Khi chở một người lớn phía sau, mỗi người một bộ áo mưa vừa người thường an toàn hơn một tấm áo đôi hai đầu: người sau ngồi thẳng, bám chắc, nhìn được đường, và không có tấm vạt khổng lồ phồng lên sau lưng xe. Áo đôi vẫn có chỗ dùng, nhất là quãng ngắn và mưa nhỏ, với điều kiện vạt được gom gọn và người sau không phải cúi gập người.
Dù chọn cách nào, có ba việc phải làm trước khi lăn bánh: kiểm vạt áo của cả hai người không rủ gần bánh sau và xích, người sau đặt chân lên chỗ để chân và kẹp vạt vào đùi, mũ trùm của người lái không che gương. Bài này đi từng tình huống, từ đôi vợ chồng đi làm tới chở người lớn tuổi đi khám.
Áo đôi hai đầu và hai áo riêng: so từng mặt
So sánh theo trải nghiệm sử dụng thường gặp, không nhằm vào sản phẩm của hãng nào.
| Tiêu chí | Áo đôi hai đầu | Hai áo riêng |
|---|---|---|
| Tốc độ mặc | Nhanh nếu đã quen, một tấm trùm cả hai | Mỗi người tự mặc, mất thêm chút thời gian |
| Tư thế người sau | Thường phải nép sát, cúi đầu vào lưng người lái | Ngồi thẳng, hai tay bám xe hoặc người lái |
| Tầm nhìn người sau | Bị che bởi phần áo phía trước | Nhìn được đường, phát hiện nguy hiểm sớm |
| Gió và bay vạt | Tấm áo lớn nhận nhiều gió, vạt sau dễ phồng | Mỗi áo nhỏ, ít phồng |
| Vướng bánh sau | Vạt sau và vạt hông dài, dễ rủ xuống bánh | Ít vạt, dễ kiểm soát |
| Xuống xe đột ngột | Hai người dính vào một tấm, khó tách nhanh | Mỗi người tự do xuống xe |
Bảng cho thấy áo đôi lợi về tốc độ và sự tiện, còn hai áo riêng lợi về an toàn và tư thế. Với quãng đường dài, đường đông, đường gió, hoặc người sau là người lớn tuổi, phương án hai áo riêng nên được ưu tiên.
Khi dùng áo đôi: gom vạt và chỉnh tư thế
Áo đôi hai đầu thường là áo cánh dơi khổ lớn có hai lỗ chui đầu. Người lái chui đầu trước, người sau chui đầu vào lỗ phía sau. Vấn đề nằm ở phần áo giữa hai người và hai vạt hông. Phần giữa phải vừa đủ để người sau ngồi thẳng lưng; nếu ngắn, người sau bị kéo dí sát vào lưng người lái, đầu cúi, không nhìn thấy gì.
Hai vạt hông của áo đôi là phần nguy hiểm nhất vì rộng và dài. Người sau cần kẹp vạt vào đùi, hai chân đặt trên chỗ để chân, phần vạt thừa nhét dưới mông hoặc gom vào lòng. Trước khi chạy, người lái nhìn xuống hai bên xe: không được thấy vạt nào lơ lửng gần bánh sau, đĩa phanh, xích hay ống xả.
Vạt sau cùng của áo phủ lên yên sau và đuôi xe, nhưng tuyệt đối không được phủ qua đèn hậu. Áo che đèn hậu và đèn xi nhan khiến xe phía sau không thấy tín hiệu. Nếu vạt sau dài tới mức che đèn, kéo vạt lên, gấp lại, hoặc chọn áo khổ khác. Một chiếc áo đôi mà vừa che đèn vừa rủ gần bánh thì nên thay, dù còn mới.
Khi dùng hai áo riêng: mặc theo thứ tự này
Hai áo riêng an toàn hơn nhưng phải mặc đúng mới phát huy được. Thứ tự dưới đây giúp hai người không lóng ngóng ở lề đường.
- Tấp xe vào chỗ an toàn có mái che, tắt máy, gạt chân chống. Không mặc áo khi xe còn nổ máy hay đang đứng giữa làn đường.
- Người sau xuống xe trước, mặc áo trước, vì người lái còn phải giữ xe.
- Người lái mặc áo, chỉnh mũ trùm sao cho quay đầu nhìn gương vẫn thấy rõ hai bên.
- Người lái lên xe, giữ thăng bằng; người sau lên sau, ngồi thẳng, chân đặt lên chỗ để chân.
- Người sau gom vạt áo của mình kẹp vào đùi, cài chặt khuy hoặc kéo khoá lên tới cổ.
- Người lái nhìn hai bên xe lần cuối, kiểm đèn hậu không bị áo che, rồi mới khởi hành.
Nếu hai người dùng áo bộ quần áo rời, phần quần nên mặc trước khi lên xe. Nếu dùng áo choàng, người sau cần chú ý gấu áo không quấn vào cần số hoặc chỗ để chân.
