Mặc áo mưa mà giày và ống quần vẫn ướt thường vì ba đường nước: nước chảy từ vạt áo xuống đùi rồi xuống ống quần, nước bắn từ bánh trước lên mu bàn chân, và nước lọt vào gấu quần mưa đặt sai chỗ. Quy tắc gọn nhất: gấu quần mưa luôn nằm bên ngoài cổ giày hay cổ ủng, giống mái nhà phủ ra ngoài tường, chứ không nhét vào trong.
Bài này đi qua từng đường nước và cách chặn, từ cách cuộn ống quần trong, xỏ quần mưa khi đang đi giày, tới tư thế đặt chân trên xe số và xe tay ga. Phần chọn mua ủng, bọc giày được bàn kỹ ở chuyên mục phụ kiện đi mưa; ở đây chỉ nói cách mặc để thứ bạn đang có phát huy hết tác dụng.
Giữ chân khô không chỉ là chuyện dễ chịu. Giày ướt trơn hơn khi chống chân trên nền ướt, chân lạnh tê làm phản xạ đạp phanh chậm hơn, và chân ẩm suốt ngày dễ sinh bệnh ngoài da. Vì thế vài phút sắp xếp gấu quần trước khi chạy là đáng.
Ba đường nước làm ướt chân dù đã mặc áo mưa
Nước chảy theo vạt. Với áo cánh dơi và áo choàng, nước mưa đổ lên vạt trước rồi chảy xuống theo đường thấp nhất, thường là hai bên đùi, xuống bắp chân và vào giày. Không có quần mưa, ống quần trong sẽ ướt từ đầu gối trở xuống, nước thấm theo vải vào tới tất.
Nước bắn từ bánh trước. Bánh trước cuốn nước trên mặt đường và hắt lên phía sau, trúng ngay mu bàn chân và cẳng chân. Xe không có chắn bùn tốt, hoặc chạy nhanh qua vũng nước, lượng nước bắn lên nhiều hơn mưa rơi trực tiếp.
Nước lọt qua gấu quần. Gấu quần mưa nhét vào trong cổ giày hay ủng biến cổ giày thành cái phễu: nước chảy dọc ống quần rồi rơi thẳng vào trong giày. Đây là lỗi phổ biến nhất ở người mới mặc quần mưa. Người ta thường chỉ nhận ra khi tới nơi, tháo giày thấy nước đọng dưới đế, trong khi ống quần trông vẫn khô.
Mao dẫn từ ống quần trong. Nếu ống quần vải bên trong dài hơn quần mưa và thò ra dưới gấu, vải sẽ hút nước như bấc đèn, kéo nước ngược lên tới đầu gối. Ống quần trong phải ngắn hơn và nằm hoàn toàn bên trong quần mưa.
Hơi nước từ bên trong. Nhựa và vải phủ chống thấm giữ hơi nóng của chân lại. Sau một quãng dài, mặt trong quần mưa đọng hơi, ống quần trong ẩm dần dù không có giọt mưa nào lọt vào. Đây không phải lỗi mặc, nhưng nên biết để khỏi đổ cho áo thủng; cởi quần ngay khi tới nơi và mặc lớp trong mỏng là cách giảm.
Gấu quần mưa trong hay ngoài ủng: nguyên tắc mái nhà
Hình dung một mái nhà: lớp trên phủ ra ngoài lớp dưới để nước chảy qua mà không lọt vào khe. Với chân, lớp trên là quần mưa, lớp dưới là giày hoặc ủng. Vì vậy gấu quần mưa phải phủ ra ngoài cổ giày, cổ ủng, và đủ dài để khi ngồi xe vẫn phủ qua cổ giày. Nước chảy theo ống quần sẽ rơi xuống mặt ngoài giày rồi xuống đất, thay vì rơi vào trong.
Nguyên tắc này ngược với thói quen của nhiều người là nhét gấu quần vào ủng cho gọn. Nhét vào thì gọn thật và không vướng cần số, nhưng chỉ đúng khi trời không mưa, ví dụ khi lội ruộng. Đi mưa thì phải để ngoài.
Để gấu quần không quá rộng gây vướng, quần mưa nên có chun, khuy bấm hoặc dải dán ở gấu để khép lại sát cổ giày. Nếu quần không có, dây chun bản rộng quấn ngoài gấu cũng được, miễn là gấu vẫn phủ ra ngoài. Với ủng cao cổ, gấu quần phủ ra ngoài ủng ít nhất một đốt ngón tay khi đang ngồi trên xe.
Xỏ quần mưa khi đang đi giày: thứ tự để không lấm
Xỏ quần mưa bên đường thường làm lấm đế giày lên lòng quần và lòng quần dính bùn lên quần trong. Thứ tự dưới đây giúp hạn chế điều đó.
- Tìm chỗ có mái che và có chỗ tựa hoặc ngồi: bậc thềm khô, yên xe đã gạt chân chống đứng.
