phụ trách, ngắt điện khu vực ngập theo quy trình của toà nhà nếu được phân công và được huấn luyện.
Ca đêm mưa lạnh: giữ ấm và luân phiên
Ca đêm mùa mưa, nhất là ở miền Bắc và Tây Nguyên, có thể lạnh hơn cảm giác ban đầu. Ngồi yên trong chốt nhiều giờ, cơ thể sinh nhiệt ít, quần áo hơi ẩm từ lần ra ngoài trước càng làm lạnh. Người trực nên có một lớp áo giữ ấm khô để thay, và treo áo mưa ra ngoài khi ngồi trong chốt thay vì ngồi mặc nguyên chiếc áo đọng hơi nước.
Đơn vị có nhiều người trực nên cấp mỗi người một áo riêng, không dùng chung một chiếc treo sẵn ở chốt. Áo dùng chung thường không bao giờ khô, có mùi, và không vừa ai. Nếu buộc phải dùng chung, có ít nhất hai chiếc luân phiên và quy định ai bàn giao ca thì treo áo đúng chỗ phơi.
Luân phiên vị trí đứng ngoài trời và vị trí trong nhà trong ca mưa dài giúp người trực không phải ở ngoài liên tục nhiều giờ. Đây là việc của người phân ca, không phải của chiếc áo, nhưng nó quyết định chiếc áo phải chịu được bao lâu.
Người trực có dấu hiệu run lạnh kéo dài, tê cóng tay chân, lơ mơ cần được thay ca, đưa vào chỗ ấm, thay đồ khô. Nếu không cải thiện, liên hệ cơ sở y tế. Người lớn tuổi, người có bệnh nền làm ca đêm mưa cần được để ý hơn.
Chất liệu và size cho người đứng trực nhiều giờ
Người trực đứng yên lâu nên khác với người lao động nặng: ít đổ mồ hôi do vận động nhưng hơi ẩm vẫn tích lại sau nhiều giờ, nhất là mùa mưa nóng ở phía Nam. Áo nhựa PVC dày kín nước tuyệt đối nhưng mặc ba bốn tiếng liền sẽ thấy mặt trong đọng nước. Vải dù hoặc vải polyester phủ chống thấm có lớp lót lưới thoáng hơn, nhẹ hơn khi khoác vào cởi ra nhiều lần trong ca. Với vị trí chủ yếu ngồi trong chốt, chỉ ra ngoài từng đợt ngắn, áo nhựa dày vẫn dùng tốt; với vị trí đứng ngoài nhiều giờ, áo thoáng hơn đáng giá hơn.
Size nên rộng hơn quần áo thường một chút để mặc ngoài đồng phục và áo giữ ấm, nhưng không quá rộng đến mức tay áo che bàn tay, vạt quét đất. Thử áo khi đang mặc đồng phục và đeo đủ thắt lưng, bộ đàm, để biết áo có che được đồ nghề không và có kéo khoá được không.
Màu áo thường theo quy định của đơn vị. Nếu đơn vị chọn màu tối cho đồng bộ với đồng phục, phần phản quang càng phải rộng và rõ. Đơn vị cung cấp dịch vụ bảo vệ có thể có yêu cầu riêng về hình thức áo mưa; quy định về trang phục, phù hiệu của lực lượng bảo vệ, nếu có, cần kiểm theo văn bản hiện hành.
Một chi tiết nhỏ nhưng hữu ích là túi xẻ hông: khe mở ở hai bên áo cho phép thò tay vào túi quần đồng phục hoặc lấy chìa khoá, thẻ từ ở thắt lưng mà không phải mở cả áo. Khe này cần có nắp che để mưa không lọt vào.
Câu hỏi thường gặp
Bảo vệ nên mặc áo choàng dài hay bộ quần áo mưa?
Áo choàng dài khoác nhanh, gọn, hợp với vị trí đứng cổng. Bộ quần áo rời che kín chân, thuận khi đi tuần tra, leo cầu thang. Nếu chỉ chọn một, bộ rời với áo khoác dài qua hông là cách dung hoà phổ biến.
Bộ đàm có chịu được mưa không?
Tuỳ thiết bị và tình trạng gioăng. Đừng mặc định là chịu được mưa to. Dùng túi chống nước trong suốt hoặc micro rời kẹp vai để thân máy nằm trong túi áo, và đọc hướng dẫn của thiết bị về mức chịu nước.
Khi có sấm sét, người trực có nên ở lại chốt không?
Chốt nhỏ bằng tôn hoặc khung kim loại đứng riêng không phải lúc nào cũng an toàn khi có sét. Đơn vị nên chỉ định nơi trú trong toà nhà chính và có cách giám sát cổng từ đó. Làm theo quy định an toàn của đơn vị.
Áo mưa bảo vệ cần phản quang ở đâu?
Vòng thân, vòng tay và vai. Người trực dùng tay ra hiệu cho xe, nên phản quang trên ống tay giúp tài xế thấy hướng chỉ trong mưa đêm. Gậy chỉ đường phát sáng là thứ bổ sung, không thay phản quang.
Có nên dùng chung áo mưa giữa các ca trực?
Không nên. Áo dùng chung khó khô, có mùi và không vừa ai. Mỗi người một áo là tốt nhất; nếu phải dùng chung thì có ít nhất hai chiếc luân phiên và quy định chỗ phơi khi bàn giao ca.