Chở người lớn tuổi, người yếu: thêm vài điều
Mặc giúp, nhưng mặc khi người đó đã ngồi vững. Người lớn tuổi dễ mất thăng bằng khi đứng một chân xỏ ống quần. Cho họ ngồi lên ghế, bậc thềm khô, rồi mới mặc áo hoặc quần mưa.
Chọn áo cài trước. Áo chui đầu khó với người vai cứng, tay yếu. Áo choàng có khuy bấm lớn hoặc khoá kéo dài là tiện nhất.
Người sau không nên ngồi một bên. Ngồi nghiêng một bên kèm áo mưa trơn rất dễ trượt khỏi yên khi phanh hay vào cua. Nếu người đó không thể ngồi dạng chân, cân nhắc phương tiện khác.
Giữ ấm. Người lớn tuổi lạnh nhanh hơn khi ướt. Mang thêm khăn, áo khô. Nếu đi khám bệnh, chuẩn bị túi chống nước cho giấy tờ.
Chạy chậm hơn, phanh sớm hơn. Hai người trên xe làm quãng phanh dài hơn, đường ướt càng dài thêm. Giữ khoảng cách gấp đôi ngày khô là thói quen nên có.
Hẹn trước cách ra hiệu. Người lớn tuổi ngồi sau trong mũ trùm khó nghe người lái nói. Thống nhất trước: vỗ nhẹ vai là muốn dừng, bám chặt hơn là thấy mệt hay lạnh. Một tín hiệu đơn giản giúp người lái biết khi nào cần tìm chỗ tấp vào nghỉ.
Những sai lầm hay gặp khi hai người đi mưa
Sai lầm phổ biến nhất là người sau trùm kín đầu và úp mặt vào lưng người lái để khỏi ướt. Lúc đó người sau không thấy xe sắp phanh, không nghiêng người theo khi vào cua, dễ làm xe mất thăng bằng. Người sau nên ngồi thẳng, nhìn qua vai người lái, chủ động bám chắc.
Sai lầm thứ hai là dùng chung một tấm áo đơn, người sau chui vào trong vạt sau của người lái. Kiểu này vạt sau bị kéo căng, cổ áo người lái bị giật về sau, mũ trùm lệch che một bên mắt. Đây là cách mặc tiện tạm thời nhưng không nên dùng khi đi trên đường lớn.
Sai lầm thứ ba là để người sau giơ ô che cho cả hai. Ô trên xe máy giống một tấm buồm: gió giật một cái là kéo cả người sau ngả ra, xe chao đảo, ô có thể đập vào người đi đường bên cạnh. Ở nhiều nơi việc cầm ô khi ngồi trên xe máy còn bị hạn chế theo quy định giao thông, hãy kiểm quy định hiện hành. Áo mưa vừa người cho cả hai luôn là lựa chọn an toàn hơn. Nếu người sau cần che mặt khỏi mưa tạt, mũ bảo hiểm có kính hoặc kính chắn mưa là đủ.
Cuối cùng, khi mưa rất lớn, có sấm sét, gió giật hoặc đường ngập, hai người nên tìm chỗ trú an toàn thay vì cố chạy. Nơi trú tốt là toà nhà, cửa hàng, trạm xăng có mái; tránh gốc cây to, cột điện, biển quảng cáo lớn.
Nếu vẫn chọn áo đôi: chọn khổ nào cho hợp
Áo đôi hai đầu có nhiều khổ. Khổ quá lớn so với hai người thì vạt nhiều, nhận gió mạnh. Khổ quá nhỏ thì người sau bị ép sát, áo người lái bị kéo về sau. Cách thử đơn giản: hai người cùng ngồi lên xe, chui vào áo, người sau ngồi thẳng lưng. Nếu đầu người sau vẫn phải cúi vì phần áo giữa ngắn, khổ đó nhỏ. Nếu hai bên hông xe vạt áo rủ xuống thấp hơn yên cả gang tay, khổ đó lớn. Cấu tạo và cách dùng riêng của kiểu áo cánh dơi hai đầu được bàn kỹ ở chuyên mục các kiểu áo mưa; ở đây chỉ nói chuyện vừa vặn với hai người cụ thể.
Nhìn thêm hai chi tiết. Một là lỗ chui đầu của người sau có mũ trùm riêng, có dây chỉnh hay không; mũ trùm không chỉnh được sẽ sụp xuống mặt người sau. Hai là phần vạt trước của người lái có kính che đèn và bảng đồng hồ không; nếu có, kính phải trong và phẳng, không che đèn pha.
Áo đôi thường chỉ hợp với cặp người lái và người ngồi sau có chiều cao không chênh nhau nhiều. Nếu người sau cao hơn người lái hẳn, phần áo người sau bị kéo căng, đầu người sau chạm mép áo trước. Trường hợp này, hai áo riêng gần như là lựa chọn duy nhất hợp lý.