- Cuộn hoặc gập ống quần trong lên trên mắt cá, để chắc chắn nó nằm gọn trong quần mưa.
- Mở hết khoá hoặc khuy ở gấu quần mưa (nếu có) để gấu rộng nhất.
- Ngồi xuống, luồn từng chân, giữ đế giày không chạm vào lòng quần bằng cách kéo căng gấu trùm qua giày.
- Đứng lên, kéo lưng quần lên, chỉnh lưng thun. Kiểm tra gấu quần đã phủ ra ngoài cổ giày.
- Khép gấu bằng chun hoặc khuy bấm. Ngồi lên xe, đặt chân lên chỗ để chân, nhìn lại: gấu vẫn phủ cổ giày khi ngồi.
- Mặc áo mưa sau cùng, vạt áo phủ ra ngoài lưng quần.
Bước cuối cũng theo nguyên tắc mái nhà: áo phủ ra ngoài quần, không nhét áo vào trong lưng quần. Nhét áo vào quần là mở một cái phễu ở thắt lưng.
Đặt chân trên xe số và xe tay ga
Trên xe tay ga, hai chân đặt trên sàn phía trước, nằm ngay đường bắn nước của bánh trước. Mặt sàn có thể đọng nước khi mưa lâu. Đặt chân hơi lùi về sau một chút, sát yên, giúp chân được thân xe che bớt. Một số người kê chân lên phần cao phía trước sàn để duỗi chân, nhưng ngày mưa đó lại là chỗ hứng nước nhiều nhất.
Trên xe số, chân đặt hai bên ở chỗ để chân, gần như hoàn toàn lộ ra ngoài. Nước bắn từ bánh trước trúng mu bàn chân và ống quyển. Ống quần mưa ở đây có thêm nhiệm vụ không vướng cần số bên trái và bàn đạp phanh bên phải. Gấu quần khép sát giúp ống không quấn vào cần số; thử sang số vài lần trước khi chạy.
Ở cả hai loại xe, chắn bùn trước nguyên vẹn giúp giảm nước bắn đáng kể. Nếu chắn bùn bị gãy, nứt, nhờ thợ kiểm tra, vì đó là thứ ảnh hưởng tới việc giữ chân khô nhiều hơn bất cứ đôi giày nào. Chi tiết về xe thuộc phạm vi sửa xe; ở đây chỉ nhắc để bạn biết nước đến từ đâu.
Không có quần mưa: cách hạn chế ướt chân
Nhiều người chỉ có áo cánh dơi hoặc áo choàng, không có quần. Trong trường hợp này, vạt trước của áo là thứ duy nhất che chân. Kéo vạt trước phủ xuống qua đầu gối và kẹp hai bên vào đùi; với xe tay ga, có thể để vạt trước phủ lên phần yếm xe để che bớt ống chân.
Cuộn ống quần trong lên trên bắp chân giúp vải không hút nước lên đầu gối. Đi dép quai hậu chắc hoặc giày nhựa thay cho giày vải, để khi tới nơi chỉ cần lau khô chân. Mang theo một đôi tất khô trong túi chống nước.
Nhưng đừng vì giữ chân khô mà để vạt áo dài rủ xuống gần bánh xe hay cần số. Nếu vạt áo không đủ che mà kéo dài thêm thì vướng, chấp nhận ướt chân an toàn hơn. Về lâu dài, một chiếc quần mưa đơn giản thường là khoản chi đáng nhất để giữ chân khô.
Tới nơi: cởi đúng cách để không mang nước vào nhà
Cởi quần mưa theo thứ tự ngược với lúc mặc: áo trước, quần sau. Khi cởi quần, kéo lưng quần xuống, lộn trái dần dần để mặt ngoài ướt bọc vào trong, mặt trong khô quay ra ngoài, rồi rút từng chân ra. Cách này giữ nước và bùn ở mặt trong của cuộn quần, không quệt lên quần trong.
Nếu giày đã ướt, tháo giày ra ngoài cửa, nhét giấy báo cũ hoặc khăn khô vào trong để hút ẩm, đặt nơi thoáng. Không phơi giày da hoặc giày có keo dán sát nguồn nhiệt mạnh vì dễ nứt, bong đế. Tất ướt thay ngay; chân ẩm lâu dễ bị nứt kẽ, nấm da, đặc biệt ở người phải đi mưa nhiều ngày liền. Nếu vùng da ở kẽ chân hay bàn chân bị ngứa, nứt, đỏ kéo dài, nên đi khám da liễu.
Quần mưa ướt treo lên nơi thoáng để khô cả mặt trong lẫn mặt ngoài trước khi gấp lại. Phần bảo quản lâu dài được bàn kỹ trong chuyên mục bảo quản, giặt và sửa áo mưa.
