Với hầu hết người đi xe máy, cách mặc ít rủi ro nhất là đội mũ bảo hiểm và cài quai trước, rồi trùm mũ áo mưa ra ngoài mũ bảo hiểm, chỉnh dây mũ áo vừa khít để khi quay đầu nhìn gương, mũ áo quay theo. Không bao giờ đội mũ bảo hiểm lên trên mũ trùm áo mưa: lớp nhựa trơn giữa đầu và mũ bảo hiểm làm mũ xê dịch, quai không giữ chắc, và mép mũ áo dễ sụp xuống che mắt.
Nếu mũ trùm áo không đủ rộng để trùm qua mũ bảo hiểm, cách thay thế an toàn là để mũ áo ra sau lưng, chấp nhận ướt cổ một chút, hoặc dùng khăn hay cổ áo chống nước. Bài này đi sâu từng chi tiết: quai mũ, kính, mũ nửa đầu và mũ cả hàm, và cách giữ cổ khô mà không đánh đổi tầm nhìn. Phần chọn mũ bảo hiểm thuộc về chuyên mục xe máy; ở đây chỉ bàn cách phối với áo mưa.
Điều cần nhớ xuyên suốt: mũ bảo hiểm là thứ bảo vệ tính mạng, áo mưa chỉ là thứ giữ cho bạn khô. Khi hai thứ xung đột, ví dụ mũ áo làm quai mũ lỏng hay che mắt, ưu tiên luôn thuộc về mũ bảo hiểm và tầm nhìn.
Ba cách đội và vì sao chọn cách đầu tiên
So sánh ba cách người đi xe máy thường làm khi mặc áo mưa có mũ trùm.
| Cách đội | Ưu điểm | Rủi ro |
|---|---|---|
| Mũ bảo hiểm trước, mũ áo trùm ra ngoài | Mũ bảo hiểm tiếp xúc trực tiếp với đầu, quai cài chắc; nước chảy ra ngoài | Cần mũ áo đủ rộng; phải chỉnh dây để mũ áo không bay |
| Mũ áo trước, mũ bảo hiểm đội lên trên | Cổ và tai rất kín | Mũ bảo hiểm trượt trên lớp nhựa, quai khó chặt; mép mũ áo sụp che mắt; quay đầu khó |
| Mũ bảo hiểm, mũ áo để ra sau lưng | Tầm nhìn và thính giác tốt nhất | Nước chảy vào cổ, ướt vai áo trong |
Cách thứ hai trông kín đáo nhưng là cách nhiều rủi ro nhất. Mũ bảo hiểm được thiết kế để ôm sát đầu; khi có một lớp nhựa trơn ở giữa, mũ có thể xoay lệch khi va chạm. Thêm vào đó, mép mũ áo bị mũ bảo hiểm ép xuống trán, che mất tầm nhìn phía trên và hai bên.
Quai mũ bảo hiểm: cài trước, cài chặt, đừng kẹp áo vào quai
Ngày mưa, nhiều người tháo mũ bảo hiểm ra để mặc áo rồi đội lại vội vàng, quên cài quai hoặc cài lỏng. Quai mũ không cài chặt thì mũ gần như không còn tác dụng bảo vệ khi ngã. Nếu có thể, mặc áo mà không cần tháo mũ; nếu đã tháo, cài quai và kéo thử mũ về phía trước, phía sau để chắc mũ không trượt khỏi đầu.
Quai mũ phải nằm sát dưới cằm, không kẹp vào cổ áo mưa hay dây rút mũ áo. Khi quai kẹp lẫn với cổ áo, kéo khoá áo lên có thể làm quai lỏng ra, hoặc ngược lại quai bị kéo lệch về một bên. Cài quai trước, kéo khoá áo sau, cổ áo nằm ngoài quai.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: dây rút mũ áo mưa. Nếu dây quá dài, đầu dây lủng lẳng có thể bay vào mặt hoặc quấn vào quai mũ. Rút vừa đủ rồi buộc gọn hoặc nhét đầu dây vào trong. Với áo cho trẻ em, chi tiết này còn quan trọng hơn và được bàn riêng ở chuyên mục trẻ em.
Mũ nửa đầu, mũ ba phần tư và mũ cả hàm: phối với áo mưa khác nhau thế nào
Mũ nửa đầu. Nhỏ gọn, hầu hết mũ trùm áo mưa trùm qua được. Nhược điểm là tai, gáy lộ ra nên nước mưa chảy vào cổ nhiều. Trùm mũ áo ra ngoài và rút dây vừa phải là cách che được gáy.
Mũ ba phần tư. Che tai và gáy, có hoặc không có kính. Mũ trùm áo phải đủ sâu để trùm hết phần gáy của mũ, nếu không mũ áo sẽ bị đẩy lệch ra sau. Thử trùm trước khi mua áo.