Túi xách, ba lô của người ngồi sau
Người ngồi sau thường mang túi xách, ba lô, đồ mua ở chợ. Đeo ba lô bên ngoài áo mưa thì ba lô ướt, nước từ ba lô nhỏ xuống người lái. Đeo bên trong áo đôi thì áo phồng lên ở lưng người sau, kéo vạt chung về sau. Cách gọn nhất là người sau mặc áo riêng có phần lưng rộng (một số áo có gù lưng dành cho ba lô) và đeo ba lô bên trong áo của mình.
Túi xách tay nên đeo chéo người và để trong áo, không cầm lủng lẳng bên ngoài. Đồ mua ở chợ, túi nilon to nên cho vào cốp, móc dưới yên trước hoặc giỏ xe nếu có, không để người sau ôm trên đùi vì túi to che tầm nhìn và chiếm chỗ bám tay. Túi treo ở móc trước không được chạm bánh trước hay đè lên phanh.
Với giấy tờ, điện thoại, một túi chống nước nhỏ bỏ trong túi áo trong là đủ. Đừng để người sau phải dùng tay giữ đồ trong lúc xe chạy; tay người sau cần để bám.
Đi đêm, đi mưa tối: để xe khác nhìn thấy cả hai
Hai người trên xe máy trong mưa tối là một khối lớn, nhưng không vì thế mà dễ được nhìn thấy. Áo mưa màu tối, đèn hậu bị vạt áo che, biển số mờ nước, khiến tài xế phía sau chỉ thấy một khoảng đen lờ mờ. Đây là lý do vì sao kiểm vạt áo không che đèn hậu và biển số là việc không được bỏ qua.
Áo mưa màu sáng như vàng, cam, xanh nhạt giúp nhìn thấy từ xa vào ban ngày. Ban đêm, màu sáng thôi chưa đủ; cần dải phản quang ở lưng, tay, hoặc một dải phản quang đeo ngoài áo của người ngồi sau, vì người ngồi sau là người gần đèn xe phía sau nhất. Một số áo có sẵn dải phản quang ép trên lưng; nếu không, dải phản quang đeo rời là phụ kiện rẻ và dễ dùng.
Người lái bật đèn pha cốt khi trời tối hay mưa nặng hạt, xi nhan sớm hơn khi chuyển hướng vì xe phía sau cần thêm thời gian nhận ra. Người ngồi sau không vẫy tay ra hiệu thay xi nhan; việc đó vừa dễ hiểu nhầm vừa làm người sau mất điểm bám.
Câu hỏi thường gặp
Áo mưa hai đầu có bị cấm không?
Không có quy định nào chỉ cấm riêng áo mưa hai đầu. Điều cần lưu ý là áo không được che đèn, che biển số và không làm người lái mất khả năng điều khiển. Hãy kiểm quy định giao thông hiện hành nếu bạn băn khoăn về chi tiết, và luôn mặc sao cho không che tín hiệu đèn.
Người ngồi sau nên ngồi trong vạt áo người lái hay mặc áo riêng?
Mặc áo riêng tốt hơn. Ngồi trong vạt sau của người lái làm áo người lái bị kéo căng, mũ trùm lệch, và người sau không nhìn thấy đường. Nếu chỉ có một áo, đi quãng ngắn thật chậm hoặc chờ mưa ngớt.
Áo đôi hai đầu có dùng được khi chở trẻ không?
Nhiều gia đình dùng, nhưng trẻ nhỏ chui vào áo đôi thường bị phủ kín mặt, không thở thoải mái và không thấy đường. Với trẻ, nên có áo mưa riêng vừa người, mặt luôn để hở. Chi tiết được bàn trong chuyên mục áo mưa trẻ em.
Làm sao biết vạt áo có vướng bánh xe không?
Sau khi cả hai đã ngồi lên xe, người lái cúi nhìn hai bên hông xe và phía sau. Không được thấy vạt nào rủ thấp hơn mép yên, nhất là gần bánh sau, xích và đĩa phanh. Nếu thấy, gom vạt lại hoặc kẹp vào đùi rồi mới chạy.
Áo đôi bị gió thổi phồng sau lưng thì xử lý sao?
Giảm tốc độ, người sau kẹp chặt vạt hai bên vào đùi và ngồi sát hơn một chút để giảm khoảng trống. Nếu vẫn phồng, dừng lại chỉnh áo. Gió mạnh kéo áo phồng có thể làm xe chao, nhất là trên cầu.
Có nên mua áo đôi khổ lớn để trùm cả ba lô người sau?
Khổ càng lớn thì vạt càng nhiều và nhận gió càng mạnh. Thay vì vậy, người sau có thể đeo ba lô bên trong áo riêng của mình, hoặc dùng áo trùm ba lô. Như thế gọn hơn và ít nguy cơ vướng bánh.