Những thói quen nhỏ giữ chân khô lâu dài
Thói quen đầu tiên là để sẵn đồ đi mưa ở một chỗ cố định trên xe, gồm cả quần mưa, không chỉ áo. Nhiều người mang áo theo nhưng để quần ở nhà vì "mưa nhỏ thôi", rồi gặp mưa to giữa đường. Quần mưa gấp gọn chiếm rất ít chỗ trong cốp.
Thói quen thứ hai là mặc quần trước khi mưa to. Khi trời bắt đầu lâm râm và mây kéo đen, tấp vào mặc cả bộ ngay. Đợi mưa to mới mặc thì quần trong đã kịp ướt, mặc quần mưa ngoài lúc đó chỉ giữ ẩm lại bên trong.
Thói quen thứ ba là tránh vũng nước và đoạn ngập. Nước ngập không chỉ làm ướt chân mà còn có thể làm xe chết máy, che ổ gà, nắp cống hở. Lội qua đoạn ngập sâu là nguy hiểm thật sự, đặc biệt khi nước chảy xiết. Hãy đi đường vòng hoặc chờ nước rút.
Mưa rét miền Bắc và mưa rào miền Nam: giữ chân khác nhau
Ở miền Nam và nhiều vùng miền Trung, mưa mùa hè thường là mưa rào nặng hạt, ngắn, trời vẫn nóng. Chân ướt không lạnh, cái khó chịu là bí và bẩn. Nhiều người chọn dép nhựa quai hậu chắc và quần lửng, chấp nhận ướt chân rồi rửa sạch khi tới nơi. Cách này không sai, miễn là dép bám đường và quai giữ chặt gót, vì dép tuột trên xe khi đang dừng chống chân là chuyện nguy hiểm.
Ở miền Bắc, mùa đông có mưa phùn, mưa rét kéo dài nhiều ngày. Chân ướt trong cái lạnh làm tê cóng, khó cảm nhận chân phanh, cần số. Lúc đó, giày kín, tất dày và quần mưa có gấu khép sát quan trọng hơn nhiều. Tất len ẩm vẫn giữ ấm tốt hơn tất cotton ẩm, nhưng tất khô thì vẫn hơn tất ẩm.
Ở vùng núi, Tây Nguyên mùa mưa, đường đất đỏ và bùn bắn lên nhiều. Gấu quần mưa nên tối màu hoặc dễ lau, và cần thêm thời gian rửa sạch bùn trước khi phơi, vì bùn khô trên mặt nhựa làm áo nhanh nứt ở nếp gấp. Dù ở vùng nào, nguyên tắc mái nhà ở gấu quần vẫn giữ nguyên.
Câu hỏi thường gặp
Gấu quần mưa nên nhét vào ủng hay để ngoài ủng?
Khi đi mưa, để gấu quần mưa phủ ra ngoài cổ ủng. Nhét vào trong thì nước chảy dọc ống quần sẽ rơi thẳng vào ủng. Để gấu khỏi rộng và vướng, khép gấu bằng chun, khuy bấm hoặc dải dán sát ngoài cổ ủng.
Mặc quần mưa rồi mà đầu gối vẫn ướt là vì sao?
Thường do nước từ vạt áo chảy xuống đọng ở vùng đùi và đầu gối khi ngồi, nơi quần mưa bị kéo căng nhất. Nếu quần đã cũ, lớp chống thấm ở đầu gối có thể đã mòn. Cũng có thể là hơi nước từ cơ thể đọng lại bên trong, nhất là quần nhựa.
Đi giày vải đi làm thì nên làm gì ngày mưa?
Mang theo bọc giày hoặc mang một đôi dép nhựa để đi đường, tới nơi thay lại giày vải để sẵn. Giày vải rất khó giữ khô dưới quần mưa khi đi xe máy vì nước bắn từ bánh trước. Nếu không có cách nào khác, gấu quần mưa phủ kín cổ giày giúp giảm ướt phần nào.
Có nên cuộn ống quần trong lên khi mặc quần mưa?
Có. Cuộn hoặc gập ống quần trong lên trên mắt cá giúp nó nằm gọn trong quần mưa, không thò ra ngoài hút nước. Vải thò ra dưới gấu quần mưa sẽ kéo nước ngược lên như bấc đèn, làm ướt cả ống quần.
Xe tay ga có cách nào bớt nước bắn vào chân?
Đặt chân lùi về sau trên sàn, gần yên hơn, để thân xe che bớt. Kiểm tra chắn bùn trước còn nguyên. Tránh chạy nhanh qua vũng nước. Quần mưa có gấu khép sát giúp nước bắn lên không lọt vào trong.
Ngày mưa liên tục, giày ướt mãi không khô thì xử lý sao?
Có hai đôi để luân phiên nếu được. Giày ướt nhét giấy hoặc khăn khô, thay vài lần, để nơi thoáng gió. Không hơ sát lửa hay bếp vì dễ hỏng keo và da. Nếu chân bị ngứa, nứt kẽ kéo dài, nên gặp bác sĩ da liễu.