Mũ cả hàm. Kín nhất, nước khó vào mặt và cổ. Thường không cần trùm mũ áo; để mũ áo ra sau hoặc gấp gọn trong cổ áo là đủ. Kéo khoá áo cao lên cổ để nước không chảy theo gáy vào trong.
Mũ có kính. Kính giúp nước không tạt vào mắt, nhưng ngày mưa dễ đọng hơi bên trong. Mũ áo trùm ngoài không được che mất mép kính hoặc đè kính xuống. Chỉnh mép mũ áo nằm phía trên mép kính.
Giữ tầm nhìn hai bên khi quay đầu
Tầm nhìn khi đi mưa đã bị thu hẹp bởi nước mưa, đèn loá và kính mờ. Mũ áo mưa không được thu hẹp thêm. Thử ngay khi vừa mặc xong: ngồi trên xe, quay đầu sang trái, sang phải như đang nhìn gương chiếu hậu, rồi ngoái ra sau qua vai. Nếu khi quay đầu bạn chỉ thấy mặt trong của mũ áo, mũ áo đang không xoay theo đầu.
Nguyên nhân thường là mũ áo quá rộng so với mũ bảo hiểm, hoặc dây rút mũ áo chưa rút. Rút dây phía trước mặt cho mũ áo ôm sát mũ bảo hiểm, nhưng không rút tới mức mép mũ áo co lại che mắt. Nếu áo có dây chỉnh phía sau gáy, dùng dây đó để thu độ sâu mũ áo.
Một số mũ áo có phần lưỡi trai cứng nhô ra phía trước để che mưa cho mắt. Phần này hữu ích khi đi bộ nhưng khi đội ngoài mũ bảo hiểm có thể nhô quá xa, che tầm nhìn phía trên, ví dụ khi cần nhìn đèn tín hiệu. Nếu lưỡi trai che tầm nhìn, gấp nó lên hoặc để mũ áo ra sau.
Chống nước chảy vào cổ mà vẫn nghe được tiếng còi
Lý do lớn nhất khiến người ta muốn trùm mũ áo kín là sợ nước chảy vào cổ. Có vài cách giải quyết chuyện này mà không phải đánh đổi tầm nhìn. Kéo khoá áo lên hết và cài khuy cổ, để cổ áo đứng sát cổ. Nếu áo có cổ đứng cao, nước chảy từ mũ bảo hiểm xuống sẽ rơi ra ngoài cổ áo thay vì vào trong.
Một chiếc khăn ống mỏng hoặc khăn chống nước quàng cổ, đặt bên trong cổ áo mưa, hút bớt nước lọt qua và giữ ấm cổ. Khăn phải được nhét gọn vào trong, không có đầu khăn bay lòng thòng; khăn bay có thể quấn vào bánh xe hoặc che mặt.
Với mũ nửa đầu, nước chảy từ mép sau mũ xuống gáy là đường chính. Trùm mũ áo ra ngoài mũ bảo hiểm và rút dây vừa phải là cách hiệu quả nhất để chặn đường này. Nếu không trùm được, cổ áo đứng và khăn là cách thay thế tốt.
Mũ trùm áo mưa, nhất là loại nhựa dày, khi trùm kín tai sẽ tạo tiếng sột soạt liên tục khi gió thổi, át tiếng còi xe và tiếng động xung quanh. Kết hợp với tiếng mưa rơi trên mũ, người lái có thể không nghe thấy xe phía sau xin vượt hay tiếng còi cảnh báo.
Đây là một lý do nữa để mũ áo ôm sát mũ bảo hiểm thay vì phồng to: mũ áo phồng nhận gió nhiều, kêu nhiều. Một số mũ áo có phần tai làm bằng lưới hoặc vật liệu mỏng hơn để giảm tiếng ồn; đó là chi tiết đáng xem khi mua.
Ngoài ra, đừng đeo tai nghe khi đi xe trong mưa. Nghe đã khó hơn ngày thường, tai nghe làm mất thêm một kênh thông tin quan trọng. Khi khó nghe, càng phải nhìn gương thường xuyên hơn, đặc biệt trước khi chuyển làn hoặc rẽ.
Kính mũ bảo hiểm và kính mắt ngày mưa
Người đeo kính cận đi mưa gặp hai lớp kính có thể đọng hơi: kính mắt và kính mũ. Hé kính mũ một chút cho không khí lưu thông giúp giảm đọng hơi bên trong, nhưng hé quá thì nước tạt vào. Tìm khe hở vừa đủ khi đang chạy chậm.
Khăn lau mềm, khô để trong túi chống nước, dừng xe lại để lau, không lau khi đang chạy. Nếu kính bị mờ tới mức không thấy rõ, dừng ở nơi an toàn và đợi, không cố chạy. Một số người dùng sản phẩm chống đọng hơi cho kính; nếu dùng, đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì và thử ở nhà trước, vì có loại không hợp với lớp phủ của kính mắt.
Ban đêm, kính mũ dính nước làm đèn xe phía trước loá thành nhiều vệt. Đi chậm hơn ban ngày, nhìn vào mép phải đường thay vì nhìn thẳng vào đèn xe ngược chiều. Đây là lúc mũ áo mưa không được che thêm bất kỳ phần nào của tầm nhìn.
Thử mũ trùm khi mua áo: mang theo mũ bảo hiểm
Phần lớn rắc rối giữa mũ bảo hiểm và mũ áo mưa có thể tránh từ lúc mua áo. Mang theo chiếc mũ bảo hiểm bạn hay đội khi đi mua áo mưa, hoặc nếu mua online thì hỏi người bán độ sâu và chu vi mũ trùm, rồi so với mũ của mình bằng thước dây. Mũ ba phần tư và mũ cả hàm lớn hơn mũ nửa đầu khá nhiều; mũ trùm vừa mũ nửa đầu chưa chắc trùm được mũ ba phần tư.
Khi thử, đội mũ bảo hiểm, cài quai, rồi trùm mũ áo lên. Kiểm tra bốn điều: mũ áo trùm hết gáy mũ bảo hiểm; mép trước mũ áo nằm trên mép kính hoặc trên lông mày, không sụp xuống; quay đầu sang hai bên, mũ áo quay theo; kéo khoá áo lên hết thì cổ áo không ép quai mũ.
Nếu chiếc áo bạn thích về mọi mặt nhưng mũ trùm không vừa, hãy tính tới việc dùng nó với mũ áo để ra sau và một chiếc khăn cổ chống nước. Như vậy vẫn an toàn. Điều duy nhất không nên làm là ép mũ áo nhỏ lên mũ bảo hiểm to rồi chịu cảnh mũ áo kéo lệch che mắt suốt quãng đường.
Người ngồi sau cũng cần chỉnh mũ trùm
Người ngồi sau thường nghĩ tầm nhìn không quan trọng vì không lái. Thực ra người ngồi sau cần nhìn thấy đường để nghiêng người theo khi xe vào cua, chuẩn bị khi xe phanh, và báo cho người lái khi thấy nguy hiểm phía bên. Mũ áo trùm kín, sụp xuống mắt khiến người sau bị động hoàn toàn.
Người ngồi sau cũng phải đội mũ bảo hiểm cài quai trước, trùm mũ áo ra ngoài, giống người lái. Áo đôi hai đầu thường có mũ trùm phía sau nhỏ hơn hoặc không chỉnh được; nếu mũ đó sụp che mắt người sau, cân nhắc mỗi người một áo riêng.
Với trẻ ngồi sau, mũ trùm áo mưa tuyệt đối không được che mặt, và mũ bảo hiểm của trẻ phải đội đúng, cài quai. Cách mặc cụ thể cho trẻ được hướng dẫn trong chuyên mục áo mưa trẻ em.
Câu hỏi thường gặp
Đội mũ bảo hiểm trên mũ áo mưa có được không?
Không nên. Lớp nhựa trơn giữa đầu và mũ bảo hiểm làm mũ xê dịch, quai khó giữ chắc, và mép mũ áo bị ép xuống che mắt. Đội mũ bảo hiểm trước, cài quai, rồi trùm mũ áo ra ngoài.
Mũ trùm áo mưa không trùm vừa mũ bảo hiểm thì làm sao?
Để mũ áo ra sau lưng, kéo khoá áo lên tới cổ, dùng khăn ống mỏng nhét trong cổ áo để chặn nước. Lần sau mua áo, mang theo mũ bảo hiểm để thử mũ trùm trước khi trả tiền.
Có nên tháo mũ bảo hiểm khi mặc áo mưa bên đường?
Không cần thiết với hầu hết áo mưa. Nếu bắt buộc tháo, sau khi đội lại phải cài quai và kéo thử mũ về trước, về sau để chắc mũ không trượt. Quên cài quai là lỗi rất hay gặp khi vội.
Mũ áo mưa cứ bị gió thổi tuột ra sau, xử lý thế nào?
Rút dây phía trước cho mũ áo ôm sát mũ bảo hiểm, dùng dây chỉnh sau gáy nếu có. Mũ áo quá rộng sẽ luôn bị gió kéo; nếu không thu được, cân nhắc đổi áo có mũ trùm vừa hơn.
Đeo kính cận đi mưa làm sao để đỡ mờ?
Hé kính mũ bảo hiểm một chút cho thoáng, mang khăn lau mềm, dừng lại để lau khi cần. Không lau khi đang chạy. Nếu mờ tới mức không thấy rõ, dừng ở nơi an toàn và đợi.
Mũ bảo hiểm ướt sau khi đi mưa có cần làm gì không?
Lau khô bên ngoài, tháo lớp lót nếu tháo được để phơi nơi thoáng, không phơi dưới nắng gắt hay gần nguồn nhiệt mạnh. Chi tiết bảo quản mũ thuộc chuyên mục xe máy; ở đây chỉ lưu ý đừng để mũ ướt úp trong cốp.